(3194 S. K. m. 42) (2577 S. K. m. 2, 45, 46)
İSTEMİN KONUSU: İstanbul 2.İdare Mahkemesinin 29/06/2018 tarih ve E:2017/1921, K:2018/1265 sayılı kararının istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması ve talepleri gibi karar verilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: İstanbul ili, Fatih ilçesi, …. Mah. ……. Sok. 20 ada, 17 parsel sayılı taşınmazda ruhsatına aykırı ilaveler yapıldığı gerekçesiyle Fatih Belediye Encümeni'nin 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42.maddesi uyarınca davacıya 170.918,00-TL imar para cezası verilmesine ilişkin 26.09.2017 tarih ve 760 sayılı encümen kararının iptali istenilmiştir.
İlk derece mahkemesi kararının özeti: İstanbul 2. İdare Mahkemesinin 29/06/2018 tarih ve E:2017/1921, K:2018/1265 sayılı kararı ile;" ....Mahkememizce bilirkişi raporu hükme esas alınabilecek nitelikte görülmüş ve yapılan itirazlar yerinde görülmemiş, bunun dışında dosyadaki bilgi ve belgelerden, dava konusu Bodrum Kat+ Zemin Kat+ 3 normal kat iskanlı yapıda imara aykırı olarak 4., 5. Ve 6. Normal katlar için 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42, maddesi hükümleri gereğince olarak 06/10/2003 tarih ve 2003/5151 sayılı encümen kararı ve 25/03/2004 tarih ve 2004/446 sayılı encümen kararı ile imar para cezası uygulandığı görülmüş, söz konusu ilave katlar için yeniden imar para cezası düzenlenmesinin kanun hükümlerine aykırı olduğu kanaatine varılarak ve bilirkişi raporu da dikkate alınarak 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. Maddesinde belirlenen kriterlere tesis edilebilecek para cezasının 75.377,83-TL olması gerektiği sonucuna ulaşıldığı, bu durumda dava dosyasındaki bilgi ve belgeler, mahallinde yapılan keşif Mahkememizce karar vermeye yeterli bulunan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, keşif tarihi itibariyle de aykırılıkların halen mevcut durumunun korunduğu, yapının ruhsatsız kısımlarının bulunduğu anlaşılmakla, davacıya 170.918,00-TLtutarındaki imar para imar para cezası verilmesine ilişkin işlemin 75.377,83-TL'lik kısmında hukuka aykırılık, 95.540,17-TL'lik kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı "gerekçesi ile dava konusu işlemin 95.540,17-TL'lik kısmının iptaline, davanın 75.377,83-TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAFA BAŞVURANTARAFLARIN İDDİALARI:
1- (DAVACI) tarafından; cezaya konu imalatların yapıldığı tarihte yapının maliki olmadığı, cezaların şahsiliği ilkesi gereği kendisine ceza verilemeyeceği ileri sürülerek kararın redde ilişkin kısmının istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması ve dava konusu işlemin bu kısım yönünden de iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
2- (DAVALI)tarafından; tespit edilen aykırılıkların tüm binayı etkileyecek nitelikte olduğu, daha önce ceza verilen kısımlar düşülerek aykırılıktan etkilenen alanın belirlendiği, dava konusu para cezasının ve artırım nedenlerinin hukuka ve mevzuata uygun olarak hesap edildiği öne sürülerek kararın iptale ilişkin kısmının istinaf yoluyla kaldırılması ve davanın tamamen reddine karar verilmesi istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI:
1- (DAVACI)Savunma verilmemiştir.
2- (DAVALI)Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Beşinci İdare Dava Dairesince; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 6545 sayılı Kanunun 19. maddesi ile değişik 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "istinaf" başlıklı (Değişik 6545 S.K./19. md.) 45. maddesinin; 3. fıkrasında; “Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir.”; 4.fıkrasında, “Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir…”; 6. fıkrasında ise, "Bölge idare mahkemelerinin 46 ncı maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir." hükmü yer almaktadır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
İstanbul ili, Fatih ilçesi, ... Mah. ... Sok. 20 ada, 17 parsel sayılı taşınmazda bulunan ve Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu'nun 15.05.1982 tarih ve 13787 sayılı kararı ile 2.grup korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edilen yapıya yönelik düzenlenen 13.07.2017 tarih ve 17/21 cilt/sahife numaralı yapı tatil tutanağında 2 bodrum+zeminkat+6 normal katlı otel binasında, 21.06.1996 tasdik tarihli restorasyon projesine aykırı olarak 4.5 ve 6. Normal katların yapıya ilave edildiği, 1. Bodrum katta yer alan kullanım alanlarının fonksiyonunun değiştirildiği ve yapıya ilave olarak 2. Bodrum kat seviyesinde bağımsız bölümler ilave edildiği yönünde tespitlere yer verildiği, anılan tutanağa istinaden davacıya 170.918,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin 26.09.2017 tarih ve 760 sayılı Encümen kararının alındığı, bu kararın iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin ikinci fıkrasında; idari yargı yetkisinin, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olduğu, idari mahkemelerin, yerindelik denetimi yapamayacakları, yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiş olup, söz konusu (c) bendinde ise artırım sebepleri sayılmış, bu artırım sebepleri uyarınca tespit edilen miktarların (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezalarının miktarına göre ayrı ayrı hesap edilerek ilave olunacağı, para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alanın dikkate alınacağı hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen hükümlerin değerlendirilmesinden; ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılar nedeniyle verilecek para cezası miktarının belirlenmesinde dikkate alınacak temel ölçütün; yapı sınıfı ve grubu ile ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalat alanının varsa aykırılıktan etkilenen alanın katılması suretiyle bulunacak alan olduğu, temel ceza miktarı belirlendikten sonra maddede öngörülen arttırım sebeplerinin varlığı halinde artırım sebeplerinin ayrı ayrı hesaplanacağı, bu tespitlerden sonra; yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı, bu miktar üzerinden; (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen nedenlerin bulunması halinde ayrı ayrı artırım oranlarının hesaplanması ve bunların toplamlarının alınması suretiyle toplam ceza miktarının bulunacağı ve bulunan bu miktarın belediye encümeni tarafından para cezası olarak verileceği anlaşılmaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesi uyarınca, yargı kararı ile idarelerin işlem tesisine zorlanamayacağı gibi idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemeyeceğinden; 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde, temel para cezasının hesaplanmasında, yapı inşaat alanı ve yapı sınıfı ve grubu temel kriterler olarak öngörüldüğünden, temel para cezasının bu kriterlere aykırı olarak hesaplandığının tespit edilmesi halinde, aykırılığı tespit edilen para cezası miktarına (c) bendinde öngörülen artırım oranları uygulanarak belirlenen toplam para cezasının da tamamının iptal edilmesi gerektiği, temel para cezasının hesaplanmasına ilişkin aykırılıklar tespit edildikten sonra, bilirkişinin aykırılıktan etkilenen alan ve/veya yapı sınıfı grubuna ilişkin yaptığı tespitler uyarınca raporda hesaplanan para cezası miktarı esas alınarak dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen davanın reddine karar verilmesi suretiyle, işlemin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı idari yargı denetimi yetkisi aşılarak, idari eylem ve işlem niteliğinde yargı kararı verilemeyeceği, bununla beraber, temel para cezasının, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasında öngörülen kriterlere uygun olarak hesaplandığı, ancak, (c) bendinde öngörülen artırım sebebi veya sebeplerinin uygulanması koşullarının oluşmadığının anlaşılması halinde ise para cezasının hukuka aykırılığı tespit edilen artırım sebebine isabet eden kısım yönünden kısmen iptaline karar verileceği açıktır.
Dosyada; davalı İdare tarafından, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca 570 m2 alan üzerinden 5. sınıf, D grubu yapılar için öngörülen birim ceza miktarı esas alınarak hesaplanan temel para cezasına aynı maddenin (c) bendinin 5.,7.,10. ve 12. alt benleri uyarınca artırım uygulandığı, toplam ceza miktarının 170.918,00-TL olarak belirlendiği, İdare Mahkemesince mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporda ise aykırılıktan etkilenen alanın 270 m2olarak tespit edildiği,yapıların,5. sınıf, D grubu olduğu belirtilerek 75.377,83-TL para cezası hesaplandığı, İdare Mahkemesince; toplam aykırılıktan etkilenen alanın 270 m2olarak esas alındığı ve ceza miktarının 170.918,00-TL değil 75.377,83-TLL olması gerektiği gerekçesiyle dava konusu Fatih Belediye Encümeni'nin 26.09.2017 tarih ve 760 sayılı işlemin 95.540,17-TL'lik kısmının iptaline, davanın 75.377,83-TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verildiği görülmüştür.
Bu durumda; uyuşmazlığın çözümü amacıyla yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda aykırılıktan etkilenen alan miktarının yapı tatil tutanağından farklı ve daha düşük belirlenmesi, aykırılıktan etkilenen alan ölçüsünün temel para cezasının hesaplanmasında esas unsurlardan olması ve bu haliyle temel para cezasının hesaplanmasında ortaya çıkan sakatlığın işlemin bütününü etkilemesi karşısındadava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı açıktır.
İdare Mahkemesince, temel para cezasının hatalı olarak tesis edildiği tespit edildikten sonra para cezası ile cezalandırma işleminin tümü hakkında "iptal" kararı verilmesi gerekirken "idari işlem niteliğinde yargı kararı verilemez" kuralına aykırı olarak idarenin yerine geçilmek suretiyle teknik bilirkişi marifetiyle hesaplanan miktar üzerinden dava konusu işlemin kısmen iptali kısmen reddi yönünde verilen istinafa konu kararın, redde ilişkin kısmında ise hukuki isabet, iptale ilişkin kısmında sonucu itibariyle hukuki isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1-2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca Davacı İSTİNAF BAŞVURUSUNUNKABULÜNE,
i-İstanbul 2. İdare Mahkemesinin 29/06/2018 tarih ve E:2017/1921, K:2018/1265 sayılı kararının KALDIRILMASINA,
ii-Dava konusu26.09.2017 tarih ve 760 sayılı encümen kararının İPTALİNE,
2.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca Davalı İdare İSTİNAF BAŞVURUSUNUN YUKARIDA BELİRTİLEN GEREKÇE İLE REDDİNE,
3-Netice itibarıyla dava tamamen iptal ile sonuçlandığından davacı tarafından karşılanan ve aşağıda dökümü gösterilen 1.331,50-TL ilk aşama yargılama gideri ile 124,35-TL İstinaf yargılama giderinin toplamı olan 1.455,85-TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4-Davalı idare tarafından karşılanan 124,35-TL İstinaf Yargılama Giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasına,
5-İlk derece mahkemesince davacı lehine vekalet ücretine hükmedildiğinden bu aşamada tekrar vekalet ücretine hükmedilmesine mahal bulunmadığına,
6-Artan posta giderinin mahkemesince istinaf isteminde bulunana iadesine,
7-2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45.maddesinin 6.bendi gereğince kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu mahkemesine gönderilmesine,
8-Aynı Kanun maddesi uyarınca kesin olarak 25/09/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)