İSTEMİN ÖZETİ: Ankara 10. İdare Mahkemesi'nce işlemin iptali yönünde verilen 13/06/2018 gün ve E:2017/2652, K:2018/1423 sayılı kararın; davalı idare vekilince istinaf dilekçesinde belirtilen gerekçelerle mevzuata ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek, kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: İstinaf dilekçesine karşı cevap verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesince 2577 sayılı Kanunun 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek işin gereği görüşülüp düşünüldü:
Dava; davacı üniversite tarafından; vakıf yükseköğretim kurumlarının 2015-2016 eğitim-öğretim yılı olağan genel denetim takvimi sonucu hazırlanan …… Üniversitesi Nihai Denetim Raporunun 6.2.57. başlığında belirtilen sebeplerden dolayı Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 25/e-4 maddesi uyarınca "faaliyet izninin kaldırılması" önlemi uygulanmasına ilişkin teklifin, 2017-2018 eğitim öğretim yılı için "öğrenci kontenjanının kısıtlanması veya öğrenci alımının durdurulması" önlemi olarak uygulanmasına dair 30.3.2017 tarih ve 2017.6.200 sayılı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurul kararının iptali istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince, 2015-2016 eğitim öğretim yılı olağan genel denetim takvimi sonucunda hazırlanan …… Üniversitesi Nihai Denetim Raporunda, davacı üniversitenin mal ve hizmet alımı yaptığı birtakım firmalarla olan ilişkisinin incelenmesi sonucunda üniversiteyi zarara uğratıcı nitelikte usulsüzlükler yapıldığının tespit edildiğinin görüldüğü, Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 28. maddesi uyarınca bu usulsüzlüklerin kaynak aktarımı olarak nitelendirilmesi gerektiği, bu durumda, davalı idare tarafından öncelikle tespit edilen kaynak aktarımı tutarının tam olarak tespit edilmesi ve bu tutarın verilecek makul bir süre içerisinde davacı üniversiteden iade edilmesinin istenmesi, süresi içerisinde iade işlemi yapılmadığı takdirde tedbir kararı alınması gerekirken, bu usule uyulmadan Denetim Raporu esas alınmak suretiyle doğrudan tesis edilen dava konusu tedbir kararında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun Ek-11. maddesinin 24.11.2014 tarihli ve 29187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6569 sayılı Kanunun 31. maddesi ile eklenen 2. fıkrasında; "Eğitim- öğretim faaliyetlerini yürütmekle birlikte kurucu vakfa veya üçüncü şahıslara doğrudan ya da dolaylı kaynak aktardığı Maliye Bakanlığı'nın görüşü alınarak Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen nesnel ve ölçülebilir kriterlere göre tespit edilen vakıf yükseköğretim kurumları hakkında, verilen süre içerisinde aktarılan kaynağın vakıf yükseköğretim kurumuna iade edilmemesi halinde, Yükseköğretim Kurulu gerektiğinde düzeltici, kısıtlayıcı veya faaliyet iznini kaldırma şeklinde tedbir niteliğinde kararlar alır" hükmüne, son fıkrasında ise; "vakıf yükseköğretim kurumlarının denetimi ve bu denetim sonucu ilgili yükseköğretim kurumu hakkında yol gösterici, düzeltici, kısıtlayıcı veya faaliyet iznini kaldırıcı önlemlerin alınmasına ilişkin usul ve esaslar, üniversitelerarası kurulunun görüşü alınarak yükseköğretim kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikte düzenlenir." hükmüne yer verilmiştir.
31.12.2005 tarih ve 26040 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe koyulan Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin "Gözetim-Denetim ve değerlendirme esasları" başlıklı 24. maddesinde;
"Vakıf yükseköğretim kurumları, eğitim öğretim ile idari, mali, ekonomik konularda Yükseköğretim Kurulunun gözetim ve denetimine tabidir. Bu kurumların, denetim ve değerlendirilmeleri Yükseköğretim mevzuatı ve diğer ilgili mevzuat uyarınca yürütülür.
Yükseköğretim Kurulu vakıf yükseköğretim kurumlarının hesap, işlem ve faaliyetleri ile mallarını, yıl içinde veya yıllar itibarıyla denetleyebileceği gibi akademik birim, program, proje ve konu bazında da denetleyebilir.
Vakıf yükseköğretim kurumları her ders yılı sonunda Yükseköğretim Kuruluna yıllık faaliyet raporu sunarlar ve Yükseköğretim Kurulunda bulunan diğer bilgi ve belgeler de göz önüne alınarak Yükseköğretim Kurulunca belirlenen plan çerçevesinde Yükseköğretim Denetleme Kurulu tarafından genel denetlemeye ve değerlendirmeye tabi tutulurlar. Bu kurumlar ayrıca Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından gerekli görülmesi halinde Yükseköğretim Denetleme Kuruluna verilecek görev kapsamında belirli bir döneme bağlı olmaksızın yıl içinde de denetlenebilir.
Vakıf yükseköğretim kurumunun mütevelli heyeti tarafından onaylanan ayrıntılı bütçesinin bir örneği ile bütçenin uygulanmasına ilişkin esaslar ve harcamaya ilişkin yetkileri gösterir mütevelli heyet kararları Yükseköğretim Kuruluna gönderilir.
Kurucu vakfın veya vakıfların yönetim organındaki her türlü değişiklik ile buna bağlı olarak değişen mali durum, değişikliğin gerçekleşmesinden itibaren en geç bir ay içinde Yükseköğretim Kuruluna bildirilir." hükmüne,
"Vakıf yükseköğretim kurumlarının mevzuata aykırı işlem ve eylemleri hakkında uygulanacak önlemler" başlıklı 25. maddesinde, "Vakıf yükseköğretim kurumlarında mevzuatın emrettiği hususların yerine getirilmemesi halinde, 2547 sayılı Kanun gereğince eylemlerinin ağırlık derecesine göre; yol gösterici, düzeltici, kısıtlayıcı veya faaliyet iznini kaldırıcı nitelikte olmak üzere aşağıdaki önlemler uygulanır.
...e) Faaliyet izninin kaldırılması:
...4) "Alım, satım ve ihalelerde vakıf yükseköğretim kurumunu zarara uğratıcı nitelikte usulsüzlük yapılması, ...
Denetim, inceleme veya soruşturma raporlarına dayalı olarak Yükseköğretim Denetleme Kurulu tarafından önerilen ve Yükseköğretim Kurulu Başkanı tarafından uygun bulunan veya Yükseköğretim Kurulu Başkanı tarafından doğrudan talep edilen uyarma ve düzeltme istemi Yükseköğretim Yürütme Kurulu, diğerleri ise Yükseköğretim Genel Kurulu tarafından karara bağlanarak uygulanır." düzenlemelerine yer verilmiştir.
"Kazanç amacı gütmeme ve kaynak aktarımı" başlıklı 28. maddesinde;
"Vakıflar kendilerine kazanç sağlamak amacı ile yükseköğretim kurumu kuramazlar. Kurmuş oldukları yükseköğretim kurumundan herhangi bir surette gelir, kazanç ve hak elde edemezler. Vakıf yükseköğretim kurumunun her çeşit gelirleri yükseköğretim kurumunda kalır ve geçici ya da dolaylı olarak dahi hiç bir surette vakıf mamelekine veya üçüncü şahıslara intikal ettirilemez.
Vakıf yükseköğretim kurumları diğer gerçek ve tüzel kişilere faaliyetleri ile ilgisi olmayan konularda kefalet veremez ve yükümlülük altına sokulamaz.
Vakıf yükseköğretim kurumları kaynak aktarımı yapamaz. Kaynak aktarımı sayılan haller şunlardır:
...d-) Vakıf yükseköğretim kurumunun her türlü mal ve hizmet alımının, rekabet kuralları ve şeffaflık ihlal edilerek piyasa rayiçlerine göre yüksek bedelle yapılması,... " düzenlemelerine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 27.4.2016 tarih ve 7068 sayılı yazısı ekindeki belgelerde yer alan davacı üniversiteye ilişkin iddialarla ilgili olarak inceleme raporunun düzenlenmesinin Yükseköğretim Denetleme Kurulundan istendiği, bunun üzerine 27.5.2016 tarih ve 129 sayılı inceleme raporunun hazırlandığı, hazırlanan raporun uygun görülmemesi neticesinde ise, 13.7.2016 tarih ve 156 sayılı İnceleme Raporunun hazırlandığı ve bu rapor esas alınarak saptanan hukuka aykırılıklarla ilgili olarak birtakım önlemlerin 27.7.2016 tarih ve 1 sayılı Yükseköğretim Denetleme Kurulu kararıyla önerildiği, bu önerinin değerlendirilmesi neticesinde ise, 28.7.2016 tarih ve 2016/13.370 sayılı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurul kararının alınarak davacı üniversiteye ilişkin olarak birtakım önlemlerin uygulanmasına karar verildiği, öte yandan Yükseköğretim Denetleme Kurulu'nca yapılan 2015-2016 eğitim öğretim yılı olağan genel denetim sonucunda düzenlenen ...... Üniversitesi Nihai Denetim Raporunun 6.2.57. Başlığı altında; Üniversal Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik tarafından ve Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı tarafından hazırlanan görüş ve öneri raporlarında bahsi geçen kişi ve kurumlar ile Üniversite arasındaki ilişkilerin;
- Söz konusu firmalardan alınan mal ve hizmetlerin içeriği
- Alımın hangi amaçla yapıldığı
- Kesilen Faturalar
- Yapılan ödemeler
- Kalan borç miktarları
hakkında davacı Üniversite tarafından verilen cevaplar ve açıklamaların yeterli görülmediğinin belirtildiği, 15.3.2017 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararıyla bahsi geçen usulsüzlüklerin Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 25/e-4 maddesinde yer alan; "Alım, satım ve ihalelerde vakıf yükseköğretim kurumunu zarara uğratıcı nitelikte usulsüzlük yapılması," kapsamında olduğundan "faaliyet izninin kaldırılması" önlemi uygulanmasının Genel Kurula teklif edildiği, dava konusu Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurul kararı ile davacı üniversitenin vermiş olduğu cevaplar ve önerilen yaptırımın sonuçları dikkate alınarak önerilen önlemin 2017-2018 eğitim öğretim yılı için "öğrenci kontenjanının kısıtlanması veya öğrenci alımının durdurulması" önlemi olarak uygulanmasına karar verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda bahsolunan mevzuat hükümlerine göre, "alım, satım ve ihalelerde vakıf yükseköğretim kurumunu zarara uğratıcı nitelikte usulsüzlükler yapmak;" faaliyet izninin kaldırılması önleminin uygulanmasını gerektirmektedir.
Bakılan uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince, dava konusu işlemin dayanağı bilgi ve belgeler ile raporlarda tespit edilen hukuka aykırı iş ve işlemlerin yukarıda yer verilen yönetmeliğin 28. maddesinde kaynak aktarımı sayılan hallerden hangisi kapsamında kabul edildiği belirtilmeksizin, 2015-2016 öğretim yılı nihai denetim raporuna göre somut olayın kaynak aktarımı olarak nitelendirilmesi gerektiği, buna göre, tespit edilen kaynak aktarımı tutarının tam olarak tespit edilmesi ve bu tutarın verilecek makul bir süre içerisinde davacı üniversiteden iade edilmesinin istenmesi, süresi içinde iade işlemi yapılmadığı taktirde tedbir kararının alınması gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, dava konusu işlemin dayanağı raporların birlikte incelenip değerlendirilmesinden; aynı konuda farklı tarihlerde yapılan ihalelerde aynı firmalardan teklifler alındığı, iki ayrı ihalede sadece bir firmadan teklif alındığı, bir ihalenin davacı üniversitenin mütevelli heyeti başkanı ve yardımcısına ait başka şirkete verildiği, davacı üniversiteye mal ve hizmet sattığını beyan eden bazı mükellef kurumların düzenlediği belgelerin gerçek bir mal ve hizmet alım ve satımına dayanmadığı ve gerçeğe aykırı belgeler tanzim edildiği görülmekte olup, bu durumda, davacı Üniversiteye uygulanan önlemin sebebini oluşturan hukuka aykırı işlem ve eylemlerin kaynak aktarımı değil, mal ve hizmet alım ve satımlarında usulsüzlük niteliğinde olduğu sonucuna varıldığından, bu haliyle dava konusu işlemde mevzuata aykırılık ve aksi yöndeki mahkeme kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davalının istinaf başvurusunun kabulüne, başvuruya konu mahkeme kararının kaldırılmasına; davanın reddine, aşağıda dökümü yapılan mahkeme safhasına ait toplam 392,00 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, istinaf safhasına ait toplam 46.40 TL yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücreti Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen 2.075,00 TL vekalet ücretinin davacı tarafından davalı idareye verilmesine; artan tebligat avansının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333.maddesi uyarınca taraflara iadesine, 2577 sayılı Yasanın 45. maddesinin 6. fıkrası gereğince diğer kanun yolları kapalı ve kesin olmak üzere, 20/03/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)