İSTEMİN ÖZETİ: Kütahya İl, Jandarma Komutanlığı emrinde Muhabere Elektronik Bilgi Sistemleri Şube Müdür Vekili olarak Jandarma Astsubay Kıdemli Başçavuş rütbesinde görev yapan davacının, belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmadığından bahisle 682 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 8/5-a-1 maddesi uyarınca ''12 ay uzun süreli durdurma'' cezasıyla cezalandırılmasına, aynı Kanun Hükmünde Kararnamenin 8/7-b maddesi uyarınca verilen cezanın brüt aylığının 1/2 oranında kesilmesi suretiyle uygulanmasına ilişkin Kütahya Valiliği İl Jandarma Disiplin Kurulunun 13.03.2018 tarih ve E:2018/50, K:2018/54 sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada; davacının tüm araç alım satımlarını noter aracılığıyla yaparak trafik tescil kuruluşunda tescilinin sağlandığı, 06.10.2017 tarihinde 100.100,00 TL bedelle edindiği araca ait mal bildiriminde de bulunduğu, davacının göreve başlama tarihi ve gelir durumu gözetildiğinde davacıya ait mal varlığının geliriyle mütenasip olduğu ve davalı idare tarafından davacının haksız ve geliriyle mütenasip olmayan mal edindiğine ve edindiği malı gizleme maksadı taşıdığına yönelik bir iddia ve tespitin ortaya konulamadığı anlaşıldığı, bu durumda, davacının haksız ve geliriyle mütenasip olmayan mal edindiğine ve edindiği malı gizleme maksadı taşıdığına yönelik iddia ve tespitin bulunmaması karşısında, davacının suç işleme kastıyla hareket etmediği sonucuna ulaşıldığından; ''belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak'' fiilini işlediğinden bahisle 12 ay uzun süreli durdurma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Kütahya İdare Mahkemesinin 28/09/2018 gün ve E:2018/284, K:2018/525 sayılı kararının; davalı idare tarafından, davacının 2016 ve 2017 yıllarında alım satımını yaptığı üç (3) araçtan 2016 yılında bir (1) ve 2017 yılında bir (1) olmak üzere toplam iki (2) araç için mal bildiriminde bulunmadığından bahisle hakkında başlatılan soruşturmanın usulüne uygun olarak yürütüldüğü, soruşturma aşamasında davacıya isnat edilen fiil belirtilmek ve yasal hakları hatırlatılmak suretiyle ifadesine başvurulduğu, soruşturma sonucunda davacının 24.10.2015- 24.10.2017 tarihleri arasında ''Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak'' fiili sübuta erdiğinden 682 sayılı KHK'nın 8/5-a-1 maddesi uyarınca cezalandırılmasına karar verildiği, verilen cezanın adil ve ölçülü olduğu, dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu ileri sürülerek istinaf yoluyla incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi İkinci İdari Dava Dairesince işin gereği görüşüldü:
Dava, Kütahya İl, Jandarma Komutanlığı emrinde Muhabere Elektronik Bilgi Sistemleri Şube Müdür Vekili olarak Jandarma Astsubay Kıdemli Başçavuş rütbesinde görev yapan davacının, belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmadığından bahisle 682 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 8/5-a-1 maddesi uyarınca 12 ay uzun süreli durdurma cezasıyla cezalandırılmasına, aynı Kanun Hükmünde Kararnamenin 8/7-b maddesi uyarınca verilen cezanın brüt aylığının 1/2 oranında kesilmesi suretiyle uygulanmasına ilişkin Kütahya Valiliği İl Jandarma Disiplin Kurulunun 13.03.2018 tarih ve E:2018/50, K:2018/54 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun “Mal bildirimi” başlıklı 14. maddesinde “Devlet memurları, kendileriyle, eşlerine ve velayetleri altındaki çocuklarına ait taşınır ve taşınmaz malları, alacak ve borçları hakkında, özel kanunda yazılı hükümler uyarınca, mal bildirimi verirler.” düzenlemesi yer almış; 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (j) alt bendinde ise, “Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak” kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmıştır.
7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanunun, ''Kapsam'' başlıklı 2/1-b maddesinde; bu kanun hükmünde kararnamenin Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı teşkilatlarında görev yapan subay, astsubay, sözleşmeli subay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve sözleşmeli erler ile diğer sınıftaki memurları kapsayacağı belirtilmiş, ''Disiplin cezası verilecek fiiller'' başlıklı 8.maddesinin, uzun süreli durdurma cezasını gerektiren fiilleri düzenleyen, 5. fıkrasının, (a) bendinde; uzun süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller düzenlenmiş, 1 numaralı alt bendinde; ''Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak veya gerçeğe aykırı mal bildiriminde bulunmak'' uzun süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller arasında sayılmış, aynı maddenin 7. fıkrasında; Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında, terfileri 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu hükümlerine tabi olan personelin; uzun süreli durdurma cezası verilmesini gerektiren hallerde brüt aylıklarının 1/3’ü ila 1/2’sinin kesileceği hüküm altına alınmıştır.
657 sayılı Kanunun 14. maddesinde bahsi geçen ve Jandarma Teşkilatı açısından da uygulanması gereken özel kanun ise, 19.4.1990 tarih ve 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu’dur.
3628 sayılı Kanun'un 5. maddesinde, Kanun kapsamına giren görevlilerin, eşlerine ve velayeti altındaki çocuklarına ait bulunan taşınmaz malları ile her biri ayrı olmak üzere para, hisse senetleri ve tahviller ile altın, mücevher ve diğer taşınır malları, hakları, alacakları ve gelirleriyle bunların kaynakları, borçları ve sebeplerinin mal bildiriminin konusunu teşkil edeceği hükme bağlanmış, 6. maddesinde; "Mal Bildirimlerinin;
a) Bu Kanun kapsamındaki göreve atanmada, göreve giriş için gerekli belgelerle,
b) Bakanlar Kurulu üyeliğine atanmalarda, atamayı izleyen bir ay içinde,
c) Seçimle gelinen görevlerde seçimin kesinleşmesi tarihini izleyen iki ay içinde,
d) Mal varlığında önemli bir değişiklik olduğunda bir ay içinde,
e) Yönetim ve denetim kurulu üyelikleri ile komisyon üyeliklerine seçim ve atamalarda göreve başlama tarihini izleyen bir ay içinde,
f) Görevin sona ermesi halinde, ayrılma tarihini izleyen bir ay içinde,
g) Gazete sahibi gerçek kişiler ile, gazete sahibi şirketlerin yönetim ve denetim kurulu üyeleri faaliyete geçme tarihini, sorumlu müdürleri, başyazarları ve fıkra yazarları bu işe veya görevlerine başlama tarihini izleyen bir ay içinde verilmesi zorunludur." ve 10. maddesinde; "6 ncı maddede belirtilen sürelerde mal bildiriminde bulunmayana bildirimlerin verileceği mercilerce ihtarda bulunulur. İhtarın kendisine tebliğinden itibaren otuz gün içinde mazeretsiz olarak bildirimde bulunmayana üç aya kadar hapis cezası verilir. Soruşturma ile ilgili olarak verilen süre zarfında mal bildiriminde bulunmayana üç aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir." hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıda anılan hükme istinaden Bakanlar Kurulunun 10.8.1990 tarih ve 90/748 sayılı kararı ile hazırlanan ve 15.11.1990 tarih ve 20696 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren “Mal Bildiriminde Bulunulması Hakkında Yönetmelik”in 17. maddesinde; "Bu Yönetmelikte belirtilen süreler içinde mal bildiriminde bulunmayanlara, bildirimin verileceği mercilerce yazılı olarak ihtarda bulunulur. Bu ihtar, ilgilisine Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ olunur. İhtarın kendisine tebliğinden itibaren bir ay içinde bildirimde bulunmayanlar hakkında gerekli işlem yapılmak üzere yetkili Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur. Müfettiş ve muhakkikler de, soruşturma ile ilgili olarak verdikleri süre zarfında mal bildiriminde bulunmayan hakkında yetkili Cumhuriyet başsavcısına suç duyurusunda bulunurlar." düzenlemesine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, mal bildiriminde bulunulmadığının idarece tespiti halinde bu hususun davacının ihtar edilmesi gerekliliğinin bir idari usul olarak düzenlenmiş bulunduğu görülmektedir. Bu usul, aynı zamanda davacının suç işleme kastıyla hareket edip etmediğinin açığa kavuşturulması bakımında da önem arzetmektedir. Dolayısıyla, mal bildiriminde bulunmadığı belirlenen davacıya ilk olarak ihtarda bulunulması, ihtara rağmen otuz gün içinde mazeretsiz olarak bildirimde bulunmadığı takdirde şartları varsa disiplin cezası verilmesi yoluna gidilmelidir.
Dava dosyasının incelenmesinden, davacının 2016 ve 2017 yıllarında alım satımını yaptığı üç (3) araçtan 2016 yılında bir (1) ve 2017 yılında bir (1) olmak üzere toplam iki (2) araç için mal bildiriminde bulunmadığından bahisle başlatılan soruşturma sonucunda, yasal süreler içinde mal beyanında bulunmadığından bahisle 7068 sayılı Kanun'un 8. maddesinin (5/a-1) bendi uyarınca 12 ay uzun süreli durdurma cezasıyla cezalandırılmasına, aynı Kanun Hükmünde Kararnamenin 8/7-b maddesi uyarınca verilen cezanın brüt aylığının 1/2 oranında kesilmesi suretiyle uygulanması yolunda işlem tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, Kanun'da belirtilen sürelerde mal bildiriminde bulunmayan davacıya bildirimlerin verileceği merci tarafından ihtarda bulunulması ve ihtarın davacıya tebliğinden itibaren otuz gün içinde mazeretsiz olarak bildirimde bulunmaması halinde disiplin cezası verilmesi gerekirken, davalı idarece ihtarda bulunulmaksızın tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık, İdare Mahkemesi kararının gerekçesinde ise hukuki isabet görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; Kütahya İdare Mahkemesince verilen 28/09/2018 gün ve E:2018/284, K:2018/525 sayılı kararına yönelik davalı idare istinaf başvurusunun yukarıda yer verilen gerekçe ile reddine, aşağıda dökümü yapılan yargılama giderlerinin istinaf başvurusunda bulunan üzerinde bırakılmasına, yatırılan posta gideri avansından artan miktarın mahkemesince HMK'nun 333. maddesi uyarınca yatırana iadesine, 28/03/2019 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)