Bölge İdare Mahkemesi Kararı - İzmir BİM, 3. İDD, E. 2018/684 K. 2020/840 T. 18.11.2020
İSTEMİN ÖZETİ: Sakar Geçidindeki ... sapağında tünel ile orman içinden ...'ya bağlantı yolu projesine verilen izinler kapsamında, 07/09/2015 tarihinde Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından onaylanan ''... Kavşağı'' projesinin iptali istemiyle açılan davada; otoyol, devlet ve il yolları ağına giren karayolları güzergâhları ile bunların değişikliklerine ilişkin planları hazırlamak veya hazırlatmak hazırlayacağı programlar uyarınca karayollarını yapmak, yaptırmak, emniyetle kullanılmalarını sağlayacak şekilde sürekli bakım altında bulundurmak, bakımını yaptırmak, onarmak, onarımını yaptırtmak, işletmek, işlettirmenin Karayolları Genel Müdürlüğü'nün görev ve yetkisinde olduğu, Sakar Geçidindeki ... sapağında tünel ile orman içinden ...'ya bağlantı yolu projesinin trafik güvenliğinin arttırılması, yol standartı ve yol kullanıcılarının sürüş konforunun yükseltilmesi amacıyla onaylandığı, Muğla-Marmaris Ayr.Yolu Projesinin, Çevre ve Orman Bakanlığının, 07/06/2004 tarih ve 29207 sayılı yazı ile ÇED Yönetmeliği kapsamı dışında değerlendirildiği, dava konusu projenin Karayolları 2.Bölge Müdürlüğü'nün 17/09/2015 tarihli ve 186308 sayılı yazısında belirtildiği üzere kamulaştırma problemleri nedeniyle bu alanda yapılması zorunluluğunun bulunduğu, Muğla Orman Bölge Müdürlüğü'nün 18/11/2015 tarih ve 705/2277 sayılı yazısında yolun ormanlık alanda yapılmasında kamu yararı ve zaruret olduğu görüşlerine yer verildiği, Orman işletme Müdürlüğü tarafından 81.795,598 m2 'lik orman sahası içinde ''ulaşım yolu'' için orman izninin düzenlendiği, Muğla 2 no'lu Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun 14/12/2015 tarih ve 799 sayılı kararı ile projenin yapılması için izin alındığı, yapılan yol çalışması esnasında kesilen ağaçlar sonucu doğanın tahrip edildiği anlaşılsa da, turizm mevsiminden kaynaklanan sebeplerle trafik yoğunluğunda artışın yaşandığı, artan trafik yoğunluğunun hayati tehlikelere yol açmasının önlenmesi amacıyla dava konusu projenin hazırlandığının anlaşıldığı ve yapılan çalışmaların üstün kamu yararı gereği olduğu konusunda tereddüt bulunmadığı, dava konusu proje ve güzergâh çalışmalarının teknik kriterler doğrultusunda gerçekleştirildiği, proje çalışmalarında; proje kriterleri, ilgili kurum görüşleri, kamu yararı ve kamu hizmetinin etkin olarak sağlanması hususlarına dikkat edildiğinin görüldüğü, dava konusu projenin hayata geçirilmesi aşamasında sorumlu ve yetkili kurumlar tarafından, davalı idarece yapılan çalışmaların verilen izin ve onayları ihlal ettiği yönünde bir görüşe ve tespite yer verilmediği, proje kapsamındaki güzergahlar belirlenirken doğaya en az zarar verip en fazla kamu yararı elde edilecek alanların belirlenmesi aşamasının ilgili kurumların izni ile ortaya konulduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar veren Muğla 2. İdare Mahkemesinin 12/01/2018 günlü, E:2016/778, K:2018/71 sayılı kararının; keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması için gerekli ücretin hazineden karşılanması gerekirken, bu usule uyulmadan ve bilirkişi incelemesi yaptırılmadan davanın karara bağlanmasının usul ve yasaya aykırı olduğu, işlemin ilgili mevzuatına uygun tesis edilmediği, bu yerin heyelan bölgesi olduğu hususunun dikkate alınmadığı ileri sürülerek kaldırılması ve işin esası hakkında yeniden karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Karayolları 2. Bölge Müdürlüğünün sorumluluk alanında bulunan Muğla-Marmaris yolunun 121+100 km. de yer alan ... Kavşağının ilgili kurum izinleri ile proje çalışmalarının tamamlanmasından sonra, yapım çalışmalarına başlanıldığı ve inşaatının da tamamlandığı, bu yerde üstyapı iyileştirme çalışmaları yapılan yolda trafik güvenliğinin arttırılması, yol standardı, sürüş konforunun yükseltilmesi amacıyla farklı seviyeli kavşak projelendirmesinin uygun bulunduğu, kavşak projesinin yola ait bir sanat yapısı olduğu, üstün kamu yararının esas alındığı ve kamu hizmetinin etkin biçimde sağlanmasına dikkat edildiği, kanun ile verilen görevin yerine getirildiği açık olduğundan, istinaf yoluna başvurulan kararın kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı, usul ve kanuna uygun olan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi Üçüncü İdari Dava Dairesince dava dosyası incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava, Muğla İli, Ula İlçesi, ... Mahallesi sınırları içinde kalan "Sakar Geçidinde" Muğla-Marmaris yolunun 121+100 km.de ... sapağında tünel ile orman içinden ...'ya bağlantı yolu projesine verilen izinler kapsamında, 07/09/2015 tarihinde Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından onaylanan''... Kavşağı Projesinin"bu yerde kavşak yapılması için 700'den fazla ağaç kesildiği, trafik güvenliği için farklı yolların düşünülebileceği, yol yapım çalışmasının ormanın bütünlüğünü bozduğu, iddiaları ile iptali istemiyle açılmıştır.
Davacı dernek, mevcut ... sapağından Gökova yönünde yaklaşık 200 m. aşağıda, ana yolun alt ve üst bölümünde orman sahası içinde ağaç kesilmesi ile başlayan çalışmanın nedenini öğrenmek için, 27/03/2016 tarihinde Karayolları 2. Bölge Müdürlüğü yetkilileri ile görüşüldüğünden ve bu görüşme sonucunda 2014 yılında Gökova Kavşağı'na Viyadük projesi olarak gündeme gelen projenin revize edildiği bilgisine ulaşıldığından ve daha sonra 03/05/2016 tarihli Bimer başvurusuna verilen cevap ile "... Kavşağı Projesinin Karayolları 2.Bölge Müdürlüğünce 07/09/2015 tarihinde onaylandığı" nın öğrenildiğinden bahisle 01/04/2016 gününde görülmekte olan davayı açtığından, davanın dava açma ehliyeti bulunan Dernek tarafından, uygulama üzerine ve 60 günlük yasal idari dava açma süresi içinde açıldığı sonucuna varılmış ve uyuşmazlığın esası incelenmiştir.
6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun(işlem tarihinde yürürlükte bulunan)''Amaç ve kapsam'' başlıklı1.maddesinde; 'Bu Kanunun amacı; karayolları ağının kalkınma planları, ulaştırma ana planı, stratejik plan ve programlar çerçevesinde ilgili diğer kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde ulusal düzeyde geliştirilerek yaygınlaştırılmasını; karayolları ve karayollarıyla ilgili altyapı, diğer yatırımlar ve hizmetlerin, ekonomik ve sosyal gelişmenin gereklerine uygun, diğer ulaşım sistemleri ile uyumlu, güvenli ve çevreye duyarlı bir şekilde yapılması ve/veya yaptırılması ve Karayolları Genel Müdürlüğünün çalışma usul ve esasları ile teşkilat ve görevlerine ilişkin hükümleri düzenlemektir.''hükmü yer almaktadır. Aynı kanunun "Görev ve Yetkiler" başlıklı4.maddesinin 1.fıkrasının;''(a) bendinde; Otoyol, Devlet ve il yolları ağına giren karayolları güzergâhları ile bunların değişikliklerine ilişkin planları hazırlamak veya hazırlatmak;(b) bendinde; Hazırlayacağı programlar uyarınca karayollarını yapmak, yaptırmak, emniyetle kullanılmalarını sağlayacak şekilde sürekli bakım altında bulundurmak, bakımını yaptırmak, onarmak, onarımını yaptırtmak, işletmek, işlettirmek; (c) bendinde; Görev alanına giren karayolu ağlarının yapımı, bakımı, onarımı ve diğer hususlar hakkında teknik nitelik ve şartları tespit etmek veya ettirmek ve gerekli şartnameleri hazırlamak...(f) bendinde; Görev alanına giren işler için gerekli plan, harita, etüt ve proje işleri ile araştırma- geliştirme çalışmaları yapmak veya yaptırmak...(i) bendinde; Görev alanı içinde bulunan işlerin yapılması, trafik akışının emniyetle ve kolaylıkla sağlanması için gerekli her türlü araziyi, binalı ve binasız taşınmazları, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde kamulaştırmak, satın almak, trampa yapmak, kiralamak ve gerekli hâllerde geçici olarak işgal etmek. (o) bendinde; Görev alanına giren konularda kanunlarla verilen diğer işleri yapmak veya yaptırmak.'' Genel Müdürlüğün görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
(İşlem tarihinde yürürlükte bulunan) 16/12/2003 tarih ve 25318 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği'nin Geçici 4. maddesinde ''23/6/1997 tarihli ve 23028 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinden önce ilgili mevzuatı gereğince güzergahı belirlenen veya yatırım programına alınan petrol ve gaz boru hatları, enerji nakil hatları, otoyollar, duble yollar, ekspres yollar, demir yolları, devlet yolları ve il yolları projelerine bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.'' hükmü yer almaktadır.
3194 sayılı İmar Kanununun "Genel Esas" başlıklı 3. Maddesinde "Herhangi bir saha, her ölçekteki plan esaslarına, bulunduğu bölgenin şartlarına ve yönetmelik hükümlerine aykırı maksatlar için kullanılamaz." hükmü yer almaktadır.
Uyuşmazlıkta, Muğla-Köyceğiz Yolu yapımı kapsamında bu yerde "hemzemin kavşak" yapılması tasarlanmış, ancak Sakar Geçidi girişindeki yolda eğimin %7,7 olması ve kavşağa girmek isteyen araçların sığınma cebinde tehlike oluşturması nedeniyle "farklı seviyeli kavşak" olarak hazırlanan ... Kavşağı Projesi 07/09/2015 tarihinde Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından onaylanmış; Muğla Orman Bölge Müdürlüğünün 18/11/2015 tarih ve 705/2277 sayılı yazısında yolun ormanlık alanda yapılmasında kamu yararı ve zaruret olduğu görüşlerine yer verilmiş, Orman İşletme Müdürlüğü tarafından 81.795,598 m2 lik orman sahası içinde ''ulaşım yolu'' için gerekli izinler verilmiş; Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 20/10/2015 günlü, 3689 sayılı kararı ile, III. Derece arkeolojik sit alanı sınırları içinde kalan Devlet Yolu Projesi kapsamında hazırlanan 11/08/2015 günlü, 3526 sayılı kararı ile uygun bulunan kavşak projesinin iptali ile bu projede revizyon yapılarak hazırlanan yeni projenin Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun 05/11/1999 günlü, 658 sayılı ilke kararı doğrultusunda uygun olduğu ve uygulamaların müze müdürlüğü denetiminde yapılması kararı alınmış; Muğla 2 no'lu Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun 14/12/2015 tarih ve 799 sayılı kararı ile de 1. Derece doğal sit alanı sınırları içinde ayrım kavşağı uygulanmasına izin verilmiştir.
Dairemizce istinaf başvurusunun incelemesi aşamasında, uyuşmazlığın çözümlenmesinin özel ve teknik bilgi gerektirdiği sonucuna varılmış ve dava konusu ... Kavşağı Projesi'nin, alanın yürürlükteki imar planlarına uygun olup olmadığı, trafik güvenliği ile arazinin topografyası dikkate alındığında kamu yararına uygunluğu konularında yapılacak hukuka uygunluk incelemesine esas alınmak üzere, gerekli teknik açıklamaların yapılması amacıyla, istinabe yoluyla mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması kararı alınmış ve iptali istenilen idari işlemin hukuki niteliği ile maddi çerçevesinin gerektirdiği teknik bilginin birden fazla bilimsel disipline ilişkin olduğu hususları gözönünde bulundurularak; ulaşım, şehir planlama ve orman mühendisliği alanında uzman üç kişilik bilirkişi kurulu katılımı ile Muğla 2. İdare Mahkemesince mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor dava dosyasına sunulmuştur.
Bilirkişi raporunda, kavşak proje alanının kesinleşmiş orman sınırları içerisindeki 253 ada, 1 parsel sayılı "orman parselinde" "Gökova Özel Çevre Koruma Bölgesi" sınırları içinde, III. Derece Arkeolojik Sit alanında ve daha önce 1. derece doğal sit alanı olarak ilan edilmiş iken, daha sonra Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararı ile "pasif sit" olarak doğal sit durumu tanımlanan alanda kaldığı, zeminde tünel ve ulaşım bağlantıları ile tamamının imalatının tamamlanarak trafiğe açıldığı; ortalama eğimi %40-50 civarında olan bu yerde yol ve kavşak yapılması için başkaca bir geçiş alanı bulunmadığından gerekli orman izinlerinin verildiği, yaklaşık 900 metrelik bölgede konumlanan bölünmüş yol statüsündeki alanda yapılan kavşağın üst kotu ile alt kotu arasındaki alanda dolgu ve istinat duvarı yapıldığı, rampa aşağı %7-7,5 eğimdeki yolda kavşağın bulunduğu alanda (2018 yılı verilerine göre) yıllık ortalama günlük trafikte 15.995 araç yoğunluğu bulunduğu, bu değerin yaz aylarında çok daha fazla olduğu, bu yerdeki kavşağın proje öncesindeki hemzemin halinin...'dan Muğla yönüne ve Köyceğiz'den ... yönüne dönüş yapan araçlar için tehlike yarattığının açık olduğu, bu çerçevede kavşağın yapılması zorunluluğunun bulunduğu; Ulaştırma mühendisliği yönünden incelendiğinde, kavşak yatay kurplarındaki (viraj) yarı çapların birbirinden farklı olduğu, yol tutarlılığına uygun olmayan bu durumun güvenli dönüş yapmaya engel oluşturduğu, mevcut tabela işaretlemelerinin yolu ilk kez kullananlar için tehlike oluşturabileceğinin düşünüldüğü; trafik güvenliğini zora sokacak durumların düzeltilmesinin veya yeniden yapılmasının maliyet uzmanlarınca değerlendirilebileceği, düzeltme yapılmasının mühendislik ekonomisine uygun olmaması halinde kavşağın bu haliyle kullanılmasının devamında açık biçimde kamu yararı bulunduğu; Şehircilik ve Planlama açısından incelendiğinde, 1/100.000 ölçekli Aydın-Denizli-Muğla Planlama Bölgesi Çevre Düzeni Planında 1. Derece yol olarak düzenlenen Muğla-Köyceğiz Devlet Yolundan ...'ya bağlantı yolu düzenlendiği, 1/25.000 ölçekli Muğla Nazım İmar Planı onama sınırı dışında kalan bu alanın (mülga) Özel Çevre Koruma Kurumu tarafından onaylanan 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planında "40 metrelik erişime kontrollü yol ve 1. Derece otoyollar" olarak kullanım kararının belirlendiği, 1/1000 ölçekli ... Mevkii Koruma Amaçlı İlave İmar Planına kavşak projesi revizyonuna dair düzenlemelerin işlenmediği, bu nedenle planların kendi arasında birbiri ile uyumlu olmakla birlikte, kavşak projesinin plan hiyerarşisine uygun olmayan bir içerik taşıdığı yolunda açıklamalarda bulunulmuştur.
Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş, rapora karşı davacı tarafından yapılan kısmi itiraz ve davalı idare tarafından yapılan itiraz raporu kusurlandırır nitelikte görülmemiştir.
Diğer taraftan, Dairemizce verilen 30/09/2020 günlü ara kararı ile davalı idareden ve dava dışı Çevre ve Şehircilik Bakanlığından, yürürlükte bulunan 1/1000 ölçekli ... Mevkii Koruma Amaçlı İlave Uygulama İmar Planı ile 1/5000 ölçekli ... Mevkii Koruma Amaçlı İlave Nazım İmar Planına "... Kavşağı Projesine" konu kavşağın işlenip işlenmediği, bu çerçevede planlarda değişiklik yapılıp yapılmadığı hususunda bilgi istenilmiş; ara kararına cevaben Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü tarafından dosyaya sunulan bilgi ve belgelerde, ... Kavşağı Projesinin bulunduğu alanda Bakanlık Makamının 05/10/2020 günlü Oluru ile imar planı revizyonu yapıldığı hususu açıklanmış ve 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Revizyon Nazım İmar Planı ile 1/1000 ölçekli ölçekli Koruma Amaçlı Revizyon Uygulama İmar Planının pafta örnekleri dosyaya sunulmuştur.
Bilirkişi raporunda yer alan teknik açıklamaların dosyada bulunan bilgi ve belgelerle birlikte incelenmesinden, Muğla-Köyceğiz Yolu yapımı kapsamında, mevcut eski kavşağın proje öncesindeki hemzemin halinin...'dan Muğla yönüne ve Köyceğiz'den ... yönüne dönüş yapan araçlar için tehlike yaratması, Sakar Geçidi girişindeki yolda eğimin rampa aşağı %7-7,5 olması ve kavşağa girmek isteyen araçların sığınma cebinde tehlike yaratması nedeniyle bu yerde kavşak yapılmasının zorunlu ve gerekli olduğu; ilgili kurumların uygun görüşleri de alınarak "farklı seviyeli kavşak" şeklinde hazırlanan kavşak projesinin onaylanmasına ilişkin işlemde kamu yararına aykırılık bulunmadığı, kavşak yatay kurplarındaki (viraj) yarı çapların birbirinden farklı olmasının kavşak projesinin iptalini gerektirir nitelikte ağır hukuka aykırılığı tanımlamadığı; ayrıca kavşak projesinin onaylandığı tarihte yürürlükte bulunan nazım ve uygulama imar planında kavşak projesine konu bağlantı yolları ve kavşağın konumu işlenmemiş ise de, bu davanın incelenmesi aşamasında 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Revizyon Nazım İmar Planı ile 1/1000 ölçekli ölçekli Koruma Amaçlı Revizyon Uygulama İmar Planına işlenmiş olması nedeniyle davaya konu projede imar planlarına, İmar Kanununun 3. maddesine ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmış, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyle isabetsizlik görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, Muğla 2. İdare Mahkemesi'nin 12/01/2018 günlü, E:2016/778, K:2018/71 sayılı kararına karşı istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçe ile reddine, aşağıda dökümü yapılan 580,10 TL yargılama giderinin başvuranın üzerinde bırakılmasına, dava aşamasında Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan toplam 3.864,80.-TL keşif-bilirkişi ücretinin davacıdan tahsili için mahkemesince ilgili vergi dairesi müdürlüğüne müzekkere yazılmasına, artan posta ücretinin talep edilmesi durumunda derhal, talep edilmemesi halinde ise kararın kesinleşmesinden sonra mahkemesince başvurana artan 1,449,20.TL keşif avansının Adalet Bakanlığına mahkemesince iadesine, 2577 sayılı Yasanın 45. maddesinin 6. fıkrası kapsamında bulunmayan karara karşı tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde Danıştay'a temyiz yolu açık olmak üzere 18/11/2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. (¤¤)