(2577 S. K. m. 45, 46) (İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik m. 5)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacı tarafından, dava dışı ..... Unlu Mamüller İşletmesine ekmek üretim ruhsatı verilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada; işyeri açma ve çalışma ruhsatı verme yetkisinin davalı idarede olduğu, davalı idarenin ilgili birimlerinin yaptığı denetim neticesinde dava dışı işletmenin işyeri açma ve çalıştırması için gerekli şartları taşıdığının tespit edildiği ve ekmek üretimi yapılacak yere ilişkin yapı kullanım izni bulunduğu anlaşıldığından, davacının dava dışı işletmeye verilen ruhsatın iptali talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine ilişkin olarak Ankara 11. İdare Mahkemesi'nce verilen 24/03/2017 gün ve E: 2015/2975, K: 2017/1186 sayılı kararın, davacının istinaf başvurusu üzerine, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 9. İdare Dava Dairesince davacının istinaf isteminin kabulü ile Ankara 11. İdare Mahkemesince verilen karar kaldırılmış ve davalı idarenin 10/12/2015 tarih ve 434 sayılı yazısında; söz konusu iş yerine, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca, özel yapı şeklini gerektiren iş yerleri arasında sayılmış olan ekmek üretim yerine ait 15/05/2016 tarih ve 476 sayılı yapı kullanma izin belgesinde 8 no'lu bağımsız bölümün ekmek üretimine uygun olduğu nedeniyle, buna dayanak olarak iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiğinin belirtildiği, savunmasında da iş yerinde ekmek fırını bulunmadığı, hamur karma işleminin dışarıda yapılarak iş yerinde elektrikli fırınlarda pişirildiğinin belirtildiği; ancak 15/05/2015 tarihinde düzenlenen yapı kullanma izin belgesinden taşınmazın 5 katlı ayrık nizamda olduğu, ekmek pişirme yeri ruhsatı ile faaliyette bulunan iş yerinin işlevsel olarak ekmek fırını olarak faaliyette bulunduğunun Ankara Batı 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2015/129 değişik iş sayılı dosyasında yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ile doğrulandığının anlaşıldığı, ekmek fırınları için yapı kullanma izin belgesi bulunması gerekmekle birlikte, ilgili mevzuat fırınların ayrık nizamda ve müstakil binalarda olması şartının getirildiği 5 katlı olduğu anlaşılan taşınmazın bağımsız bölümünde fırın iş yeri açılmasına olanak bulunmadığı gibi mevzuatta ekmek pişirme yeri olarak bir tanımlamanın da yer almadığı göz önüne alındığında, uyuşmazlık konusu iş yerine ekmek pişirme yeri ruhsatı verilmesine ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle 08/11/2017 tarih ve E:2017/732, K:2017/981 sayılı iptal kararı verildiği, davalı idarenin temyiz istemi sonucu; Danıştay 10. Dairesinin 19.03.2018 gün ve E:2018/889, K:2018/1127 sayılı kararı ile dosyada keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak üzere bozulduğu anlaşılmaktadır.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Kaldırılması istenilen mahkeme kararında hukuka aykırılık bulunmadığı, elektrikli doğalgaz fırını olduğu, ekmek fırını niteliği taşımadığı ileri sürülerek, istinaf isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 9. İdari Dava Dairesi'nce, Danıştay 10 Dairesi'nin 19.03.2018 gün ve E:2018/889, K:2018/1127 sayılı bozma kararına uyularak 2577 sayılı Yasa'nın değişik 45. maddesi uyarınca dosya incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava, davacı tarafından, dava dışı ..... Unlu Mamüller İşletmesine ekmek üretim ruhsatı verilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
14/07/2005 tarih ve 2005/9207 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilerek 10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinde; "... c) Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması..." hükmü yer almaktadır.
Anılan Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendinde; "Büyükşehir belediyesi ile nüfusu 100.000'i geçen belediye sınırları içinde açılacak ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m² ve üstü alana sahip hipermarket, süpermarket, grosmarket ve megamarket gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)" hükmü yer almakta iken; Danıştay Sekizinci Dairesinin 25/06/2014 tarih ve E:2010/9072, K:2014/5707 sayılı kararıyla anılan bendin iptaline karar verilmiş; 26/11/2014 ve 29187 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesi ile anılan Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendi; "Ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m² ve üstü alana sahip hipermarket, süpermarket, grosmarket ve megamarket gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)" şeklinde değiştirilmiştir. Ruhsatlandırılma şartları arasında sayılmaya devam edilmekle birlikte, Yönetmelik'e eklenen geçici 3. Madde ile bu maddenin yayımı tarihinden önce yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi özel yapı şekline uygun olarak düzenlenen ve bu haliyle tapu kütüğüne tescil edilen yapılarda açılacak fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmayacağı, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan; ancak ayrık nizamda müstakil binada bulunmayan ekmek fırınlarının devredilemeyeceği düzenlenmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; davalı belediye tarafından, Ankara ili, Etimesgut ilçesinde "…" adresinde yer alan iş yerine, dava dışı ..... Un ve Unlu Mam. San. Tic. Ltd. Şti. adına 18/06/2015 tarih ve 464 sayılı "ekmek ve unlu mamuller satışı" faaliyet konulu ve 18/06/2015 tarih ve 465 sayılı "ekmek pişirme yeri" faaliyet konulu iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği, iş yerinin bulunduğu yapının 15/05/2015 tarih ve 476 sayılı yapı kullanma izin belgesinin bulunduğu ve belgede "Mimari projede 8 no'lu bağımsızın kullanım şekli ekmek fırını olarak düzenlenmiştir." ibaresinin yer aldığı; davacı Ankara Fırıncılar Odası tarafından, 12/08/2015 tarihli dilekçe ile dava konusu iş yerinin de aralarında bulunduğu bazı iş yerlerinin mevzuata aykırı olduğunu iddia ettikleri ekmek üretiminin durdurularak üretim yapılmasını sağlayan ruhsatlarının (ekmek pişirme yeri) iptal edilmesi için ilgili belediyelerle gerekli idari yazışmaların yapılmasının Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığından istenildiği, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından talebin davalı Etimesgut Belediye Başkanlığına iletildiği, Etimesgut Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğünün 09/10/2015 tarih ve 17394 sayılı işlemi ile davacının isteminin reddedildiği; bu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için; iş yerinin ne şekilde işletildiğinin tespit edilmesi gerekmektedir. İş yeri ve iş yerinin bulunduğu binanın yapısal özelliklerinin neler olduğu, iş yerinin tipik bir ekmek fırını olarak mı faaliyet gösterdiği, yoksa faaliyetin, hamur hâline getirilen ekmeklerin pişirilmesi ve satılmasından mı ibaret olduğu, ekmek pişirme işleminin ne tür bir fırında yapıldığı (taş fırın, elektrikli fırın vs.) hususlarının keşif ve bilirkişi incelemesi ile tespit edilmesi, için Mahkememizce 05.10.2018 tarihinde bilirkişi ve keşif incelemesi yaptırılmasına karar verildiği 04.01.2019 tarihinde mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu mahkememize ibraz edilen bilirkişi raporunda; Ankara Büyükşehir Belediye İmar Yönetmeliğinin 72. Maddesi göz önüne alınarak faaliyet konusunun fırın olarak kabul edilip edilmeyeceğinin incelendiği, 08.06.2018 Tarih ve 30445 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış olan ve 69 maddeden oluşan Ankara Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliğinin Madde 4 üne göre Fırın; Unlu gıda mamulleri üretilen yerlerdir. Aynı yönetmeliğin 48. Maddesinde, "(1) İmar planlarında aksine bir hüküm bulunmadıkça fırınlar; sanayi, küçük sanayi, organize sanayi, kentsel servis ve konuş dışı çalışma alanlarında, ticaret bölgelerinde, akaryakıt, odun, doğalgaz veya elektrik ile ısıtılması, 14/07/2015 tarihli ve 2005/9207 sayılı Bankalar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine uyulması kaydıyla yapılabilir. (2) Binalarda kısmen konut veya büro olması durumunda ekmek fırını yapılmasına izin verilemez. (3) Kent veya bölge ölçeğinde hizmet veren alışveriş merkezleri içinde bağımsız bölüm olmamak şartıyla kendi satışına yönelik olmak üzere işyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına ilişkin Yönetmelik hükümlerine uyulması kaydıyla fırınlara izin verilebilir. (4) Projelerinde pastahane, lokanta, kebap ve pide fırını olarak gösterilen yerlerde hacmin kullanılışını tahdit edecek tarzda olmamak üzere ancak kendi ihtiyacını karşılamak amacıyla pasta, pide ve kebap fırınları yapılabilir. (5) Bu fırınların baca hesapları ve detaylarının mimari proje ile birlikte detaylandırılarak uygulanması esastır." düzenlemesi mevcut olduğu bu düzenleme dikkate alındığında, keşif yapılan işyerinde mevcut fırın, unlu gıda mamullerinden olan ekmek/pide/açma vb. ürünlerin üretiminde kullanılan, doğalgazla ısıtılan 18m2 pişirme alanına sahip ekmek fırınıdır ve dava konusu işyerinin faaliyet konusu hammaddesini/ara ürününü dışarıdan temin eden fırın'dır. İşyeri ve işyerinin bulunduğu binanın yapısal özelliklerinin neler olduğu. İşyerinin tipik bir ekmek fırını olarak mı faaliyet gösterdiği, ekmek pişirme işleminin ne tür bir fırında yapıldığı, ekmek pişirme yeri olarak ruhsat alan işyerinin elektrikli fırın ile ekmekleri pişirmesinin faaliyet konusunun fırın olma özelliği kazandırıp kazandırmadığı hususlarının açıklanması yönünden ise; ..... Grup Unlu Mam. Gıda İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti. işletmesinin bulunduğu taşınmaz; Zemin+3 Kattan oluşan, ayrık nizamda betonarme binadır. Taşınmazın normal katları Etimesgut ..... Eğitim Kurumuna bağlı bir Dershane olarak kullanılmaktadır. Zemin kat ise davaya konu işyeri olup bu işyerinde hammaddesini/ara ürününü dışarından temin eden ekmek fırın mevcuttur ve işyerinde üretilen ekmek, pide, açma vb. Ürünlerin yanı sıra pastacılık ürünlerinin satış yapılmaktadır. Keşif yapılan dava konusu işyerinin; hammaddesini/yarı mamulünü dışarıdan temin eden ekmek fırını olduğu, işyerinin sıhhi olarak sınıflandırılması, meri mevzuatımıza göre ekmek pişirme yeri gibi bir tanım veya ayrım yapılamayacağı için yanlış bir uygulama olduğu, ekmek fırınları ile ilişkili mevzuat düzenlemelerinin amaçlarından birinin kişilerin can ve mal güvenliği ile toplumun hayatını doğrudan ilgilendiren olumsuzlukların giderilmesi noktasında belli bir standart getirilmesi olduğundan, ekmek fırınlarını bünyesinde barındıran işyerlerinin belirlenen kurallara göre faaliyette bulunması gerektiği, ancak ..... Grup Unlu Mam. Gıda İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti. işletmesi içerisindeki fırının özellikleri, boyutu ve onaylı mimari projesi de dikkate alındığında, işletmedeki kullanılan fırın ile mimari projede gösterilen fırın arasında uyumsuzlukların bulunduğu, taşınmazın bodrum kat döşemesi üzerine yerleştirilen ..... marka katlı borulu doğalgazlı taş fırının; yayabileceği ısı ve kendi ağırlığından kaynaklı düşey yükler de düşünülüğünde TS500'e göre 6.2.6 Yük katsayıları ve bileşimlerinden 1G+1,2Q+1,2T altında döşeme eğilme, sehim davranışları ve ilgili döşemeye bağlı kiriş ve kolonlarda oluşacak eğilme ve kesme davranışları nedeniyle yapı elemanlarında beklenenden daha büyük zorlamalar yönü ile risk unsuru olabileceğinin ihmal edilemeyeceği" sonuç ve kanaatine ulaşıldığı, davalı idare tarafından bilirkişi raporuna yapılan itirazlar yerinde görülmediğinden, söz konusu bilirkişi raporu mahkememizce de uygun bulunmuş olup hükme esas alınacak niteliktedir.
Bu durumda; keşif ve bilirkişi incelemesine göre; söz konusu işyerinin hammade/ara ürününü dışarıdan temin eden ekmek fırını niteliğinde olduğu, işyerinin bulunduğu taşınmazın zemin+3 kattan oluştuğu, müstakil bir bina olmadığı, Taşınmazın üst katlarında Etimesgut ..... Eğitim Kurumlarına ait dershane olması sebebiyle ekmek fırınları için yönetmeliğin 5/1-m maddelerinde belirlenen ayrık nizamda müstakil bina olma koşullu olan ve özel yapı olma koşullarını taşımadığı anlaşılmakta olup faaliyet konusunun "ekmek fırını" olarak belirlenen işyerine "ekmek pişirme yeri" adı altında işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf isteminin KABULÜNE, Ankara 11. İdare Mahkemesi'nce verilen 24/03/2017 gün, E:2015/2975; K:2017/1186 sayılı kararının KALDIRILMASINA, dava konusu işlemin İPTALİNE, aşağıda dökümü yapılan mahkeme safhasında davacı tarafından üstlenilen 167,10 TL ve istinaf safhasında davacı tarafından yapılan 1.921,50-TL yargılama giderleriyle, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 1.362,00-TL vekalet ücretinin, davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, Temyiz aşamasında davalı idare tarafından karşılanan 371,40 TL yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan miktarın istenilmesi halinde taraflara iadesine, 2577 sayılı Yasa'nın 46 (d) maddesi uyarınca, kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde Danıştay'a temyiz yolu açık olmak üzere, 22/02/2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)