(4342 S. K. m. 14) (442 S. K. m. 13, 14) (2577 S. K. m. 45)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacı tarafından, Bolu İli, Gerede İlçesi, ...... Köyü adına mera olarak tescilli bulunan 1247 parsel sayılı ve 10.986,52 m² yüzölçümlü taşınmazın, 3.041,52 m²'lik kısmının mera tahsis amacının değiştirilmesine ilişkin Bolu Valiliği'nin 29.04.2015 tarih ve 559 sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada; Gerede İlçe Müftülüğü'nün 07.05.2014 tarih, 703 sayılı ve 13.11.2014 tarih, 1568 sayılı yazıları ile Bolu İli, Gerede İlçesi, ...... Köyünde bulunan 1247 nolu 10.986,52 m² yüzölçümlü mera parselinin üzerinde ...... Köyü, ...... Mahallesi'ne ait cami bulunduğu, bu caminin etrafında cami müştemilatı yapılacağından bahisle 1247 parsel sayılı ve 10.986,52 m² yüzölçümlü meranın 3.041,52 m²'lik kısmının 4342 sayılı Kanunun 14/3 fıkrası uyarınca tahsis amacı değişikliğinin Bolu İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü'nden istenilmesi üzerine, Bolu İl Mera Komisyonu'nun 05.12.2014 tarih ve 2014/28 sayılı kararı ile tahsis amaç değişikliğine ilişkin talebin, mera parseli üzerinde mevcut cami olduğundan, devamında cami müştemilatının yapılması cami ile bütünlük arz ettiğinden, cami ve müştemilatı yapılmasında kamu yararı da olduğundan bahisle uygun görüldüğü, bu doğrultuda Bolu Defterdarlığı'nın 07.04.2015 tarih ve 1950 sayılı yazısı ile tahsis değişikliği talebiyle ilgili uygunluk görüşünün ve ayrıca 2012/15 sayılı Başbakanlık Genelgesi kapsamında alınması gereken iznin, Başbakanlık Ekonomik, Sosyal ve Kültürel İşler Başkanlığı'nın 03/03/2015 tarih ve 89243403-399/473 sayılı yazısı ile uygun bulunulmasıyla, cami müştemilatının yapımı cami ile bütünlük arz ettiğinden, faaliyetin kalan mera alanına zarar verilmeden yerine getirilmesi kaydıyla tahsis değişikliği talebinin uygun görüldüğüne dair Bolu Valiliği'nin 28.04.2015 tarih ve 02-559 sayılı Oluru ile karar alındığı, bu kararın iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığının anlaşıldığı, bakılan davada, davaya konu işlemin dayanağı olan Mera Komisyonu kararının alt çalışması niteliğindeki Mera Komisyonu İnceleme Raporunda; Bolu İli, Gerede İlçesi, ...... Köyünde 41 nüfus, 15 hane sayısı ve 11 çiftçi sayısı bulunduğu, 16 adet melez inek, 19 adet dana-düve, 6 adet boğa cinsi hayvan bulunduğu, çiftçilerin, yem bitkisi yetiştiriciliği yaparak üzerinde tarımsal faaliyette bulunulmayan tarım arazilerinde hayvanlarını otlatarak ya da mevcut otları biçerek kaba yem ihtiyaçlarını karşıladıkları, köyde yem bitkileri projelerine talebin düşük seviyede olduğu, yem bitkileri projelerine talebi arttırmak için yayım çalışmalarına öncelik verilmesi gerektiği, mera alanları kaba yem üretimi için yetersiz olduğundan otlatma baskısının artacağı, 1247 nolu parselde kalan mevcut cami ve müştemilatının Mera Kanunu'nun çıkmasından önce 1997 yılında başlanıldığı ve halen mevcut olduğundan alternatif alan değerlendirmesinin yapılamamakta olduğu, tahsis amacı değişikliğiyle ilgili köydeki 11 çiftçi hane reisinin olumsuz görüş bildirdiği, diğer dört kişiye ulaşılamadığı, tahsis amacı değişikliği istenilen alanın 3.041,52 m² olduğu, mera sınıfının "orta" yararlanılabilir, yeşil ot verimi (kg/Da) 180, otlatma kapasitesi 0,26, kaba yem üretimi (Ton/Yıl) 1,97 olduğu, mahallede sürekli ikamet edilmediğinden, mevcut hanelerin çoğunluğu başka illerde de ikamet ettiğinden ve ticari faaliyetleri o illerde bulunduğundan, yakın zamanlarda nüfus artışında yoğunluk olmayacağından, köy merkezi 3 km. mesafedeki mahalle olan ...... Mahallesinde yerleşimin akrabalık bağı dışında olması mümkün görülmediğinden istenen alanın fazla olacağı, köy muhtarı ve mahalli bilirkişilerin teknik ekip raporunu şerh düşerek imzaladıkları bilgisine yer verilerek, mera parseli üzerinde mevcut cami olduğundan, müştemilatın yapılmasının da cami ile bütünlük arz ettiğinden bahisle, teknik ekip tarafından oyçokluğu ile tahsis amacı değişikliğinin uygun olacağı yönünde kanaat belirtildiğinin anlaşıldığı, Mahkemelerinin 16.11.2017 tarihli ara kararıyla; Gerede İlçesine bağlı ...... Köyü ...... Mahallesinde bulunan camiye ait cami müştemilatının tam olarak neler olduğu, projelerinin olup olmadığı, caminin ortalama cemaat sayısının ne olduğu, anılan cami müştemilatı için mera tahsis değişikliği talebine dair 22.05.2014 tarih ve 1568 sayılı yazıda, 10.986,52 m² olan mera parselinin 3.041,52 m² lik kısmının cami ve müştemilat yapımı için istekte bulunulduğundan, mevcut cami alanının değiştirilip değiştirilmeyeceği, camiye göre müştemilat (talep yazısına dayanak cami ihtiyacı gerekçeli raporunda; imam evi, şadırvan gibi ekler, denilmiş) alanının 3.041,52 m² olarak belirlenmesinin sebebinin açıklanarak, bu hususu ortaya koyan bilgi ve belgelerin, karar sonrasında tahsis amacı değiştirilen alanda inşai bir çalışma yapılıp yapılmadığı, yapıldı ise kaç m² olduğu hususları ile bu hususları ortaya koyan bilgi ve belgelerle birlikte varsa yapılan inşai çalışmaların ve taşınmazın mevcut durumunu gösterir renkli fotoğrafların gönderilmesinin istenildiği, 11.12.2017 tarihli Gerede İlçe Müftülüğü cevabında; "Anılan mevcut cami müştemilatının; zemin altı katta yetersiz bir gasilhane ve abdestlik, zemin katta yine yetersiz bir mutfak ile özellikle cenaze merasimlerinde ihtiyaca cevap vermeyen köy odasından ibaret olduğu, projesinin bulunamadığı, varsa da temin edilemediği, 270 cemaat kapasiteli camide, yaz ayları itibariyle ortalama cemaat sayısının 12-15 civarında, kış ayları itibariyle de ortalama 4-6 kişi olduğu, mera tahsis değişikliği talebinde cami alanının değiştirilmesi amaç ve düşüncesinin söz konusu olmadığı, cami müştemilat alanının 3.041,52 m² olarak belirlenme sebebinin de, müstakil bir imam evi, şadırvan, köy odası ve benzeri ekler yapılması amaçlı olmasının yanı sıra mezkur alana daha önce yapılmış dikim sonrası yetişmiş ağaçların kesilmesini önlemek ve camiye ulaşımda zorluk veren mevcut meyil/bayır engelini ortadan kaldırmak üzere çevre düzenlemesi yaptırma planlaması olduğu, karar sonrası tahsis amacı değiştirilen alanda inşai bir çalışma yapılmadığı" şeklinde beyanda bulunulduğunun görüldüğü, ilgili mevzuat hükümleri ile dosya içeriğindeki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; 442 sayılı Köy Kanunu'nun 13. maddesinde "Köyde bir mescit yapmak" köylünün mecburi işleri arasında sayıldığından bir mescit yapımı için 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca tahsis amacı değişikliğine yönelik karar alınabileceğinin kabulü gerektiği, bununla birlikte müdahil köyün dilekçesinde yapılacağı ileri sürülen şadırvan, musalla ve gasilhanenin cami ile bütün olduğu ve söz konusu hükmün belirtilen bu yapıları da kapsadığı kabul edilse bile, imam evi ve yemekhanenin cami yapımı kapsamında değerlendirilemeyeceği, yine Mera Yönetmeliğinde, 442 sayılı Köy Kanunu'nun 13 ve 14 üncü maddeleri kapsamında kullanılmak üzere ihtiyaç duyulan yerlerin tahsis amacı değişikliği talebinde istenecek bilgi ve belgeler arasında, finansman kaynağıyla ilgili belgeler ile kadastro tekniğine uygun harita ve vaziyet planı da sayılmasına karşın, cami müştemilatıyla ilgili tahsis amaç değişikliği talebi ihtiyacını dile getiren ...... Köyüne bağlı ...... Mahallesi sakinleri ile bu değişiklik talebini yazılı olarak yapan Gerede İlçe Müftülüğü'nce, Cami müştemilatı yapımıyla ilgili olarak tam anlamıyla neyin kastedildiği, bu yapıların hangi ölçülerde olacağı ile harita ve vaziyet planını gerek işlemin tesisinden önce gerekse de Mahkemelerinin ara karar cevabında somut olarak sunamadıkları ve bahsedilen Cami müştemilatı için gereksinim duyulan alanla ilgili duyulan ihtiyacı somut bilgi ve belgeyle belgelendiremedikleri, teknik ekip raporunda Caminin bulunduğu ...... Mahallesi'nde yazları 12, kışları 1 kişinin ikamet ettiğinin belirtildiği, dönemin ilçe müftüsü ...... imzasıyla hazırlanan 22.05.2014 tarihli cami ihtiyaç gerekçeli raporunda; 2001 yılından beri fiilen kullanılan camide köy halkının karşılığını ödeyerek tuttukları imam hatip nezaretinde teravih kıldıklarının belirtildiği, yine mahkemelerinin ara kararı üzerine Gerede İlçe Müftülüğü'nce, caminin yaz ayları itibariyle ortalama 12-15, kış ayları itibariyle de ortalama 4-6 kişi cemaati olduğunun belirtildiği, belirtilen ikamet ve cemaat sayısıyla birlikte kendi alanı 400m² olan cami için kendi alanının yaklaşık 6-7 katı büyüklüğünde bir alana yönelik müştemilat yapılacağından bahisle tahsis amacının değiştirilmesinin bir ihtiyaca dayalı olamayacağının teknik bir inceleme yapılmasına bile gerek duyulmayacak kadar açık olduğu, müdahil tarafından ileri sürülen, ...... Mahallesi'nde bulunan 20 hanenin Ankara ve İstanbul'da ticaret ve esnaflıkla uğraştıkları, bu nedenle çevreleri çok geniş olduğundan cenaze ve düğün gibi durumlarda kalabalık bir katılım olduğuna yönelik iddianın da bu durumu değiştirecek bir yönünün bulunmadığı kanaatine varıldığı, bu durumda, davacı köyde çiftçilik yapıp sayıları teknik ekip inceleme raporunda belirtilen hayvanların otlatılması için zaruret arz eden meraların, kaba yem üretimi için yetersiz olduğuna, yapılan tahsis amacı değişikliğiyle otlatma baskısının artacağına, istenen alanın fazla olacağına karara esas alınan raporda yer verilmesine karşın, somut ihtiyacı aşacak şekilde tahsis amacı değişikliğine gidilmesinde kamu yararı ve menfaati olmadığı ve belirtilen sebeplerle dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin olarak Bolu İdare Mahkemesi'nce verilen 28/02/2018 gün ve E: 2017/441, K: 2018/157sayılı kararın; söz konusu 1247 nolu parselin, ...... Köyü sınırları içinde görünmesine rağmen, ...... Mahallesine daha yakın hatta bitişik olduğu, davacı köyün, ...... Köyü ve Mahalle arasında kaldığı, mevcut caminin, müştemilatı olmadan kalabalık merasimlerde çok yetersiz olduğu ve etrafında düz alan ihtiyacı ve kamu yararı gözetilerek ve de ağaçların korunması sağlanarak tahsis amacının değiştirilmesi kararının alındığı, tüm sürecin ve işlemlerin kamu yararı gözetilerek ve hukuka uygun şekilde gerçekleştirildiği ileri sürülerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Davalı idarenin, tahsis amacı değişikliğine neden olarak gösterilen ihtiyaca ilişkin somut herhangi bir bilgi ve belge sunamadığı, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, istinaf dilekçesinde ileri sürülen hususların kabul edilemeyeceği ileri sürülerek, istinaf isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 9. İdari Dava Dairesi'nce 2577 sayılı Yasa'nın değişik 45. maddesi uyarınca dosya incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle, gerekçesi yukarıda anılan Bolu İdare Mahkemesi'nce verilen 28/02/2018 gün ve E: 2017/441, K: 2018/157 sayılı karar, aynı gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmüş olup, istinaf istemine ilişkin dilekçede ileri sürülen iddialar, sözü geçen kararın kaldırılmasını sağlayacak durumda bulunmadığından istinaf isteminin reddine, aşağıda dökümü yapılan 81,50 TL yargılama giderinin başvuruda bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan miktarın istenilmesi halinde başvuruda bulunana iadesine, 2577 sayılı Yasa'nın değişik 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca kesin olmak üzere, 27/02/2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)