(2577 S. K. m. 13) (492 S. K. m. 2, 11, 15, 16, 21, 28)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacılar tarafından, murisleri S. T.'nün 10.10.2015 tarihinde Ankara Garı önünde "Savaşa İnat, B. Hemen Şimdi, Emek, B., Demokrasi" mitinginde bombalı saldırıda hayatını kaybetmesi nedeniyle 4.200.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesi talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddi işleminin iptali ile 2577 Sayılı Kanun'un 13. maddesi gereği hizmet kusuru ya da hizmet kusuru bulunmaması halinde sosyal risk ilkesi kapsamında davacı eş için 250.000,00 TL, çocuklar Ç. A., G. M., için 250.000,00 TL'şer, anne G.. için 200.000,00 TL, baba M. için 200.000,00 TL, kardeşler M., F., A. için 75.000,00 TL'şer olmak üzere toplam 1.375.000,00 TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davada; C. T.'nün eşi, çocukları Ç. A., G. M.'ın anneleri, G.. K.. ve M.. K..'un kızları ile M., F., A. kardeşleri müteveffa G.. T..'nün hayatını kaybetmesi nedeniyle ağır elem ve üzüntü içerisinde kaldığı, olay nedeniyle duyulan acı, üzüntü ve ruhsal sıkıntının giderilmesi için çekilen manevi üzüntü ve ızdıraba karşılık olarak eş için 50.000,00 TL, çocukların her biri için 75.000,00 TL, anne ve baba için ayrı ayrı 75.000,00-TL, kardeşlerin her biri için 25.000,00 TL olmak üzere toplam 425.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesinin uygun olacağı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin 425.000,00 TL'lik kısım yönünden iptaline ve manevi tazminat isteminin kısmen kabulüyle davacılara yukarıda belirtilen şekilde 425.000,00- TL manevi tazminat ödenmesine, dava konusu işlemin ve manevi tazminat isteminin kabul edilen kısmı aşan tutarlara ilişkin talepler yönünden reddine, hükmedilen 425.000,00 TL manevi tazminatın başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine, aşağıda dökümü yapılan 144,50 TL yargılama giderinin davadaki haklılık oranına göre 99,84 TL' sinin davacılar üzerinde bırakılmasına, kalan 44,66 TL'nin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine, 492 Sayılı Harçlar Kanunu uyarınca hükmedilen tutar üzerinden nispi karar harcı alınacağından hükmedilen tutar üzerinden hesaplanan 29.031,75 TL nispi karar harcından davacılar tarafından davanın açıldığı aşamada peşin yatırılan 4.696,35 TL nispi karar harcının mahsubu sonucu kalan 24.335,40 TL'nin davalı idareye tamamlattırılmasına, davacı tarafından peşin yatırılan 4.696,35-TL nispi karar harcının davalı idareden alınarak davacılara verilmesine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hükmedilen manevi tazminat üzerinden hesaplanan 30.950.00 TL nisbi vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine, reddedilen manevi tazminat miktarı üzerinden hesaplanan 30.950,00-TL nispi vekalet ücretinin (AAÜT 10/2. maddesi uyarınca) davacılardan alınarak davalı idareye verilmesine ilişkin olarak Ankara 17. İdare Mahkemesi'nce verilen 07/03/2018 gün ve E: 2016/1612, K: 2018/479 Sayılı kararın, davacılar vekili tarafından, tazminat miktarlarının adil olmadığı, idarenin ağır kusurunun bulunduğu, davalı idare vekili tarafından, hükmedilen meblağın yüksek olduğu, ileri sürülerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ (DAVACILAR) : Savunma verilmemiştir.
SAVUNMANIN ÖZETİ (DAVALI) : Kararın lehlerine olan kısmının onanmasına, aleyhe olan kısmının ise bozulmasına karar verilmesi gerektiği savunulmuştur.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10.İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:
KARAR: Dava; davacılar tarafından, müteveffa S. T.'nün 10.10.2015 tarihinde Ankara Garı önünde meydana gelen patlamada hayatını kaybetmesi nedeniyle 4.200.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesi talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddi işleminin iptali ile toplam 1.375.000,00 TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.
Ankara 7. İdare Mahkemesi'nin 07.03.2018 tarih E: 2016/1612, K:2018/479 Sayılı kararı ile dava konusu işlemin 425.000,00 TL'lik kısım yönünden iptaline ve manevi tazminat isteminin kısmen kabulüyle davacılara yukarıda belirtilen şekilde 425.000,00- TL manevi tazminat ödenmesine, dava konusu işlemin ve manevi tazminat isteminin kabul edilen kısmı aşan tutarlara ilişkin talepler yönünden reddine, hükmedilen 425.000,00 TL manevi tazminatın başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine karar verilmiştir.
Davalı İçişleri Bakanlığı istinaf başvuru dilekçesi ile, mahkeme kararında hukuki isabet bulunmadığı, tam yargı davalarında idareye başvurunun dava şartı sayıldığı, idarenin uygulamış olduğu zımnı ret işleminin iptali talebinin ve bu yönde verilen iptal kararının hukuka aykırı olduğu, hükmedilen meblağın yüksek olduğu belirtilerek kararın istinaf yoluyla kaldırılması istenilmektedir.
Davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesi ile; hükmedilen manevi tazminat miktarlarının adil olmadığı, hakkaniyetle karar verilmediği, idarenin ağır kusurunun bulunduğu belirtilerek kararın istinaf yoluyla kaldırılması istenilmektedir.
Uyuşmazlık konusu olayda, Ankara 7. İdare Mahkemesi'nin 07.03.2018 tarih ve E:2016/1612, K:2018/479 Sayılı kararının manevi tazminat isteminin 425.000,00 TL'lik kısmının kabulüne, fazlaya ilişkin kısmının ise reddine ilişkin kısmı usul ve yasaya uygun olup, davacılar ve davalı idare tarafından ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri kararın kaldırılmasını gerektirir nitelikte görülmemiştir.
Mahkeme kararının dava konusu işlemin 425.000 TL'lik kısmı yönünden iptaline, diğer kısmının iptali istemi yönünden ise reddine ilişkin kısmına davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun incelenmesinden;
2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun Doğrudan Doğruya Tam Yargı Davası Açılması başlıklı 13.maddesinde, "İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eşlemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde dava açılabilir. Görevli olmayan adli ve askeri yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddi halinde sonradan idari yargı mercilerine açılacak davalarda, birinci fıkrada öngürülen idareye başvurma şartı aranmaz." hükümlerine yer verilmektedir.
Maddede idari eylemler nedeniyle uğranılan zararların tazmini istemiyle açılacak davalardan önce idarelere başvuruda bulunmak suretiyle ön karar alınması dava şartı olarak düzenlenmiştir. Yani ilgililer idari eylemlerden kaynaklanan zararların tazmini istemiyle davalı idareye başvuruda bulunup ön karar almadan dava açamayacaklardır. İdareye yapılacak başvurulara idareler tarafından verilen cevaplar ise yukarıda belirtildiği gibi ön karar niteliğinde olup, bu kararlar kesin ve yürütülebilir işlemler olmadıklarından iptal davasına konu edilmeleri mümkün değildir.
Uyuşmazlık konusu olay idari eylemden kaynaklanan zararın tazmini istemine ilişkin olup, davalı idareye yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlem yukarıda belirtildiği üzere ön karar olması nedeniyle iptal davasına konu edilemeyeceğinden başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin incelenmesine olanak bulunmamaktadır.
492 Sayılı Harçlar Kanunu'nun 2. maddesinde, yargı işlemlerinden bu kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanların yargı harçlarına tabi bulunduğu; 11. maddesinde, genel olarak yargı harçlarını davayı açan veya harca konu işlemin yapılmasını isteyen kişilerin ödemekle mükellef olduğu; 15. maddesinde yargı harçlarının (1) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden, işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınacağı; 16. Maddesinde, değer ölçüsüne göre harca tabi işlemlerde (1) sayılı tarifede yazılı nispetler üzerinden alınması gerektiği kurala bağlanmıştır.
Harçlar Kanunu'nun 21.maddesinde, yargı harçalarının (1) sayılı tarifede yazılı nispetler üzerinden alınması gerektiği, 28.maddesinde ise (1) sayılı tarifede yazılı nispi karar harcının dörtte birinin peşin, geri kalanının kararın verilmesinden itibaren 1 ay içinde ödeneceği kurala bağlanmıştır.
Anılan Kanunun, yargı harçlarının gösterildiği (1) sayılı tarifesinde, konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda esas hakkında karar verilmesi halinde hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden, binde 68,31 oranında nispi karar harcı alınacağı belirtilmiştir.
Bu nedenle; hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden hesaplanacak nispi karar harcının, hükmedilen miktar yönünden haksız çıkmış olan davalı idareye yükletilmesi, ancak bakiye nispi karar harcının önce davacıya tamamlattırılması, dava sonra tamamının davalı idareden tahsili ile davacıya ödenmesi gerekmektedir.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle; davacı istinaf isteminin REDDİNE, davalı idare istinaf isteminin KISMEN REDDİNE, mahkeme kararının manevi tazminat isteminin 425.000,00-TL'lik kısmının kabulüne, fazlaya ilişkin kısmının ise reddine, hükmedilen 425.000,00-TL manevi tazminatın başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi kısmı yönünden ONANMASINA, davacının bombalı saldırıda yaralanması nedeniyle 4.200.000,00-TL manevi tazminatın ödenmesi talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemi yönünden ise davanın reddine ilişkin kısmı yönünden KISMEN KALDIRILMASINA, 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45/4.maddesi uyarınca DAVANIN İNCELENMEKSİZİN REDDİNE, mahkemece hükmedilen miktar üzerinden hesaplanan 29.031,75-TL nispi harçtan dava açıldığı aşamada peşin alınan 4.696,35-TL nispi karar harcının mahsubu ile kalan 24.335,40-TL nispi karar harcının davacıya tamamlattırılmasına, 29.031,75-TL nispi karar harcının davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, istinaf aşamasında taraflarca yapılan yargılama giderlerinin başvuruda bulunan taraflar üzerinde bırakılmasına, 2577 Sayılı Kanun'un değişik 46.maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca kararın tebliğinden itibaren 30 gün içerisinde Danıştay 10. Dairesine temyiz yolu açık olmak üzere, 12/09/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)