(2577 S. K. m. 31, 45) (3194 S. K. m. 42, Geç. m. 16)
İSTEMİN ÖZETİ: Erzurum ili, ..... ilçesi, ..... Mahallesi, 6064 ada, 1 parselde bulunan davacıya ait taşınmazda ruhsatsız imalat yapıldığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca davacıya 1.850,02.-TL idari para cezası verilmesine ve taşınmazın ruhsat ve eklerine uygun hale getirilmesi için bir ay süre tanınmasına yönelik 08/06/2017 tarih ve 49 sayılı Palandöken Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle açılan davada, "Dava konusu encümen kararının ruhsatsız imalatların bir ay içerisinde mimari projeye uygun hale getirilmesine ilişkin kısmı yönünden, dava konusu taşınmazda yapılan imalatların ruhsat ve eklerine aykırı olduğu hususunun dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile yukarıda yer verilen bilirkişi raporuyla sabit olduğu anlaşıldığından, davalı idarece 3194 sayılı Yasa'nın 32. maddesinde yer alan düzenlemeler uyarınca söz konusu ruhsatsız imalatların mevzuatta yer alan yasal süre olan bir ay içinde ruhsat ve eklerine uygun hale getirilmesi yönünde tesis edilen işlemin bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Dava konusu encümen kararının davacıya 1.850,02 TL para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden, davaya konu imalatların ruhsat gerektirmesi karşısında davalı idarece bu doğrultuda idari para cezası verilebileceği ortadadır. Dosyadaki mevcut bilgi ve belgelerden (para cezası hesaplama raporu), 4/B yapı sınıfı üzerinden, temel para cezasının doğru belirlendiği, aynı fıkranın (c) bendinin 5., 12. ve 13. alt bentleri uyarınca artırım uygulanarak, yapının uygulama imar planı bulunan bir alanda (c/5) yapıldığı, inşai faaliyetlerinin tamamlanarak kullanıldığının (c/12) sabit olduğu, ancak yapının çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet verdiğine (c/13) dair tespitlerin bulunmadığı anlaşılmakla bu gerekçeyle para cezası miktarının %20 oranında artış nedeni olarak kabul edilmesine hukuken olanak bulunmadığından, dava konusu para cezasının, çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet verdiği gerekçesiyle artırılmış olan 231,25 TL'lik kısmında hukuka uygunluk, geri kalan kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır." gerekçesiyle dava konusu işlemin para cezasının çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet verildiği gerekçesiyle artırılmış olan 231,25.-TL'lik kısmının iptaline, dava konusu işlemin para cezasının kalan kısmı ile ruhsatsız imalatların bir ay içerisinde mimari projeye uygun hale getirilmesine ilişkin kısmı yönünden davanın reddine karar veren Erzurum 1. İdare Mahkemesinin 08/02/2018 tarih ve E:2017/1979, K:2018/360 sayılı kararının davanın reddine yönelik kısmının; hukuka aykırı olduğu öne sürülerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: İstinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRKMİLLETİADINA
Karar veren Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesince işin gereği görüşüldü:
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18/05/2018 tarih ve 30425 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7143 sayılı Kanunla eklenen Geçici 16. maddesinde; "Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir. ... Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir. ..." hükmüne yer verilmiş, 31/12/2018 günlü ve 538 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile yapı kayıt belgesi başvuru süresinin 30/06/2019 tarihine kadar uzatılmasına karar verilmiştir.
Anılan Yasa hükmüne dayanılarak hazırlanan ve 06/06/2018 tarih ve 30443 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ'in 6. maddesinde de; yapı kayıt belgesi verilen yapıların maliklerinin bu belgenin bir örneğini belediye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyesine, bu sınırlar dışında il özel idaresine vermek zorunda oldukları, yapı kayıt belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği belirtilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafça 08/10/2019 tarihli dilekçe ekinde dosyaya sunulan belgelerden anlaşıldığı üzere, dava konusu taşınmazda tespit olunan imara aykırılıklarla ilgili olarak 3194 sayılı İmar Kanunu'nun Geçici 16. maddesi kapsamında yapılan başvuru sonucunda düzenlenen yapı kayıt belgesinin davalı idareye sunulması üzerine, Palandöken Belediye Encümeni'nin 27/08/2019 tarih ve 67 sayılı kararıyla dava konusu encümen kararının iptal edildiği görüldüğünden, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin atıfta bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 323. maddesinde; yargılama giderlerinin kapsamı belirlenmiş, bu çerçevede, karar ve ilam harçları, posta giderleri, keşif ve bilirkişi ücretleri, vekille takip edilen davalarda yasa gereğince takdir olunacak vekâlet ücreti yargılama giderleri arasında sayılmış, 326. maddesinde; yasada yazılı hâller dışında yargılama giderlerinin aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği, 331. maddesinde; davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkimin davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmedeceği kurala bağlanmış, böylece kural olarak yargılama giderlerinin davada haksız çıkan tarafa yükletilmesi esası benimsenmiştir.
Bilindiği üzere, yargılama sonucu bir tarafa yargılama giderlerinin yükletilmesinin nedeni, o tarafın dava açmak ya da dava açılmasına sebebiyet vermek suretiyle karşı tarafın yargılama masrafı yapmasına neden olmasıdır.
Olayda, dava konusu işlemin tesis edildiği ve davanın açıldığı tarihten sonra yürürlüğe giren 3194 sayılı Kanunun Geçici 16. maddesi uyarınca dava konusu işlemin iptal edilmiş olması nedeniyle konusuz kalan davada, dava konusu işlem yönünden hukuksal denetim yapılmadığından ve tarafların haklılık durumu değerlendirilmediğinden, yargılama giderleri bakımından sorumlu tutulmalarının adalet, hakkaniyet, hukuk devleti ilkelerine uygun düşmeyeceği açık olup, davanın konusuz kalan kısmı yönünden hükmolunacak yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılması ve bu kısım yönünden taraflar lehine veya aleyhine vekâlet ücretine hükmedilmemesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle; istinaf başvurusunun kabulü ile Erzurum 1. İdare Mahkemesinin 08/02/2018 tarih ve E:2017/1979, K:2018/360 sayılı kararının davanın reddine yönelik (istinaf istemine konu) kısmının kaldırılmasına, bu kısma yönelik olarak konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davanın ilk aşamasında Mahkemece kısmen iptal-kısmen ret kararı verildiği ve kararın iptal kısmının istinaf edilmeksizin kesinleştiği göz önüne alınarak, aşağıda dökümü yapılan 1.140,65.-TL yargılama giderinin haklılık durumuna göre takdiren 285,16.-TL'sinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, kalan yargılama giderinin yukarıda açıklanan gerekçelerle gideri yapan taraf olan davacı üzerinde bırakılmasına, istinaf istemine konu Mahkeme kararında davanın iptal kararı ile sonuçlanan kısmı sebebiyle davacı lehine avukatlık ücretine hükmolunduğundan ve kararın bu kısmının istinaf edilmeden kesinleşmesi sebebiyle bu hüküm geçerliliğini devam ettirdiğinden davacı lehine yeniden avukatlık ücretine hükmedilmesine yer olmadığına, yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın konusuz kalan kısmı sebebiyle davalı idare lehine avukatlık ücretine hükmedilmemesine, artan posta ücretinin Mahkemesince re'sen yatırana iadesine, 2577 sayılı Kanun'un 45/6. maddesi uyarınca kesin olarak, 11/10/2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)