(2577 S. K. m. 28) (6100 S. K. m. 355) (5648 S. K. m. 15) (6183 S. K. m. 37)
İSTEMİN ÖZETİ: Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Manisa İl Koordinatörlüğünde Uzman olarak çalışmakta iken aylıksız izni iptal edilerek sözleşmesi feshedilen davacı tarafından, Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Uşak İl Koordinatörlüğü'nün 03.11.2017 tarih ve 27537 sayılı yazısı ile bildirilen Mahkeme kararı gereği tahakkuk ettirilen, toplam 26.844,88-TL tutarındaki kamu alacağının tahsili amacıyla düzenlenen 02.11.2017 tarih ve E.27490 sayılı ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davada; "...davacıya yapılan ödemelerin sözleşmesinin yenilenmediği tarih ile mahkeme kararına istinaden göreve başladığı tarihe kadar olan döneme ilişkin olduğu, mahkeme kararına istinaden de olsa fiilen çalışma dönemini kapsamadığı, Manisa 1. İdare Mahkemesi'nin 18.12.2015 tarih ve E:2015/224, K:2015/1375 sayılı kararı gereğince kendisine ödeme yapıldığı, anılan kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay 2. Dairesi'nin 15.06.2017 tarih ve E:2017/1367, K:2017/5166 sayılı kararı ile bozulmasına karar verildiği, karar düzeltme isteminin reddedilmesi üzerine Manisa 1. İdare Mahkemesi'nin 21.09.2018 tarih ve E:2018/1018, K:2018/967 sayılı kararı ile bozma kararına uyularak davanın reddine karar verildiği, 2577 sayılı Kanun'un 28. maddesi uyarınca idare mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olan davalı idarece mahkeme kararına istinaden yapılan ödemenin kararın bozulması nedeniyle yasal dayanağının kalmadığı görülmektedir. Bu durumda, davacıya yapılan ve yasal dayanağı kalmayan ödemenin davalı idare açısından kamu alacağı niteliğine dönüştüğü anlaşıldığından, söz konusu kamu alacağının yasal faiziyle birlikte tahsili amacıyla düzenlenen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır." gerekçesiyle davanın reddine karar veren Manisa 1.İdare Mahkemesi Hakimliğinin 03/05/2019 gün ve E:2017/1410, K:2019/403 sayılı kararının; yapılan işlemde hukuka aykırı davranıldığı, mevzuat hükümlerinin gözetilmediği, işlemin dayanağı olarak gösterilen Danıştay kararı ile bozulan mahkeme kararı uyarınca kendisine herhangi bir ödeme yapılmadığı ileri sürülerek istinaf yoluyla kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Dava konusu olan ödeme emri mahkeme kararlarına istinaden gönderildiği, davacının daha önce Ankara 1. İdare Mahkemesinin 2015/1033 Esasında açtığı davada davanın kabulü ile dava konusu işlemin iptaline ve yoksun kalınan parasal hakların ödenmesine karar verildiği, ancak Danıştay 2. Dairesi tarafından söz konusu hükmün bozulmasına karar verildiği, yine aynı şekilde davacının Manisa 1. İdare Mahkemesinin 2015/224 Esasında açtığı davada dava konusu işlemin iptaline ve yoksun kalınan parasal hakların ödenmesine karar verildiği, ancak Danıştay 2. Dairesi tarafından söz konusu hükmün bozulmasına karar verildiği, dolayısıyla davacıya yerel mahkeme kararına istinaden ödenen parasal hakların Danıştay kararına istinaden geri alınmasının icap ettiği ileri sürülerek istinaf isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesince, dava dosyasındaki bilgi ve belgeler incelenerek işin gereği görüşüldü:
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 335. maddesinin 3. fıkrasında, "Adli yardım, hükmün kesinleşmesine kadar devam eder." düzenlemesine yer verilmiş olup, davacı tarafından istinaf dilekçesi ile adli yardım talebinde bulunulmuş ise de, Manisa 1. İdare Mahkemesi Hakimliği'nin 11/01/2018 sayılı kararı ile davacının adli yardım istemi kabul edildiğinden ve yukarıda yer verilen mevzuat hükmü uyarınca bu kararın geçerliliği halen devam ettiğinden adli yardım talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığı sonucuna varılarak işin esasına geçildi.
Dava; davacı tarafından, Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu ile imzaladığı hizmet sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada verilen karar sonrası fazladan ödendiğinden bahisle adına borç çıkarılan maaş ve diğer parasal ödemelere ilişkin kamu alacağının cebren tahsili amacıyla düzenlenen 02.11.2017 tarih ve E.27490 sayılı ödeme emrinin iptali istemiyle açılmıştır.
5648 sayılı Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 15/4. maddesinde; Kurumun alacaklarının tahsilinde Kurum tarafından 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hükmüne yer verilmiştir.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Yasa'nın "Ödeme zamanı ve önce ödeme" başlıklı 37. maddesinde, amme alacaklarının hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödeneceği, hususi kanunlarında ödeme zamanı tesbit edilmemiş amme alacaklarının Maliye Vekaletince belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödeneceği, bu ödeme müddetinin son gününün amme alacağının vadesi günü olduğu, "Cebren tahsil ve şekilleri" başlıklı 54. maddesinde, ödeme müddeti içinde ödenmiyen amme alacağının tahsil dairesince cebren tahsil olunacağı, "Ödeme emri" başlıklı 55. maddesinde; kamu alacağını vadesinde ödemeyenlere 15 gün içerisinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları hususunda bir ödeme emri tebliğ olunacağı, ödeme emrinde borcun asıl ve ferilerinin mahiyet ve miktarlarının, nereye ödeneceğinin, müddetinde ödemediği veya mal bildiriminde bulunmadığı takdirde borcun cebren tahsil ve borçlunun mal bildiriminde bulununcaya kadar üç ayı geçmemek üzere hapis ile tazyik olunacağının kayıtlı bulunacağı, 58. maddesinde ise; kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği ya da zaman aşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde dava açabileceği düzenlemelerine yer verilmiştir.
Dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacının Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Uşak İl Koordinatörlüğü emrinde sözleşmeli personel olarak görev yapmakta iken, 29.12.2014 tarih ve 16978 sayılı işlem ile 2015 yılı için hizmet sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin işlemin tesis edildiği, Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu uzman kadrosundaki sözleşmesinin yenilenmemesi üzerine, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığındaki eski görev yerinde göreve başlatılmasına ilişkin 06.01.2015 tarih ve 06 sayılı Bakanlık Oluru'nun tesis edildiği, davacı tarafından 29.12.2014 tarih ve 16978 sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle Manisa 1. İdare Mahkemesi'nde, 06.01.2015 tarih ve 06 sayılı Bakanlık olurunun ve Bakanlık bünyesinde müktesep haklarına (uzman) uygun bir göreve atamasının yapılması ve özlük haklarının iade edilmesi istemiyle davalı idareye yaptığı başvurunun reddine ilişkin 02.03.2015 tarih ve 14032681.903.02-006022 sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle ise Ankara 1. İdare Mahkemesi'nde iptal davası açıldığı, açılan davalarda, Manisa 1. İdare Mahkemesi'nin 18.12.2015 tarih ve E:2015/224, K:2015/1375 sayılı kararı ile işlemin iptali ile davacının yoksun bırakıldığı parasal haklarının davalı idarece yasal faizi ile birlikte hesaplanarak davacıya ödenmesi isteminin kabulüne karar verildiği, Ankara 1. İdare Mahkemesi'nin 13.07.2016 tarih ve E:2015/1033, K:2016/2242 sayılı kararı ile de işlemlerin iptali ile dava konusu işlemler nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının dava açılış tarihi olan 04.05.2015 tarihinden itibaren işleyecek olan yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verildiği, Manisa 1. İdare Mahkemesi'nin 18.12.2015 tarih ve E:2015/224, K:2015/1375 sayılı kararının temyiz edilmesi üzerine Danıştay 2. Dairesi'nin 15.06.2017 tarih ve E:2017/1367, K:2017/5166 sayılı kararı ile, Ankara 1. İdare Mahkemesi'nin 13.07.2016 tarih ve E:2015/1033, K:2016/2242 sayılı kararının temyiz edilmesi üzerine ise Danıştay 2. Dairesi'nin 15.06.2017 tarih ve E:2017/15, K:2017/5168 sayılı kararı ile söz konusu mahkeme kararlarının bozulduğu, bu kararların davalı idareye tebliğ edilmesi üzerine 20.09.2017 tarihli borç bildirim mektubunun düzenlendiği, borç bildirim mektubunun 09.10.2017 tarihinde davacıya tebliğ edilmesine karşın ödenmediğinden bahisle Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Uşak İl Koordinatörlüğü'nün 03.11.2017 tarih ve 27537 sayılı yazısı ile bildirilen ve 'Ankara 1. İdare Mahkemesi'nin E:2017/15, K:2017/5168 sayılı kararı' ile tahakkuk edilen, toplam 26.844,88-TL tutarındaki ödeme emrinin davacıya tebliğ edildiği, bu işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle de bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Davalı idare tarafından, dava konusu işlem içeriğinde ödeme emrinin dayanağı olarak 'Ankara 1. İdare Mahkemesi'nin E:2017/15, K:2017/5168 sayılı kararının' ve 'Danıştay 2. Dairesi'nin E:2017/15, K:2017/5168 sayılı kararının' gösterilmesine karşın Ankara 1. İdare Mahkemesi'nin E:2017/15, K:2017/5168 sayılı kararının davacı ve davalı idare ile herhangi bir ilgisinin bulunmadığı, ifade edilmek istenilenin Ankara 1. İdare Mahkemesi'nin 13.07.2016 tarih ve E:2015/1033, K:2016/2242 sayılı kararının temyiz edilmesi üzerine bozulmasına ilişkin Danıştay 2. Dairesi'nin 15.06.2017 tarih ve E:2017/15, K:2017/5168 sayılı kararının olduğunun anlaşıldığı, ancak davacı tarafından Ankara 1. İdare Mahkemesi'nin 13.07.2016 tarih ve E:2015/1033, K:2016/2242 sayılı kararı nedeniyle kendisine herhangi bir ödeme yapılmadığının belirtilmesi nedeniyle Manisa 1. İdare Mahkemesi Hakimliği'nin 15.03.2019 tarihli kararı ile davacı hakkında verilmiş birçok yargı kararı bulunduğundan ve Danıştay 2. Dairesi'nin 15.06.2017 tarih ve E:2017/15, K:2017/5168 sayılı kararı ile bozulan Ankara 1. İdare Mahkemesi'nin 13.07.2016 tarih ve E:2015/1033, K:2016/2242 sayılı kararı uyarınca kendisine bir ödeme yapılmadığı belirtildiğinden, davacıya yargı kararı uyarınca yapılan ödemelerin kontrol edilmek suretiyle hangi yargı kararı olduğu belirtilmek suretiyle bir tablo halinde, yalnızca muhasebe işlem fişleri değil banka hesabına yapılan ödemeye ait dekontların açıklayıcı bilgi ve belgeler ile birlikte gönderilmesinin istenilmesine karar verildiği, ara kararı üzerine davalı idarece gönderilen bilgi ve belgelerden, davacıya yapılan ödemelerin Manisa 1. İdare Mahkemesi'nin 18.12.2015 tarih ve E:2015/224, K:2015/1375 sayılı kararı gereğince yapıldığı, anılan kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay 2. Dairesi'nin 15.06.2017 tarih ve E:2017/1367, K:2017/5166 sayılı kararı ile bozulmasına karar verildiği, karar düzeltme isteminin reddedilmesi üzerine Manisa 1. İdare Mahkemesi'nin 21.09.2018 tarih ve E:2018/1018, K:2018/967 sayılı kararı ile bozma kararına uyularak davanın reddine karar verilmesi sonrası davalı idarece daha önce mahkeme kararına istinaden yapılan ödemenin kararın bozulması nedeniyle yasal dayanağının kalmadığı gerekçesiyle davacıdan dava konusu işlemle geri istenildiği görülmektedir.
Öte yandan, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, hususi kanunlarında ödeme zamanı tesbit edilmemiş amme alacaklarının yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödeneceği, ödeme müddeti içinde ödenmeyen amme alacağının ise tahsil dairesince cebren tahsil olunacağı yani başka bir anlatımla ödeme zamanı tesbit edilmemiş amme alacağının yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödenmemesi durumunda, idari yönden tahakkuk işleminin kesinleşmesi üzerine ödeme emri ile talep edilebileceği görülmektedir.
Dava konusu olayda ise; 20/09/2017 gün ve E.24387 sayılı Borç Bildirim Mektubunun 09/10/2017 tarihinde davacıya tebliğ edildiği halde, dava konusu ödeme emrinin 02/11/2017 tarihinde bir aylık ödeme süresi henüz dolmadan, yani tahakkuk işlemi kesinleşip kamu alacağının cebren tahsil aşamasına gelmeden düzenlendiği, bunun yanında, ödeme emrinde borcun asıl ve ferilerinin mahiyetinin açık bir şekilde gösterilmesi gerektiği halde borcun mahiyetine ilişkin Mahkeme kararının yanlış gösterildiği anlaşıldığından, söz konusu kamu alacağının yasal faiziyle birlikte tahsili amacıyla düzenlenen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle; istinaf başvurusunun kabulüne, Manisa 1.İdare Mahkemesi Hakimliğinin 03/05/2019 gün ve E:2017/1410, K:2019/403 sayılı istinaf başvurusuna konu kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, adli yardım talebinin kabulü nedeniyle dava ve istinaf aşamasında alınmayan aşağıda dökümü yapılan 480,10-TL yargılama giderinin davalı idare tarafından 1 ay içinde yatırılarak makbuzunun dosyaya ibraz edilmemesi halinde tahsili için Mahkemesince ilgili vergi dairesine müzekkere yazılarak davalı idareden tahsiline, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45/6 ve 46. maddeleri uyarınca temyizi kabil olmamak üzere kesin olarak, 05/03/2020 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)