(5393 S. K. m. 52)
İSTEMİN ÖZETİ: Manisa İli, Kula Belediyesi'nde itfaiye eri olarak görev yapmakta iken, 6360 sayılı Kanun kapsamında Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na devredilen ve buradan da norm kadro ve ihtiyaç fazlası personel olarak belirlenerek Manisa Kamu Hastaneleri Birliği emrine atanan davacının, ihtiyaç fazlası olarak belirlenip Manisa Kamu Hastaneleri Birliği emrine atanmasına ilişkin işleme karşı açtığı davada, Manisa 2. İdare Mahkemesi'nin 23/02/2016 tarih ve E:2015/263, K:2016/160 sayılı kararıyla işlemin iptaline karar verildiği ve anılan kararın onanarak kesinleştiğinden bahisle, yargı kararı ile hukuka aykırılığı sabit bulunan söz konusu işlem nedeniyle mahrum kaldığı sosyal denge tazminatı ve maktu mesai ücretinden kaynaklanan parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açtığı davada; "...Davanın; mahram kaldığı sosyal denge tazminatının tazminine karar verilmesi istemine ilişkin kısınma yönelik olarak; Uygulamada genel olarak sosyal denge tazminatı, yerinden yönelim niteliğinde olan idareler ile ilgili idarede çoğunluğu elinde bulunduran sendika arasında imzalanan sözleşme uyarınca idare bünyesinde görev yapan personele ödenen maktu ücretlerdir. Bu noktadan hareketle ilgili idare bünyesinde görev yapan ve sözleşmenin kapsadığı tüm kamu personelinin bu mali haklardan yararlandırılması gerekmektedir. Yukarıda izah edildiği üzere iptal kararlarının niteliği gereği dava konusu işlemi geriye dönük olarak ortadan kaldırdığı gözetilerek; davacının ihtiyaç fazlası personel olarak belirlenmesine dair işlem tesis edildiği andan itibaren ortadan kalkmış olduğundan, davacının Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığı emrinde "fiilen" çalışmaması, hukuka aykırı bulunan bu işlemden kaynaklandığından; yukarıda değinilen Anayasa hükmü uyarınca davacının bu işlem sonucunda mahrum kaldığı sosyal denge tazminatının idarece tazmini gerektiği sonucuna ulaşıldığından, davacının, yargı kararıyla iptaline hükmedilen, ihtiyaç fazlası personel olarak belirlenmesine dair işlemden ötürü tarafına ödenmeyen sosyal denge tazminatlarına ilişkin ücretlerin davacıya ödenmesine ilişkin istem yönünden davanın kabulü gerekmektedir. Davanın; mahrum kaldığı aylık fazla çalışına ücretinin yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemine ilişkin kısınma yönelik olarak; 27/12/2013 günlü, 28864 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2014 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Ek K Cetveli'nin "III. Kazla Çalışına Ücreti" başlıklı maddesinin "(B) Aylık Maktu Kazla Çalışına Ücreti" fıkrasının I. bendinde "Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışına süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışına ücreti olarak makinen ödenir." düzenlemesine yer verilmiştir. Yukarıda yer alan düzenleme gereği, belediyede görev yapan itfaiye personeline aylık fazla çalışma ücreti ödenmesi ancak fiilen çalışmaları halinde mümkün olacağından, davacının yoksun kaldığı aylık fazla çalışına ücretinin yasal faiziyle birlikte ödenmesine ilişkin istem yönünden davanın reddi gerekmektedir. Kabul edilen kısma yasal faiz uygulanması bakımından; İptal kararlarının niteliği göz önünde bulundurularak, davacının yoksun kaldığı ve kabul edilen sosyal denge tazminatları yönünden, davalı idarece işlem tesis edilmemiş olsaydı ne zaman ödeme yapılacaktı ise her bir ödeme miktarına kendine ait ödeme anından itibaren yasal faiz işletilmesi ve zararın bu şekilde tazmini gerekmektedir." gerekçesiyle maktu fazla mesai ücretine ilişkin tazminat isteminin reddine, sosyal denge tazminatına ilişkin istem yönünden davanın kabulü ile yargı kararıyla iptaline hükmedilmiş olan işlem sonrası davacının başka kuruma naklen atanması ile yargı kararı üzerine davalı idare bünyesinde göreve başladığı tüm dönemi kapsayan sürede emsallerine yapılan sosyal denge tazminatı ödemesinin her bir ödeme dönemi tarihi esas alınarak işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar veren Manisa 2. İdare İdare Mahkemesi Hakimliği'nin 31/05/2019 gün ve E:2018/518, K:2019/490 sayılı kararının; davacı tarafından; mahkeme kararının mahrum kaldığı maktu mesai ücretinin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi isteminin reddi yönünden; maktu mesai ücretinin fazla mesai ücreti niteliğinde olmadığı, 5393 sayılı Kanun’un 52. maddesi uyarınca Belediye itfaiye teşkilatında fiilen çalışanlara bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla maktuen ödendiği, görevde bulunamaması veya fiilen çalışamamasının, davalı idarenin hukuka aykırı işlemine dayanması nedeniyle, yargı kararı ile hukuka aykırılığı sabit bulunan işlem nedeniyle mahrum kaldığı parasal haklarının tazmini gerektiği, davalı idare tarafından; mahkeme kararının davacının mahrum kaldığı sosyal denge tazminatının yasal faiziyle birlikte ödenmesi isteminin kabulü yönünden; Türk Yerel Hizmet Sen ile Belediyeleri arasında yapılan ve 01.01.2016-31.12.2017 tarihleri arasını kapsayan Sosyal Denge Tazminat Sözleşmesi'nin 5. maddesi uyarınca, sosyal denge tazminat sözleşmesi hükümlerinden Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve bağlı kuruluşlarında çalışan bütün sendika üyeleri ve sendikaya üye olmayanların yararlanacağının kurala bağlandığı, davacının Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu'na atandığı tarihten yargı kararı ile görevine iade edildiği tarihe kadar Belediyelerinde çalışmaması nedeniyle kapsam dışı olduğu, mevzuat hükümlerine uygun işlem tesis edildiği ileri sürülerek istinaf yoluyla kaldırılması istenilmektedir.
DAVACININ SAVUNMASININ ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
DAVALI İDARENİN SAVUNMASININ ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesince, dava dosyasındaki bilgi ve belgeler incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava; Manisa İli, Kula Belediyesi'nde itfaiye eri olarak görev yapmakta iken, 6360 sayılı Kanun kapsamında Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na devredilen ve buradan da norm kadro ve ihtiyaç fazlası personel olarak belirlenerek Manisa Kamu Hastaneleri Birliği emrine atanan davacının, ihtiyaç fazlası olarak belirlenip Manisa Kamu Hastaneleri Birliği emrine atanmasına ilişkin işleme karşı açtığı davada, Manisa 2. İdare Mahkemesi'nin 23/02/2016 tarih ve E:2015/263, K:2016/160 sayılı kararıyla işlemin iptaline karar verildiği ve anılan kararın onanarak kesinleştiğinden bahisle, yargı kararı ile hukuka aykırılığı sabit bulunan söz konusu işlem nedeniyle mahrum kaldığı sosyal denge tazminatı ve maktu mesai ücretinden kaynaklanan parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Manisa 2. İdare İdare Mahkemesi Hakimliği'nin 31/05/2019 gün ve E:2018/518, K:2019/490 sayılı kararının "...sosyal denge tazminatına ilişkin istem yönünden davanın kabulü ile her bir ödeme dönemi tarihi esas alınarak işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine" ilişkin kısmı, usul ve yasaya uygun olup, bu kısımlara yönelik davalı idarenin istinaf talebinin reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Davacı tarafın; mahkeme kararının mahrum kalınan maktu mesai ücretinin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi isteminin reddine ilişkin kısmına yönelik istinaf istemine gelince;
Anayasa'nın 125 inci maddesinde, idarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükmü kurala bağlanmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 52. maddesinde; "... İtfaiye hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. İtfaiye personelinin çalışına süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye itfaiye teşkilatında fiilen çalışanlara fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir." hükmüne yer verilmiştir.
2016 yılı Merkezi Bütçe Kanunu'nun (K) cetvelinin Fazla Çalışma Ücreti Bölümü Aylık Maktu Fazla Çalışına Ücreti kısmında; "Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışına ücreti olarak maktuen ödenir." hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının Manisa İli, Kula Belediyesinde itfaiye eri olarak görev yapmakta iken, 6360 sayılı Yasa uyarınca Manisa Büyükşehir Belediyesine devredildiği, 6360 sayılı Yasa'nın Geçici 1. maddesinin 9. fıkrası uyarınca da norm ve ihtiyaç fazlası olarak belirlenerek 05.01.2015 günlü, 9 sayılı işlem ile Manisa Kamu Hastaneleri Birliği emrine atandığı, 05.01.2015 günlü ve 9 sayılı işlemin iptali istemiyle Manisa 2. İdare Mahkemesi'nde açılan davada, Mahkemenin 23/02/2016 tarih ve E:2015/263, K:2016/160 sayılı kararıyla işlemin iptaline karar verildiği, Danıştay 2. Dairesinin 23.03.2017 tarih ve E:2016/5126, K:2017/2303 sayılı kararı ile onanan söz konusu karara karşı yapılan karar düzeltme başvurusunun Danıştay 2. Dairesinin 08.03.2018 tarih ve E:2017/2513, K:2018/1534 sayılı kararı ile reddi üzerine davacı tarafından söz konusu işlem nedeniyle mahrum kaldığı sosyal denge tazminatı ve maktu mesai ücretinden kaynaklanan parasal hakların yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İdari işlemin yargısal bir kararla iptali halinde bu iptal kararının işlemin yapılması sırasında mevcut olan sakatlıkları saptadığı ve işlemi yapıldığı andan itibaren ortadan kaldırdığı, bu özelliği nedeniyle geriye yürüyen sonuçlar doğurduğu, başka bir anlatımla işlemin tesis edildiği tarihten önceki hukuki durumun geçerliliğinin sağlandığı idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.
İdari yargı mercilerince verilen iptal kararıyla, dava konusu edilen işlemin iptaline hükmedilmiş olması durumunda, işlemin hukuka ve mevzuata aykırılığı saptanmış olduğundan, Anayasa gereği işlemi tesis eden idarenin, işlem nedeniyle meydana gelen ilgilinin zararını tazmin yükümlülüğü de bulunmaktadır.
Dava konusu olayda; davacının, davalı idare bünyesinde itfaiye eri olarak görev yapmakta iken, norm kadro ve ihtiyaç fazlası personel olarak belirlenmek suretiyle Manisa Kamu Hastaneleri Birliği emrine atanmasına ilişkin işlemin yargı kararı ile iptal edildiği anlaşıldığından, iptal kararlarının niteliği gereği dava konusu işlemi geriye dönük olarak ortadan kaldırdığı da dikkate alındığında, hukuka aykırılığı yargı kararı ile saptanan atama işlemi nedeniyle davalı belediye bünyesindeki itfaiye erliği görevinden ayrılmak zorunda kalan, diğer bir ifade ile Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığı emrinde "fiilen" çalışamaması, hukuka aykırı bulunan atama işleminden kaynaklanan davacının, bu işlem nedeniyle mahrum kaldığı 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 52. maddesinde öngörülen maktu mesai ücretinin de her bir ödeme dönemi tarihi esas alınarak işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; davalı idarenin istinaf başvurusunun (mahkeme kararının sosyal denge tazminatına ilişkin kısmı yönünden) reddine, davacının istinaf başvurusunun ise (mahkeme kararının mahrum kalınan maktu mesai ücretinin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi isteminin reddine ilişkin kısmı yönünden) kabulüne, Manisa 2. İdare Mahkemesi Hakimliği'nin 31/05/2019 gün ve E:2018/518, K:2019/490 sayılı istinaf başvurusuna konu kararının maktu fazla mesai ücretine ilişkin tazminat isteminin reddine ilişkin kısmının kaldırılmasına, davacının mahrum kaldığı maktu mesai ücretinin her bir ödeme dönemi tarihi esas alınarak işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine, davacı tarafından yapılan aşağıda dökümü yapılan 287,30 TL yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.362,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davalı idare tarafından yapılan masrafların davalı idare üzerinde bırakılmasına, yatırılan posta gideri avansından artan miktarın Mahkemesince yatırana iadesine kesin olarak, 11/12/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)