(3194 S. K. m. 5, 9) (2577 S. K. m. 45) (Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği m. 26)
İSTEMİN ÖZETİ: Ankara 15. İdare Mahkemesince verilen 30/12/2016 günlü, E:2016/249, K:2016/6162 Sayılı karara karşı yapılan istinaf başvurularının; 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptaline ilişkin kısmına yönelik olarak kabulüyle kararın bu kısmı kaldırılarak davanın bu yönden reddi; 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planına yönelik olarak ise reddine dair Dairemizce verilen 16/11/2017 tarihli, E:2017/1919, K:2017/2744 Sayılı kararın 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yönünden onanması, 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yönünden ise bozulması üzerine, bozulan kısmın hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kaldırılması ve işin esası hakkında yeniden karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesince, Dairemizin 16/11/2017 günlü, E:2017/1919, K:2017/2744 Sayılı kararının istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının bozulmasına dair Danıştay Altıncı Dairesinin 10/12/2018 günlü, E:2018/1905, K:2018/10181 Sayılı bozma kararına uyularak, ayrıca Toplu Konut İdare Başkanlığı'nın Danıştay bozma kararında Müdahil Davalı sıfatıyla yer aldığı ancak gerek mahkeme ve istinaf aşamalarında gerekse temyiz aşamasında Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından müdahillik isteminde bulunulmadığı, dolayısıyla da temyizde zuhulen müdahil olarak yazıldığı görülen bu durumun dikkate alınamayacağından dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
KARAR: Dava, Ankara İli, Çankaya İlçesi, Alacaatlı Mahallesi, 61038 ada, 5, 6 ve 8 Sayılı parseller, 44971 ada, 13 Sayılı parsel ile İlkögretim Tesisleri Alanı (114977 ada 1 Sayılı parsel) ve Gölbaşı İlçesi, İncek Mahallesi, 666 Sayılı parsele yönelik olarak hazırlanan 1/25.000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı, 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin 644 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2. maddesinin 1. fıkrasının ğ) bendi ve 3194 Sayılı İmar Kanununun 9. maddesi uyarınca Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca onaylanmasına dair 12.03.2015 tarihli, 4279 Sayılı işlemin iptali istemiyle açılmış; İdare Mahkemesince, başka davacılar tarafından aynı işlemle onaylanan aynı imar planı değişikliklerinin iptali istemiyle açılan mahkemenin E:2016532 ile E:2015/1943 Sayılı dosyaları nedeniyle yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen raporlar ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, imar planı değişikliklerinin birbirinden kopuk 3 alanı kapsadığı, bu alanlardan birinci alanın kuzeyde 20 metre ve 15 metre en genişliğindeki taşıt yollarının sınırlandırdığı 61038 ada 5, 6 ve 8 Sayılı parseller ile 44971 ada, 13 Sayılı parsel; ikinci alanın, doğuda İncek Mahallesi 666 Sayılı parsel; üçüncü alanın güneyde park alanı ve içindeki taşıt ve yaya yolları olduğu; Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 12.01.2007 günlü, 210 Sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğiyle uyuşmazlığa konu 61038 ada, 5 Sayılı parselin "İdari Tesis Alanı"na, 6 Sayılı parselin "Kültürel Tesis Alanı"na, 8 Sayılı parselin "Eğitim Tesisi Alanı"na ve imar planı değişiklik paftasında, 61038 ada, 8 ve 6 Sayılı parsellerin batısında bu taşınmazlara bitişik dava konusu 44971 ada, 13 Sayılı parselin "Açık Spor ve Park Alanı"na ayrıldığı ve 2007 yılındaki nazım imar planı değişikliğinin bu parseli kapsamadığı; Yenimahalle Belediye Meclisinin 03.03.2009 günlü, 97 Sayılı kararıyla uygun görülen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 20.04.2009 günlü, 1000 Sayılı kararıyla onaylandığı ve Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 12.01.2007 günlü, 210 Sayılı kararıyla onaylanan üst ölçekli 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğine uygun olduğu; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğünün 02.08.2013 günlü, 15371 Sayılı Oluru ile Çankaya İlçesi, Alacaatlı Mahallesi, 61038 ada, 5, 6 ve 8 Sayılı parseller, 44971 ada, 13 Sayılı parsel ve güneyinde kalan yol ve yeşil alanlar ile Gölbaşı İlçesi, İncek Mahallesi, 666 Sayılı parsele ait 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin onaylandığı, söz konusu imar planlarında 61038 ada, 8 Sayılı parselin büyük bir kısmının "Konut Alanı", 61038 ada, 6 Sayılı parsel ile 8 Sayılı parselin kuzeyinin "Özel Eğitim Tesis Alanı", 61038 ada, 5 Sayılı parsel ile 8 Sayılı parselin bir kısmının "Kültürel Tesis Alanı", 61038 ada, 5 Sayılı parsel ile 8 Sayılı parselin bir kısmının "Dini Tesis Alanı", 44971 ada, 13 Sayılı parselin doğusunun "İlköğretim Tesis Alanı", batısının "Açık Spor ve Park Alanı" olarak ayrıldığı, 44971 ada, 13 Sayılı parselin güneyindeki yeşil alan içinde Taşıt Yolu ve Otopark düzenlendiği, doğudaki İncek Mahallesi, 666 Sayılı parselin ise "Özel Eğitim Tesis Alanı" olarak planlandığı; Çevre ve Şehircilik Bakanlığının dava konusu 12.03.2015 tarihli, 4279 Sayılı Oluru ile 1/25.000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı, 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliklerinin onaylandığı, dava konusu üç ayrı ölçekte imar planı değişikliğinin aynı kurum tarafından birlikte hazırlandığı ve birbiriyle uyumlu olduğu; 1/25.000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planında dava konusu işlemle yapılan değişiklik öncesinde, 61038 ada, 8 Sayılı parselin doğusu ve güneyi ile güneydeki TOKİ İncek Konutlarının olduğu bölgenin "Üniversite Kampüs Alanları", 61038 ada, 8 Sayılı parselin kuzeybatısı ile 6 ve 5 Sayılı parsellerin olduğu kısımların "Çok Seyrek Yoğunluklu Konut Alanı", 44971 ada, 13 Sayılı parsel ile İncek Mahallesi, 666 Sayılı parselin olduğu bölgenin "Ağaçlandırılacak Alan"a ayrıldığı, dava konusu 1/25.000 ölçekli nazım imar planında yapılan değişiklik sonucu; kuzeydeki 61038 ada 5, 6 ve 8 Sayılı parsel ve 44971 ada, 13 Sayılı parseli kapsayan alanın "Orta Yoğunluklu Gelişme Konut Alanı", doğudaki İncek Mahallesi, 666 Sayılı parselin olduğu alanın "Eğitim Siteleri" alanına ayrıldığı, 1/25.000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planında, uyuşmazlığa konu taşınmazların bitişiğindeki alanın "Onaylı Planda Belirlenmiş Olan Çok Seyrek Yoğunluklu Konut Alanı" olmasına karşın davaya konu 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile uyuşmazlığa konu taşınmazların “Orta Yoğunluklu Gelişme Konut Alanı” olarak planlanmasının, planlamanın nesnellik ve eşitlik ilkelerine uygun olmadığı; davaya konu imar planlarındaki değişikliğiyle 61038 ada, 8 Sayılı parselin doğusunun "Konut Alanı", konut alanının kuzeyinde "Özel Eğitim Tesis Alanı", konut alanının kuzey batısında 61038 ada, 8 Sayılı parsel üzerinde "Sosyal Tesis Alanı", sosyal tesis alanın kuzey batısında “Park Alanı”, 61038 ada, 6 Sayılı parsel ve 8 Sayılı parselin kuzeybatısında "Konut Alanı”, 44971 ada, 13 Sayılı parselin doğusunda "İlköğretim Tesis Alanı", kuzeyinde "Dini Tesis Alanı", parselin geriye kalan kısmı ise "Park Alanı" ve 44971 ada, 13 Sayılı parsel ile 61038 Sayılı yapı adası arasında 10 metre en kesitinde taşıt yolu planlandığı; güneydeki plan değişiklik alanında; 61038 Sayılı adanın güneyinde 2013 yılında taşıt yolu olarak planlanan yolun, yaya yoluna dönüştürüldüğü ve güneyde 10 metre en kesitinde taşıt yolu planlandığı; doğudaki plan değişiklik alanında; İncek Mahallesi, 666 Sayılı parselin "Özel Eğitim Tesis Alanı"na ayrıldığı, önceki 1/25.000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planında ve 2007 ve 2009 imar planlarında, plan kararları verilirken topografya dikkate alınarak plan kararlarının üretildiği, okul alanlarının yer seçimi yapılırken düz veya düze yakın alanların seçilmesi gerekirken, davaya konu imar planlarındaki değişiklikle çok eğimli topografyaya sahip bir alanın İlköğretim Alanı olarak planlandığı, oysa önceden ilköğretim alanı olarak bırakılan İncek Mahallesi, 666 Sayılı parselin düze yakın topoğrafyası olduğu, 2013 yılında onaylanan imar planı değişikliğinde düze yakın arazi üzerinde planlanan Dini Tesis Alanının, davaya konu imar planlarındaki değişiklikle jeolojik açıdan önlemli ve topoğrafik açıdan eğimli bir alana kaydırıldığı, 2013 yılında onaylanan imar planı değişikliğinde düze yakın bir arazi üzerinde planlanan Sosyal Tesis Alanının davaya konu imar planı değişikliği ile jeolojik açıdan önlemli ve topoğrafik açıdan eğimli bir alana kaydırıldığı, davaya konu imar planı değişikliği ile önceki imar planlarında düz ya da düze yakın alanlarda planlanan kamusal kullanımların, davaya konu imar planı değişikliği ile yerleri değiştirilerek çok eğimli alanlara ve jeolojik açıdan önlemli alanlara kaydırılmasının planlama ilkelerine ve kamu yararına uygun olmadığı, yapılan plan değişikliği ile her ne kadar kamusal alanlar içine uzanan kabul edilebilir bir park kullanımı söz konusu olsa da davaya konu imar planı değişikliği ile Açık Spor ve Park Alanının parçalanarak bütünlüğünün bozulmasının ve şeklinin değiştirilmesinin planlama ilkelerine ve kamu yararına uygun olmadığı, davaya konu taşınmazın yakın çevresindeki konut yapı adaları Emsal=0.15 ve 2 kat planlıyken davaya konu imar planı değişikliği ile konut yapı adalarının Emsal=1.50 ve Yençok=Serbest ve 15 kat planlanmasının planlamanın eşitlik, nesnellik ve bütünlük ilkelerine uygun olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemle onaylanan 1/25.000, 1/5000 ve 1/1000 ölçekli planlarda yapılan değişikliklerin iptaline karar verilmiş; bu karara karşı davalı idare ile davalı idare yanında davaya katılanlar tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemizce verilen 16.11.2017 tarihli, E:2017/1919, K:2017/2744 Sayılı kararın; istinaf başvurularının kısmen kabulüyle Ankara 15. İdare Mahkemesince verilen 30/12/2016 günlü, E:2016/249, K:2016/6162 Sayılı kararın 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptaline yönelik kısmının kaldırılması, 2577 Sayılı Kanun'un 45/4 maddesi uyarınca esastan incelenen davanın bu kısmının reddine ilişkin bölümü temyiz aşamasında onanarak üzerine kesinleşmiş, 1/5.000 ve 1/1000 ölçekli nazım ve uygulama imar planı değişikliklerinin iptaline ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurularının reddine dair kısmı ise temyiz aşamasında bozulmuştur.
Bozulan kısmı oluşturan davanın 1/5.000 ve 1/1000 ölçekli nazım ve uygulama imar planı değişikliklerinin iptaline ilişkin kısmına yönelik istinaf başvuruları incelendiğinde;
TTemyiz aşamasında; İller Bankası A.Ş.nin Ankara İli, Çankaya İlçesi, Alacaatlı Mahallesi, 61038 ada, 5, 6 ve 8 parsel sayılı taşınmazlar ile 44971 ada, 13 parsel sayılı taşınmazı Muradiye Eğitim Vakfına iade ettiğinden bahisle müdahil sıfatının kaldırılması talebinde bulunduğu, bu talep Danıştay Altıncı Dairesince yerinde görülerek müdahil sıfatının kaldırıldığı, böylelikle İller Bankası A.Ş. davalı idarenin 3194 Sayılı İmar Kanununun 9. maddesine göre tesis edilen işleme ilişkin hukuki nedenin sona erdiği görülmekle birlikte bozma kararında bunun yargılama giderlerine etkisi konusunda Dairesince değerlendirme yapılmamış olması karşısında, anılan müdahil-davalı açısından yargılamanın bu yönden devam edilmesi gerekmiştir.
Danıştay Altıncı Dairesinin bozma kararında;
"3194 Sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak, tanımlanmıştır.
İmar planlarının, planlanan yörenin bugünkü durumunun, olanaklarının ve ilerideki gelişmesinin gerçeğe en yakın şekilde saptanabilmesi için coğrafi veriler, beldenin kullanılışı, donatımı ve mali bilgiler gibi konularda yapılacak araştırma ve anket çalışmaları sonucu elde edilecek bilgiler ışığında, çeşitli kentsel işlevler arasında var olan ya da sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi çözüm yollarını bulmak belde halkına iyi yaşama düzeni ve koşulları sağlamak amacıyla kentin kendine özgü yaşayış biçimi ve karakteri, nüfus, alan ve yapı ilişkileri, yörenin gerek çevresiyle ve gerekse çeşitli alanları arasında olan bağlantıları, halkın sosyal ve kültürel gereksinimleri, güvenlik ve sağlığı ile ilgili konular gözönüne alınarak hazırlanması gerekmektedir.
Anılan ölçütlere göre hazırlanan imar planları zamanla planlanan alandaki koşulların zorunlu kıldığı biçimde ve yasalarda öngörülen yöntemlere uygun olarak değiştirilir.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 26. maddesinde imar planı değişikliği plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır, kuralına yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, imar planı değişikliklerinin birbirinden kopuk 3 alanı kapsadığı, bu alanlardan birinci alanın kuzeyde 20 metre ve 15 metre en genişliğindeki taşıt yollarının sınırlandırdığı 61038 ada 5, 6 ve 8 Sayılı parseller ile 44971 ada, 13 Sayılı parsel; ikinci alanın, doğuda İncek Mahallesi 666 Sayılı parsel; üçüncü alanın güneyde park alanı ve içindeki taşıt ve yaya yolları olduğu; Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 12.01.2007 tarihli, 210 Sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğiyle uyuşmazlığa konu 61038 ada, 5 Sayılı parselin "İdari Tesis Alanı"na, 6 Sayılı parselin "Kültürel Tesis Alanı"na, 8 Sayılı parselin "Eğitim Tesisi Alanı"na ve imar planı değişiklik paftasında, 61038 ada, 8 ve 6 Sayılı parsellerin batısında bu taşınmazlara bitişik dava konusu 44971 ada, 13 Sayılı parselin "Açık Spor ve Park Alanı"na ayrıldığı ve 2007 yılındaki nazım imar planı değişikliğinin bu parseli kapsamadığı; Yenimahalle Belediye Meclisinin 03.03.2009 tarihli, 97 Sayılı kararıyla uygun görülen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 20.04.2009 tarihli, 1000 Sayılı kararıyla onaylandığı ve Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 12.01.2007 tarihli, 210 Sayılı kararıyla onaylanan üst ölçekli 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğine uygun olduğu; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğünün 02.08.2013 tarihli, 15371 Sayılı Oluru ile Çankaya İlçesi, Alacaatlı Mahallesi, 61038 ada, 5, 6 ve 8 Sayılı parseller, 44971 ada, 13 Sayılı parsel ve güneyinde kalan yol ve yeşil alanlar ile Gölbaşı İlçesi, İncek Mahallesi, 666 Sayılı parsele ait 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin onaylandığı, söz konusu imar planlarında 61038 ada, 8 Sayılı parselin büyük bir kısmının "konut alanı", 61038 ada, 6 Sayılı parsel ile 8 Sayılı parselin kuzeyinin "özel eğitim tesis alanı", 61038 ada, 5 Sayılı parsel ile 8 Sayılı parselin bir kısmının "kültürel tesis alanı", 61038 ada, 5 Sayılı parsel ile 8 Sayılı parselin bir kısmının "dini tesis alanı", 44971 ada, 13 Sayılı parselin doğusunun "ilköğretim tesis alanı", batısının "açık spor ve park alanı" olarak ayrıldığı, 44971 ada, 13 Sayılı parselin güneyindeki yeşil alan içinde taşıt yolu ve otopark düzenlendiği, doğudaki İncek Mahallesi, 666 Sayılı parselin ise "özel eğitim tesis alanı" olarak planlandığı; Çevre ve Şehircilik Bakanlığının dava konusu 12.03.2015 tarihli, 4279 Sayılı Oluru ile 1/25.000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı, 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliklerinin onaylanması üzerine davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Dava konusu imar planı değişikliklerinin birbiriyle uyumlu olduğu, üst ölçekli plana aykırılık taşımadığı, bilirkişi raporunda eğitim alanı ve dini tesis alanının eğimli alanda seçilmesinin uygun olmadığı belirtilmişse de bölgenin yapılaşmaya açıldığı, bu alanın jeolojik açıdan sakıncalı olmadığı veya yapılaşmaya açılmasında bir kısıtlamanın bulunmadığı, arazinin yapısına göre yapılaşma için gerekli önlemlerin alınacağı ve topografyasına göre gerekli teknik altyapının sağlanacağı, ilave nüfus büyüklüğüne hizmet edecek şekilde sosyal donatı alanlarının çeşitlendirildiği, kültürel tesis alanın sosyal tesis alanına dönüştürüldüğü, idari tesis alanının dini tesis alanı olarak düzenlendiği, sosyal donatı dengesinin bozulmadığı, eğitim tesis alanlarına ilişkin değişiklik için İl Milli Eğitim Müdürlüğünün 16.02.2017 tarihli olumlu görüşünün alındığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, imar planlarının imar mevzuatına, planlama hiyerarşisine, şehircilik ilkelerine uygunluğu görüldüğünden dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali yolundaki mahkeme kararında uyarlık bulunmamaktadır." gerekçeleri yer almıştır.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle, davalı idare ile müdahil davalının istinaf başvurularının kabulüyle dava konusu işlemin 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali yolunda Ankara 15. İdare Mahkemesince verilen 30/12/2016 günlü, E:2016/249, K:2016/6162 Sayılı kararın kaldırılmasına, 2577 Sayılı Kanun'un 45/4 maddesi uyarınca esastan incelenen davanın bu kısmının da reddine; bozma öncesi istinaf kararındaki yargılama giderleri kaldırılıp aşağıda dökümü yapılan mahkeme ve temyiz safhasına ait (231,10 TL + 283,70 TL) toplam 514,80 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına; davalı idarenin istinaf ve temyiz aşamalarına ait (75,00 TL + 32,30 TL + 20,20 TL) 127,75 TL yargılama gideri ile karar tarihinde geçerli olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan toplam 1.362,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, müdahil-davalı yargılama giderlerinin kendi üzerlerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan miktarın taraflara iadesine, 2577 Sayılı Kanun'un 45. maddesinin 6. fıkrası kapsamında bulunmayan karara karşı tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde Danıştay'a temyiz yolu açık olmak üzere, 26/12/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)