(5510 S. K. m. 8, 9, 59, 86, 102) (2559 S. K. m. 7)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacı şirket tarafından, G.İ.'ye ait 2017 yılı 8. aya ait işe giriş bildirgesi, aylık prim hizmet belgesi ve işten çıkış bildirgesinin süresinde ibraz edilmediği gerekçesiyle 5510 sayılı Kanunun 102. maddesi uyarınca 7.287,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Eskişehir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Tepebaşı Sosyal Güvenlik Merkezinin 05/12/2017 tarih ve 14.752.174 sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada; dosyasının incelenmesinden; Eskişehir 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 23.08.2017 tarihli arama kararına istinaden davacı şirkete ait 222 Park isimli işyerinde 23/08/2017 tarihinde yapılan denetim sırasında, iş yerinde bulunan bazı kişilerin çalışan olarak tutanağa kaydedildiği ve imzalarının alındığı, Eskişehir İl Emniyet Müdürlüğünün 05.09.2017 tarihli, 2017/713 sayılı yazısıyla 23.08.2017 tarihli denetim tutanağının Eskişehir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne gönderilmesi üzerine, davalı idarece söz konusu tutanağa istinaden G.İ.'ye ait 2017 yılı 8. aya ait işe giriş bildirgesi, aylık prim hizmet belgesi ve işten çıkış bildirgesinin süresinde ibraz edilmediği gerekçesiyle 5510 sayılı Kanunun 102. maddesi uyarınca 7.287,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Eskişehir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Tepebaşı Sosyal Güvenlik Merkezinin 05/12/2017 tarih ve 14.752.174 sayılı işleminin tesis edildiği, bu işlemin 14.12.2017 tarihinde tebliği üzerine davacı şirket tarafından 25/12/2017 tarihinde yapılan itirazın 27/12/2017 tarih ve 170 sayılı komisyon kararı ile reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı, uyuşmazlık konusu olayda, Eskişehir İl Emniyet Müdürlüğü'nün 23/08/2017 tarihli tutanağı ve davalı idareye hitaben yazılan 05/09/2017 tarihli yazı dışında, dava konusu işleme dayanak olabilecek başkaca bilgi ve belgenin dosyada bulunmadığı, Eskişehir İl Emniyet Müdürlüğünün 23.08.2017 tarihli denetim tutanağından yola çıkılarak davacı hakkında işlem tesis edildiği, anılan tutanağın dava konusu işlemin tesisi için tek başına dayanak alınamayacağı, idari para cezası uygulanabilmesi için cezaya konu fiilin hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde tüm unsurları ile oluştuğunun somut bir şekilde saptanması amacıyla davalı idare denetim elemanlarınca işyerinde ayrıca bir denetim yapılması gerekirken bunun gerçekleştirilmediği, dolayısıyla para cezasına konu fiilin hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde tüm unsurları ile ortaya konulamadığı anlaşıldığından, davacı şirkete ait iş yerinde ilgili kişinin çalıştığına ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu görevlilerince herhangi bir denetim yapılmaksızın ve buna ilişkin herhangi bir tutanak veya inceleme raporu düzenlenmeksizin, eksik incelemeye dayalı olarak davacı şirket hakkında idari para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin olarak Eskişehir 1. İdare Mahkemesi'nce verilen 05/07/2018 gün ve E: 2018/64, K: 2018/518 sayılı kararın, KADİM Projesi kapsamında Eskişehir İl Emniyet Müdürlüğü tarafından yapılan denetim tutanağındaki tespitlere istinaden idari para cezası uygulandığı, aksi sabit oluncaya kadar geçerli denetim tutanağı esas alınarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı olduğu ileri sürülerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: ….. isimli kişinin davacı şirkette çalışmayıp bu kişinin kim olduğu bilinmediği, idari para cezasına dayanak olan 23.08.2017 tarihli tutanakta özel güvenlik şirketine ilişkin tespitlerin de yer alması karşısında bu kişinin o şirketin personeli olması ya da şirketteki personeli ziyarete gelen üçüncü kişi olma ihtimalinin bulunduğu, davalı idare tarafından söz konusu kişinin kim olduğu, hangi sıfatla orada bulunduğu, tespiti gerekirken; bilgi, belgeye dayalı somut tespit bulunmadan uygulanmış bir idari para cezasının kabulünün mümkün olmadığı ileri sürülerek, istinaf isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 9. İdari Dava Dairesi'nce 2577 sayılı Yasa'nın değişik 45. maddesi uyarınca dosya incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava, davacı şirket tarafından, G.İ.'ye ait 2017 yılı 8. aya ait işe giriş bildirgesi, aylık prim hizmet belgesi ve işten çıkış bildirgesinin süresinde ibraz edilmediği gerekçesiyle 5510 sayılı Kanunun 102. maddesi uyarınca 7.287,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Eskişehir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Tepebaşı Sosyal Güvenlik Merkezinin 05/12/2017 tarih ve 14.752.174 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 8. maddesinde; "İşverenler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlüdür...." hükmü, 9. maddesinde; "Kısa ve uzun vadeli sigorta kolları bakımından sigortalılık; a) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların, hizmet akdinin sona erdiği tarihten, ... itibaren sona erer. ... Birinci fıkranın (a), (c) ve (d) bentlerine göre sigortalılığı sona erenlerin durumları işverenleri tarafından, ... en geç on gün içinde Kuruma bildirilir...." hükmü, 86. maddesinde; "Bu Kanunun 4 üncü ve 5 inci maddesine tabi sigortalılar ile sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalılar için işverenlerce Kuruma verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgelerinin şekli, içeriği, ekleri, ilgili olduğu dönemi, verilme süresi ve diğer hususlar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir...." hükmü, 102. maddesinde; "Kurumca dayanağı belirtilmek suretiyle diğer kanunlarda aşağıda belirtilen fiiller için idari para cezası öngörülmüş olsa dahi ayrıca bu Kanunun; a) 1) 8 inci maddesinin birinci fıkrası ile 61 inci maddede belirtilen bildirgeyi, bu Kanunda belirtilen süre içinde ya da Kurumca belirlenen şekle ve usûle uygun vermeyenler veya Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu hâlde anılan ortamda göndermeyenler hakkında her bir sigortalı için asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır. 2) 8 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen bildirgenin verilmediğinin, mahkeme kararından veya Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında her bir sigortalı için asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır. ... c) 86 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgeleri, Kurumca belirlenen şekilde ve usulde vermeyenler ya da Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler veya belirlenen süre içinde vermeyenlere her bir fiil için; ... 4) Belgenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır. ... j) 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalılığı sona erenlere ilişkin bildirimi ... süresi içinde ya da Kurumca belirlenen şekle ve usule uygun olarak yapmayanlar veya Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler hakkında, bir takvim ayında işlenen bu fiillerden dolayı tutmakla yükümlü bulunulan defter ve belgelerin ibraz edilmemesi nedeniyle verilmesi gereken ceza tutarını aşmamak kaydıyla her bir sigortalı veya sandık iştirakçisi için asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanır...." hükmü yer almaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden; Eskişehir 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 23.08.2017 tarihli arama kararına istinaden davacı şirkete ait 222 Park isimli işyerinde 23/08/2017 tarihinde yapılan denetim sırasında, iş yerinde bulunan bazı kişilerin çalışan olarak tutanağa kaydedildiği ve imzalarının alındığı, Eskişehir İl Emniyet Müdürlüğünün 05.09.2017 tarihli, 2017/713 sayılı yazısıyla 23.08.2017 tarihli denetim tutanağının Eskişehir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne gönderilmesi üzerine, davalı idarece söz konusu tutanağa istinaden G.İ.'ye ait 2017 yılı 8. aya ait işe giriş bildirgesi, aylık prim hizmet belgesi ve işten çıkış bildirgesinin süresinde ibraz edilmediği gerekçesiyle 5510 sayılı Kanunun 102. maddesi uyarınca 7.287,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Eskişehir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Tepebaşı Sosyal Güvenlik Merkezinin 05/12/2017 tarih ve 14.752.174 sayılı işleminin tesis edildiği, bu işlemin 14.12.2017 tarihinde tebliği üzerine davacı şirket tarafından 25/12/2017 tarihinde yapılan itirazın 27/12/2017 tarih ve 170 sayılı komisyon kararı ile reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan, 5510 sayılı Yasa'nın 59. ve 86. maddelerine dayanılarak hazırlanan Kamu İdarelerinin Denetim Elemanlarınca Yapılacak Tespitler Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, denetim elemanının, kamu idarelerince tabi oldukları kanun ve diğer mevzuat uyarınca ülke, bölge ve il düzeyinde denetim, soruşturma ve inceleme yetkisi verilmiş denetim elemanı sıfatına haiz kişiler olduğu şeklinde tanımlandığı görülmektedir.
Yukarıda aktarılan tüm hususlar birlikte değerlendirildiğinde, denetim elemanlarının, salt denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurlar olan müfettiş, kontrolör, denetmen ve kontrol memurunu da kapsayan ancak daha geniş bir görevlendirme alanı içerisinde yer alan ve kendisine mevzuatı gereği ülke, bölge veya il düzeyinde denetim ve inceleme yetkisi verilmiş kamu idarelerinin diğer memurlarını da ifade etmektedir.
Bu kapsamda, kendisine 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerince genel güvenlik ve asayiş yönünden denetleme yetkisi verilen bir polis memurunun, bu yetkisini kullanırken, çalıştırılanların sigortalı olup olmadığını da tespit ederek, sigortasız çalıştırılanları Kuruma bildirmek zorunda olduğu açıktır.
Bu durumda; Eskişehir İl Emniyet Müdürlüğü 23.08.2017 tarihinde tutulan tutanağı işyeri yetkilisi ve sigortasız olarak çalışan G.İ.'nin imzaladığı adı geçen şahsın davacı şirkete ait iş yerinde sigortasız olarak çalıştığı sübuta erdiği anlaşıldığından ve davacı şirketin sabit olan eyleminin gerektirdiği şekilde 5510 sayılı Kanunun 102. maddesine uygun olarak idari para cezası ile cezalandırılmasına yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin istinaf isteminin kabulüne, Eskişehir 1. İdare Mahkemesi'nce verilen 05/07/2018 gün ve E: 2018/64, K: 2018/518 sayılı kararın kaldırılmasına, davanın reddine, aşağıda dökümü yapılan ve mahkeme safhasında davacı tarafından karşılanan 165,00-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, istinaf safhasında davalı idare tarafından karşılanan 52,00 TL yargılama giderinin ve kararın verildiği tarihte yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 1.700,00 TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, posta gideri avansından artan miktarın istenilmesi halinde başvuruda bulunana iadesine, 2577 sayılı Yasa'nın değişik 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca kesin olmak üzere, 16/01/2020 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)