(3194 S. K. m. 5, 20, 21, 26, 42, Geç. m. 16) (2577 S. K. m. 45)
İSTEMİN ÖZETİ: Muğla 2. İdare Mahkemesince verilen 31/05/2019 gün ve E:2018/1496, K:2019/615 sayılı kararın; davalı idare tarafından; istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkemece verilen kararın kaldırılması, davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Yapı kayıt belgesi alınmış yapılarla ilgili alınmış yıkım ve para cezalarının iptal edilmesi konusunda belediyelerin takdir yetkisinin bulunmadığı ileri sürülerek, istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRKMİLLETİADINA
Karar veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:
Dava; Muğla ili, Marmaris ilçesi, Karaca Mah., Karava Mevkii, tapuda 71 parsel sayılı taşınmaz üzerinde ruhsatsız yapı inşa edildiği gerekçesiyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42'nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacıya 9.137,45-TL idarî para cezası verilmesi dair Marmaris Belediye Encümeninin 15/08/2018 gün ve 2018/2468 sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Muğla 2. İdare Mahkemesince verilen 31/05/2019 gün ve E:2018/1496, K:2019/615 sayılı karar ile; 3194 sayılı Yasa'ya eklenen geçici 16.maddesi hükmünün yapı kayıt belgesi alınan yapılarla ilgili alınmış yıkım ve idarî para cezalarının iptal edilmesi noktasında ilgili belediyelere herhangi bir takdir yetkisine yer vermediği, yapı kayıt belgesi alınan yapılarla ilgili yıkım ve idarî para cezalarının iptal edilmesinin belediyeler bakımından bağlı yetki niteliğinde olduğu, davacı tarafından dava konusu aykırılığa ilişkin alınan 14/08/2018 tarih ve V0OA7G6H belge nolu Yapı Kayıt Belgesinin Belediyeye ibraz edildiği, ancak Belediye tarafından para cezasının iptali yolunda bir işlem tesis edilmediği ve Muğla Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün 21/02/2019 tarih ve 10279 sayılı yazısı ile 14/08/2018 tarih ve V0OA7G6H belge nolu Yapı Kayıt Belgesinin geçerli olduğunun belirtildiği görüldüğünden, Yapı Kayıt Belgesi bulunan yapıya ilişkin verilen idari para cezalarının iptaline hükmetmek gerektiği, yargılama aşamasında getirilen yasal düzenleme uyarınca tarafların haklılığını saptama olanağının ortadan kalkmış olması karşısında taraflarca yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerlerinde bırakılmasına, vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Davalı idare tarafından; davacıya ait taşınmazda belediye ekiplerince yapılan denetimde ruhsatsız yapı tapıldığının tespit edilmesi üzerine, ruhsatsız yapının yeri, konumu ve büyüklüğüne göre para cezası verildiği ileri sürülerek, istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkemece verilen kararın kaldırılması, davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrasında; "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir. İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir. İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir." hükmü yer almaktadır.
Dava dosyasında bulunan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesi neticesinde, davalı idarenin istinaf başvurusu kabul edilerek, Muğla 2.İdare Mahkemesi'nin 31/05/2019 tarih ve E:2018/1496, K:2019/615 sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlık yeniden incelendi:
3194 sayılı İmar Kanun'un 5'inci maddesinde; yapı: karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesisler olarak tanımlanmış, 20'nci maddesinin (a) bendinde; yapının kuruluş veya kişilerce kendilerine ait tapusu bulunan arazi, arsa veya parsellerde imar planı, yönetmelik, ruhsat ve eklerine uygun olarak yapılabileceği, 21'inci maddesinin 1'inci fıkrasında; bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26'ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınmasının mecburi olduğu belirtilmiş, aynı Kanunun 42'nci maddesinin 1'inci fıkrasında; bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyidelerin uygulanacağı, 2'nci fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere idari para cezası uygulanacağı, aynı fıkranın (a), (b) ve (c) bendlerinde ise, idari para cezasının hangi şekilde hesaplanacağına ilişkin hükümlere yer verilmiş olup, söz konusu (c) bendinde; (a) ve (b) bentlerine göre cezalandırmayı gerektiren aykırılığa konu yapı; 1) Hisseli parselde diğer maliklerin muvafakati alınmaksızın yapılmış ise cezanın % 30'u, 2) Kamuya veya başkasına ait bir parselde yapılmış ise cezanın % 40'ı, 3) Uygulama imar planında veya parselasyon planında "Kamu Tesisi Alanı veya Umumî Hizmet Alanı" olarak belirlenmiş bir alanda yapılmış ise cezanın % 60'ı, 4) Mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit ediyor ise cezanın % 100'ü, 5) Uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış ise cezanın % 20'si, 6) Yapılaşmaya yasaklanmış bir alanda yapılmış ise cezanın % 80'i, 7) Özel kanunlar ile belirlenmiş özel imar rejimine tabi bir alanda yapılmış ise cezanın % 50'si, 8) Ruhsatsız ise cezanın % 180'i, 9) Ruhsatı hükümsüz hale gelmesine rağmen inşaatı sürdürülüyor ise cezanın % 50'si, 10) Yapı kullanma izin belgesi alınmış olmakla birlikte, ruhsat alınmaksızın yeni inşaî faaliyete konu ise cezanın % 100'ü, 11) İnşaî faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılmıyor ise cezanın % 10'u, 12) İnşaî faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılıyor ise cezanın % 20'si, 13) Çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet veriyor ise cezanın % 20'si, (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezalarının miktarına göre ayrı ayrı hesap edilerek ilave olunacağı, para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alanı da dikkate alınacağı hükme bağlanmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; Muğla ili, Marmaris ilçesi, Karaca Mah., Karava Mevkii, tapuda 71 parsel sayılı taşınmaz üzerinde davacı tarafından (8,00x10,00)+(5,50x3,00) ebatlarında ruhsatsız zemin katta betonu dökülerek kolonları çıkılmış, birinci katta kolon kalıp tahtalarının hazırlandığı, yapım aşamasında olan yapı yapıldığının 30/07/2018 tarihli yapı tatil zaptı ile tespit edildiği, söz konusu tespit uyarınca III. Sınıf A grubu 96,50m² ruhsatsız alan için 3194 sayılı İmar Kanun'un 42'nci maddesinin 2'nci fıkrası uyarınca temel para cezasının belirlendiği, bu temel cezaya anılan fıkranın c(8) alt bendi uyarınca arttırım uygulanmak suretiyle toplam 9.137,45-TL idari para cezası verilmesine ilişkin 15/08/2018 gün ve 2018/2468 sayılı Encümen kararının tesis edildiği, söz konusu Encümen kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu işleme konu olan taşınmazın, Gökova Özel Çevre Koruma Bölgesi 1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında, tarımsal niteliği korunacak alanlar içerisinde, ilk 500 metre koruma kuşağı alanında kaldığı, plan notlarında kıyının herhangi bir noktasından kuş uçuşu 500 metre derinliğe kadar olan kuşak içinde, orman devamlılığının sağlanması için alınacak kültürel tedbirler, ormanların periyodik bakımı ile ilgili faaliyetler, çevrenin ve denizin kirlenmemesi için alınacak tedbirler ile planda önerilen yat yaklaşma yerleri ve nokta günübirlikler dışında her türlü yapılaşmanın yasak olduğu belirtilmiştir.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün 16.10.2018 günlü İmar Barışı-Özel Kanun Görüş konulu yazısında "Geçici 16.maddenin 4.fıkrasında yer alan hükme istinaden, Yapı Kayıt Belgesi alınan yapılarla ilgili olarak sadece 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilecektir. 3194 sayılı İmar Kanunu dışında herhangi bir Kanun uyarınca verilmiş yıkım kararı veya para cezası var ise Yapı Kayıt Belgesi bahse konu cezaların veya kararların iptalini sağlamayacaktır. Yani, özel kanunlar (Kıyı, Orman, Mera, Toprak Koruma, Doğal Sit, Arkeolojik Sit, Kentsel Sit, Askeri Güvenlik Alanı vs.)kapsamında kalan yapılar için Yapı Kayıt Belgesi alınabilir, ancak bu belge 3194 sayılı Kanuna göre değil de ilgili mevzuata göre alınan yıkım kararları ile idari para cezalarının iptal neticesini doğurmayacaktır." denilmektedir.
Bu durumda, Gökova Özel Çevre Koruma Bölgesinde tarımsal niteliği korunacak alanda kalan ve özel imar rejimi ile kesin yapı yasağı getirilen alanda yapılan ruhsatsız yapı nedeniyle imar para cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle; istinaf başvurusunun KABULÜ ile Muğla 2. İdare Mahkemesince verilen 31/05/2019 gün ve E:2018/1496, K:2019/615 sayılı kararın KALDIRILMASINA, davanın REDDİNE, davacı tarafından yapılan ve aşağıda dökümü gösterilen 201,10-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, davalı idare tarafından yapılan ve aşağıda dökümü gösterilen 174,10-TL yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 1,362,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, yatırılan posta gideri avanslarından artan miktarların Mahkemesince HMK'nun 333. maddesi uyarınca yatıranlara geri verilmesine, kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu mahkemeye gönderilmesine, 2577 sayılı Yasanın 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca, Danıştay'a temyiz yolu KAPALI ve KESİN OLMAK üzere, 15/10/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)