(3194 S. K. m. 32, 42, Geç. m. 16) (2577 S. K. m. 45)
İSTEMİN ÖZETİ: Balıkesir 1. İdare Mahkemesince verilen 05/04/2019 gün ve E:2018/837, K:2019/449 sayılı kararın; davalı idare tarafından; istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkemece verilen kararın kaldırılması, davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:
Dava; Balıkesir İli, Susurluk İlçesi, Göbel Mahallesi adresinde bulunan ve tapunun 1 pafta, 3473 ve 791 sayılı parsellerinde kayıtlı taşınmazlarda imara aykırı olarak yapı yapıldığından bahisle, aykırı imalatların 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32.maddesi uyarınca yıktırılmasına ve anılan Kanun'un 42.maddesi uyarınca davacıya 63.225,42-TL imar para cezası verilmesine ilişkin 10/04/2018 gün 2018/84 sayılı encümen kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Balıkesir 1. İdare Mahkemesince; dava konusu yapı hakkında 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesi uyarınca imar barışı kapsamında başvuru yapılıp yapılmadığı, yapılmışsa yapı ve davacı hakkında yeni bir işlem tesis edilip edilmediği yönünde Mahkemelerince ara kararı verildiği, davacı tarafından sunulan cevabi yazıdan; dava konusu yapı hakkında 31/12/2018 tarih ve VRZ3Y1VT sayılı yapı kayıt belgesinin tanzim edildiği, belge muhteviyatının dava konusu işlemle ve Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü kayıtlarıyla uyumlu olduğu, ancak davalı idare tarafından henüz yıkım ve para cezasının iptali yönünde yeni bir işlem tesis edilmediğinin görüldüğü, bu durumda; 31/12/2017 tarihinden önce inşa edildiği hususunda bir tereddüt bulunmayan yapı hakkında tanzim edilen yapı kayıt belgesinin dava konusu imalatla uyumlu olduğunun ve davacıya verilen yapı kayıt belgesinin yasal düzenlemelere aykırı olduğu yönünde davalı idarece ya da diğer kurumlarca yapılmış herhangi bir tespitin ya da itirazın olmadığının anlaşılmış olması karşısında, yıkım ve para cezasına yönelik dava konusu kararın 3194 sayılı Kanun'un geçici 16. maddesinin 4. fıkrası uyarınca iptaline hükmetmek gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Davalı idare tarafından; davacının yapılaşma şartlarına aykırı olarak ruhsatsız olarak yapı inşa ettiğinin tespit edildiği, mevzuata uygun olarak imar para cezasının hesaplandığı, işlemde hukuka ve mevzuata aykırı bir husus bulunmadığı, yapı kayıt belgesinin geçerliliğine Balıkesir Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce gerekli denetim ve incelme yapıldıktan sonra karar verileceği ileri sürülerek, istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkemece verilen kararın kaldırılması, davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrasında; "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir. İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir. İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir." hükmü yer almaktadır.
Dava dosyasında bulunan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesi neticesinde, davalı idarenin istinaf başvurusu kabul edilerek, Balıkesir 1. İdare Mahkemesince verilen 05/04/2019 gün ve E:2018/837, K:2019/449 sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlık yeniden incelendi:
3194 sayılı İmar Kanununun 18 Mayıs 2018 tarihli ve 30425 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren, 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun 16. maddesi ile eklenen geçici 16/1 maddesinde; "Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir." hükmüne, dördüncü fıkrasında ise; "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir." kuralına yer verilmiş; 31 Aralık 2018 günlü ve 538 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Yapı Kayıt Belgesi başvuru süresi 30/06/2019 tarihine kadar uzatılmıştır.
Anılan Yasa hükmüne dayanılarak hazırlanan ve 6 Haziran 2018 tarihli ve 30443 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğin 6. maddesinde de, Yapı Kayıt Belgesi verilen yapıların maliklerinin, bu belgenin bir örneğini belediye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyesine, bu sınırlar dışında il özel idaresine vermek zorunda oldukları, Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği belirtilmiştir.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinin yorumlanmasından, yapı kayıt belgelerinin ilgili belediyesince verildikten sonra söz konusu ruhsatsız yapıların 31.12.2017 tarihinden önce mi sonra mı yapıldığı, ruhsatsız yapıyla ilgili olup olmadığı yönünde yetkili idare tarafından değerlendirme yapıldıktan sonra hukuki olarak geçerli olup olmadığının saptanması, yapı kayıt belgesinin uyumlu ve geçerli olması halinde usulde paralellik ilkesi gereğince para cezası ve yıkım kararının ilgili idaresince iptali gerekmekte olup, sözü edilen düzenleme ihtilaf konusu işlemi tesis eden idarelere, yeni gelişen duruma göre işlem tesis etme yükümlülüğü getirdiğinden yargısal incelemesi devam eden davalarda yargı yeri tarafından verilecek karara etkisi bulunmadığından, mahkemece salt yapı kayıt belgesi alındığından bahisle iptal kararı verilmesinde hukuka uyarlık görülmemiştir.
İşin esasının incelenmesine gelince;
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32.maddesinde; İmar Kanunu hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılardan projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti halinde o andaki inşaat durumu tespit edilerek durdurulacağı, devamında; en çok bir ay içinde yapı sahibinin yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak mührün kaldırılmasını isteyebileceği düzenlemesi ile maddenin son fıkrasında; idarece ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılıkların giderilemeyeceği tespit edilen yapıların ruhsatının üçüncü fıkrada düzenlenen bir aylık süre beklenmeden iptal edilip, beşinci fıkrada yer verildiği üzere yapının yıkılarak masrafının yapı sahibinden alınacağı, aynı Kanun'un 42.maddesinde ise; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullerle, yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beş yüz Türk Lirasından az olmamak üzere idari para cezaları uygulanacağı, Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; Balıkesir İli, Susurluk İlçesi, Göbel Mahallesi, 1 pafta, 3473 ve 791 sayılı parseller üzerine mevzuata aykırı, ruhsatsız olarak 3 adet dam ve kuruluğun bitmiş, konut tahliye betonu atılmış, iç ve dış duvarları örülmüş durumda yapı yapıldığının 02/04/2018 tarihli yapı tatil tutanağı ile tespit edildiği; yapıların imar planında 25 H III nolu imar paftasında konut alanında ayrık nizam 2 kat olduğundan, konut alanlarına dam yapılamayacağından 3 basit kümes ve basit tarım yapılarının; çekme mesafesine aykırı olarak ruhsatsız yapı yapıldığından ruhsatsız yapının 3194 sayılı Kanunun 32. maddesi uyarınca yıkımına ve aynı Kanunun 42. maddesi uyarınca yapı sahibi davacıya toplam 63.225,42-TL para cezası verilmesine ilişkin 10/04/2018 günlü ve 84 sayılı encümen kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dosyada bulunan 26/04/2017 tarihli tapu kaydının incelenmesinden, Susurluk İlçesi, Göbel Mahallesi mevkiinde, 1 pafta, 3473 sayılı, 2.560,98 m2 parsel üzerinde bahçeli kargir ev, kargir besi damı, yem deposu, samanlık ve saya bulunduğu; sadece çatı tamiri ve bahçe duvarlarının yapılması amacıyla 20/04/2017 tarihinde Susurluk belediyesine başvuruda bulunulduğu, 04/05/2017 günlü işlemle izin verildiği, davalı idarece yapılan denetimde ise 3473 ve 791 sayılı parsellerde, ruhsatsız olarak 3 adet dam bitmiş, kuruluk bitmiş, konut tabliye betonu atılmış, iç ve dış duvarları örülmüş durumda olduğunun yapı tatil zaptı ile 02/04/2018 tarihinde tespit edildiği, inşaat halindeki betonarme yapıların fotoğraflandığı, bunun üzerine, 113,50 m2 betonarme konut için 3/A yapı grubundan 3194 sayılı Yasanın 42/2 maddesinin (c) bendinin 5. ve 8. alt bentlerinde yer alan arttrımlar uygulanmak, 1.529,50 m2 basit kümes ve basit tarım yapıları için 1/B yapı grubundan 3194 sayılı Yasanın 42/2 maddesinin (c) bendinin 5., 8.,12. ve 13. alt bentlerinde yer alan arttırımlar uygulanmak suretiyle toplam 63.225,42-TL para cezası verilmesine, ruhsata bağlanmayacak durumda olması nedeniyle yapıların yıkımına ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği; davacı tarafından, internet yoluyla beyan suretiyle oluşturulan 31/12/2018 tarih ve VRZ3Y1VT sayılı yapı kayıt belgesinin incelenmesinden, sadece 3473 sayılı parsel için 2.560,98 m2 arsa alanı, 113,50 m2 konut alanı, 1.678,50 m2 ticari alan için yapı kayıt belgesi alındığı, ancak yapı kayıt belgesinin 791 sayılı parseli kapsamadığı görülerek; tespit edilen yapıların ruhsatsız olduğu, büyüklüğü, etkilediği alan, yapı sınıf ve grubu dikkate alınarak davacıya para cezası verilmesine, yapıların ruhsata bağlanma imkanı bulunmadığından yıkımına ilişkin dava konusu işlemde hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.
Öte yandan; 3194 sayılı İmar Kanununa 7143 sayılı Kanun ile eklenen Geçici 16. Madde, yargısal incelemesi devam eden davalar yönü ile bir düzenleme içermemekle birlikte, idarelere yapı kayıt belgesi düzenlenen yapılar yönü ile işlem tesis yükümlülüğü getirmekte olup, idaresince her zaman mevcut duruma uygun yeni bir işlem tesisi mümkündür.
Açıklanan nedenlerle; istinaf başvurusunun KABULÜ ile Balıkesir 1. İdare Mahkemesince verilen 05/04/2019 gün ve E:2018/837, K:2019/449 sayılı kararın KALDIRILMASINA, davanın REDDİNE, davacı tarafından yapılan ve aşağıda dökümü gösterilen 452,20-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, davalı idare tarafından yapılan ve aşağıda dökümü gösterilen 172,70-TL yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 1.362,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, yatırılan posta gideri avanslarından artan miktarların Mahkemesince HMK'nun 333. maddesi uyarınca yatıranlara geri verilmesine, kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu mahkemeye gönderilmesine, 2577 sayılı Yasanın 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca, Danıştay'a temyiz yolu KAPALI ve KESİN OLMAK üzere, 17/10/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)