(3194 S. K. m. 32, 42, Geç. m. 16) (2577 S. K. m. 45) (Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ m. 6)
İSTEMİN ÖZETİ: Denizli İdare Mahkemesi'nce verilen 02/07/2019 gün ve E:2018/1533, K:2019/774 sayılı kararın; davalı idare tarafından; istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkemece verilen kararın kaldırılması, davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:
Dava; Denizli İli, Merkezefendi İlçesi, Karaman Mahallesi, Kazım Kaynak Caddesi, No.31 adresinde bulunan taşınmazda ruhsatsız yapı yapıldığından bahisle 3194 sayılı Kanun'un 42/2 maddesi uyarınca 11.233,43-TL para cezası verilmesine ve aynı Kanun'un 32. maddesi uyarınca ruhsata aykırı yapının davacı tarafından yıkılmasına aksi takdirde yıkılarak masraflarının davacıdan tahakkuk ve tahsiline ilişkin 25/10/2018 tarih, 617 sayılı Merkezefendi Belediyesi Encümen kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Denizli İdare Mahkemesince; dava dosyasında mevcut bilgi ve belgeler ile mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan bilirkişi raporunun birlikte incelenmesinden; ruhsatlı "Bodrum + Zemin + 2 kat taşınmazın ön bahçe çekme mesafesine ortalama 40 m2, çatısına çatı örtüsü kaldırılarak ortalama 70 m2 alanın odalara dahil edildiği ve açık teras üzerinin 20 m2 kapatıldığının" tespit edildiğine ilişkin 19.10.2018 tarihli yapı tatil tutanağına istinaden davalı idare tarafından ruhsatsız 2 yapı için 3/B yapı grubu sınıfından 3194 sayılı Yasanın 42/2 maddesinin (c) bendinin 5., 10. ve 11. alt bentleri uyarınca 11.233,43-TL idari para cezası hesaplanmış ise de; bilirkişi raporunda, dava konusu imalatların 31.12.2017 tarihinden sonra yapıldığına ilişkin olarak net olmayan ve bir sonuca ulaşmaya elverişli olmayan uydu görüntüleri dışında herhangi bir somut ve teknik tespit bulunmadığı, davalı idarece tutulan ve resmi belge özelliği taşıyan 19.10.2018 tarihli yapı tatil tutanağının ise ancak taşınmazın tespit tarihindeki durumunu ortaya koyduğu; bu tarihten önceki durumuna ilişkin bir tespit içermediği, davacının ruhsata aykırı olduğu belirtilen söz konusu imalatlara ilişkin olarak 2 adet yapı kayıt belgesi aldığı, yapı kayıt belgelerinin yapı tatil tutanağında belirtilen aykırılıkları kapsadığı ve geçerli olduğu, yapı kayıt belgesinin resmi belge olma özelliği gereği aksi sabit olana kadar kesin delil niteliğinde olduğu ve yapı kayıt belgesinin 31.12.2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için verildiği dikkate alındığında yapı kayıt belgesi bulunan davacının davaya konu imalatları 31.12.2017 tarihinden önce yaptığının kabulü ve dolayısıyla da davacıya ait yapı hakkında verilen yıkım kararının ve idari para cezasının iptal edilmesi gerektiği; davacıya 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesi uyarınca 11.233,43-TL idari para cezası verilmesine ve aynı Kanun'un 32. maddesi uyarınca ruhsata aykırı yapının davacı tarafından yıkılmasına aksi takdirde yıkılarak masraflarının davacıdan tahakkuk ve tahsiline ilişkin dava konusu encümen kararında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Davalı idare tarafından; dosyaya sunulan fotoğraflardan da anlaşılacağı üzere taşınmazda inşaat ve tadilatın devam etmekte olduğu ve bu nedenle Geçici 16. madde ile gelen düzenlemeye aykırı hareket edildiği, davaya konu alanların 31.12.2017 tarihinden sonra inşa edilmiş olması nedeniyle, imar barışı kapsamında değerlendirilemeyeceği ileri sürülerek, istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkemece verilen kararın kaldırılması, davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrasında; "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir. İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir. İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir." hükmü yer almaktadır.
Dava dosyasında bulunan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesi neticesinde, davalı idarenin, istinaf başvurusu kabul edilerek, Denizli İdare Mahkemesi'nce verilen 02.07.2019 tarih ve E:2018/1533, K:2019/774 sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlık yeniden incelendi:
3194 sayılı İmar Kanununun 18/05/2018 tarihli ve 30425 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren, 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun 16. maddesi ile eklenen geçici 16/1 maddesinde; "Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir." hükmüne, dördüncü fıkrasında ise; "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir." kuralına yer verilmiş; 30 Haziran 2019 günlü ve 1267 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Yapı Kayıt Belgesi başvuru süresi 31/12/2019 tarihine kadar uzatılmıştır.
Anılan Yasa hükmüne dayanılarak hazırlanan ve 06/06/2018 tarihli ve 30443 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğin 6. maddesinde de, Yapı Kayıt Belgesi verilen yapıların maliklerinin, bu belgenin bir örneğini belediye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyesine, bu sınırlar dışında il özel idaresine vermek zorunda oldukları, Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği belirtilmiştir.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinin yorumlanmasından, yapı kayıt belgelerinin ilgili belediyesince verildikten sonra söz konusu ruhsatsız yapıların 31.12.2017 tarihinden önce mi sonra mı yapıldığı, ruhsatsız yapıyla ilgili olup olmadığı yönünde yetkili idare tarafından değerlendirme yapıldıktan sonra hukuki olarak geçerli olup olmadığının saptanması, yapı kayıt belgesinin uyumlu ve geçerli olması halinde usulde paralellik ilkesi gereğince para cezasının ve yıkım kararının ilgili idaresince iptali gerekmekte olup, mahkemece salt yapı kayıt belgesi alındığından bahisle dava konusu idari para cezasının iptaline karar verilmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Uyuşmazlığın esasına gelince;
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32.maddesinde; İmar Kanunu hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılardan projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti halinde o andaki inşaat durumu tespit edilerek durdurulacağı, devamında; en çok bir ay içinde yapı sahibinin yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak mührün kaldırılmasını isteyebileceği düzenlemesi ile maddenin son fıkrasında; idarece ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılıkların giderilemeyeceği tespit edilen yapıların ruhsatının üçüncü fıkrada düzenlenen bir aylık süre beklenmeden iptal edilip, beşinci fıkrada yer verildiği üzere yapının yıkılarak masrafının yapı sahibinden alınacağı; aynı Kanun'un 42.maddesinde ise; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullerle, yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beş yüz Türk Lirasından az olmamak üzere idari para cezaları uygulanacağı, Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden idari para cezası verileceği hükme bağlanmış, c. Bendinde artırıma ilişkin düzenlemelere yer verilerek 5. alt bendince uygulama imar planının bulunan bir alanda yapılmış ise % 20'si 10. alt bendinde yapı kullanma izin belgesi alınmış olmakla birlikte ruhsat alınmaksızın yeni inşai faaliyete konu ise cezanın % 100'ü 11. alt bendinde inşai faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılmıyor ise cezanın % 10'u oranında artırılacağı öngörülmüştür.
Dosyanın incelenmesinden; Denizli İli, Merkezefendi İlçesi, Karaman Mahallesi, Kazım Kaynak Caddesi, No.31 adresinde bulunan taşınmazda ruhsatsız çekme mesafesine 40m2 camekanlı bölme, çatı katına, çatı örtüsü kaldırılarak 70 m2 kapalı alan yapıldığından bahisle 3194 sayılı Kanun'un 42/2 maddesi uyarınca 11.233,43-TL para cezası verilmesine ve aynı Kanun'un 32. maddesi uyarınca ruhsata aykırı yapının davacı tarafından yıkılmasına aksi takdirde yıkılarak masraflarının davacıdan tahakkuk ve tahsiline ilişkin 25/10/2018 tarih, 617 sayılı Merkezefendi Belediyesi Encümen kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dairemizce incelemeye esas alınabilecek nitelikte bulunan İdare Mahkemesince Mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda; "Ruhsat eki projelere aykırı olarak yapılan eklentiler ile ilgili olarak dava konusu yapının yapı kullanma izni alındığı 2013 yılından sonraki farklı uydu görüntüleri ve sokak görüntüleri değerlendirilmiştir. Bu amaçla 29.04.2015, 31.07.2017, 17.09.2018 ve 21.12.2018 tarihli uydu görüntüleri olmak üzere dört adet görüntü incelenmiştir. Dava konusu yapının bulunduğu bölge ile ilgili sokak görüntüsü tarihi Mart 2015 yılı olup sonrası tarihli görüntü mevcut değildir. 29.04.2015, 31.07.2017 ve 17.09.2018 tarihli görüntü arasında herhangi bir fark bulunmamaktadır. 21.12.2018 tarihli uydu görüntüsünde çatıda değişiklik gözlenmekle birlikte görüntü net olmayıp yanındaki binanın görüntüsü de iyi değildir. Uydu görüntülerinde 17.09.2018 ile 21.12.2018 tarihleri arasında teras olarak bırakılan çatı alanının örtüldüğü açıkça görülmektedir. Ancak daha önce mevcut çatının kaldırılarak oda şekline dönüştürülmesi uydu fotoğraflarından anlaşılamamaktadır. Ayrıca zeminde yapılan eklenti de uydu fotoğraflarında net olarak ayırt edilememektedir....2015 yılındaki fotoğrafta görülen çatı mimari projedeki çatı arası plan ile uyumlu gözükmektedir. Mimari projede çatı katında 22 m2 yatak odası ve banyo ile 20 m2 teras bulunmakta diğer kısımlar direk çatı örtüsü şeklindedir...Çatıda yapılan işlemin bir bütün olması düşünülerek çatıdaki imalatın 31.12.2017 tarihi sonrası yapıldığı tahmin edilmektedir. Ancak bu durumu kesin olarak ifade etmek mümkün değildir. Uydu fotoğraflarından zemin katta yapılan eklenti ile ilgili bir çıkarımda bulunmak mümkün değildir." değerlendirilmesi yapıldığından, davacı tarafından da aksine çatıya yapılan eklentinin 31.12.2017 tarihinden önce yapıldığına ilişkin çekilmiş bir görüntünün ve belgenin de ibraz edilmediği dikkate alındığında çatıya yapılan eklentinin 31.12.2017 tarihinden önce yapılmadığı sonucuna varılmıştır.
Bilirkişi raporunda, uydu fotoğraflarından zemin katta yapılan eklenti ile ilgili bir çıkarımda bulunmak mümkün olmadığı, dava konusu imalatlar için davalı idarece verilen imar para cezasının doğru hesaplandığı belirtilmiştir.
Bu durumda, dava konusu encümen kararının; zemin kattaki camekanlı imalatın yıkımı ve bu imalat için 3.456,44-TL para cezası verilmesine ilişkin kısmında hukuka uyarlık; çatı katındaki imalatların yıkımı ve bu imalatlar için 7.776,99-TL para cezası verilmesine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle; istinaf başvurusunun KABULÜ ile Denizli İdare Mahkemesi'nce verilen 02/07/2019 gün ve E:2018/1533, K:2019/774 sayılı kararın KALDIRILMASINA, dava konusu encümen kararının, zemin kattaki imalatların yıkımına ve bu imalatlara tekabül eden 3.456,44-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden İPTALİNE, çatı katındaki imalatların yıkımına ve bu imalatlara tekabül eden 7.776,99-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden ise davanın REDDİNE, davacı tarafından yapılan ve aşağıda dökümü gösterilen 1.481,80-TL yargılama giderinin takdiren 1.000-TL'sinin davacı üzerinde bırakılmasına, 481,80-TL'si ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 1.362,00-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, davalı idare tarafından yapılan ve aşağıda dökümü gösterilen 179,20-TL yargılama giderinin takdiren 100,00-TL'sinin davalı idare üzerinde bırakılmasına, 79,20-TL'si ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 1.362,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, yatırılan posta gideri avanslarından artan miktarların Mahkemesince HMK'nun 333. maddesi uyarınca aidiyetlerine göre yatıranlara geri verilmesine, kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu mahkemeye gönderilmesine, 2577 sayılı Yasanın 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca, Danıştay'a temyiz yolu KAPALI ve KESİN OLMAK üzere, 17/10/2019 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
AZLIK OYU:
Denizli İli, Merkezefendi İlçesi, Karaman Mahallesi, Kazım Kaynak Caddesi, No.31 adresinde bulunan taşınmazda ruhsatsız yapı yapıldığından bahisle 3194 sayılı Kanun'un 42/2 maddesi uyarınca 11.233,43-TL para cezası verilmesine ve aynı Kanun'un 32. maddesi uyarınca ruhsata aykırı yapının davacı tarafından yıkılmasına aksi takdirde yıkılarak masraflarının davacıdan tahakkuk ve tahsiline ilişkin 25/10/2018 tarih, 617 sayılı Merkezefendi Belediyesi Encümen kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Dosyadaki bilgi ve belgeler ile Mahkemesince mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi raporunun birlikte incelenmesinden; taşınmazın zemin katındaki eklentinin ön bahçe çekme mesafesi içerisinde olması ve hem zemin kat hem de çatı katındaki eklentilerin emsal değerlerini artırması nedeni ile ruhsata bağlanmasının mümkün olmadığı; uydu fotoğraflarından çatıdaki işlemin bir kısmının 17.09.2018 ile 21.12.2018 tarihleri arasında yapıldığı; son hali ile çatı katındaki yapı alanının normal kat alanlarına benzer olduğunun görüldüğü; çatıda yapılan işlemin bir bütün olması düşünülerek çatıdaki imalatın 31.12.2017 tarihi sonrası yapıldığının tahmin edildiği; uydu fotoğraflarından zemin katta yapılan eklenti ile ilgili bir çıkarımda bulunmanın mümkün olmadığının belirtildiği görülmüştür.
Bu durumda; davacının, ruhsat ve eki onaylı mimari projesine aykırı olarak imalatlar yaptığı hususunun yerinde tespit edilmiş olması ve davacı tarafından çatıya ve zemin kata yapılan eklentilerin 31.12.2017 tarihinden önce yapıldığına ilişkin çekilmiş bir görüntünün ve belgenin de ibraz edilmediği; davalı idarece, İmar Barışı kapsamında davacının almış olduğu 3 adet Yapı Kayıt Belgesinin iptali istemiyle Denizli Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne 24/01/2019 tarihinde başvuruda bulunulduğu da dikkate alındığında; bu imalatlardan dolayı 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42/2 maddesi hükmü uyarınca temel para cezası ile arttırım sebepleri de dikkate alınarak idari para cezası verilmesi; taşınmazın zemin katındaki eklentinin ön bahçe çekme mesafesi içerisinde olması ve hem zemin kat hem de çatı katındaki eklentilerin emsal değerlerini artırması nedeni ile ruhsata bağlanmasının mümkün olmadığından yıkımına ilişkin dava konusu encümen kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile davanın tamamının reddi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk kararına katılmıyorum. (¤¤)