(2577 S. K. m. 45) (3194 S. K. Geç. m. 16)
İSTEMİN ÖZETİ : Davacı şirkete ait Antalya İli, Alanya İlçesi, Cumhuriyet Mahallesi, Meşe Sokak, No:4 adresindeki otelde, imara aykırı kaçak inşaat yapıldığından bahisle 08/02/2018 tarih 163 sayılı Encümen Kararı ile 19.347,37.-TL tutarındaki para cezasına ilişkin kısmının ve bu karara dayalı tesis olunan 15.02.2018 günlü bila sayılı, işleminin davalı idare iptali ile ihtirazı kayıtla davalı idareye ödenen bedelin yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle açılan davada; dava dosyasına taraflarca sunulan 07/01/2019 ve 01/03/2019 tarihli dilekçeler ve eklerinden, dava konusu taşınmaz ile ilgili olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca düzenlenen yapı kayıt belgelerinin davalı belediyeye ibrazı neticesinde dava konusu idari para cezası kararının Kanun maddesi gereğince Alanya Belediye Encümeninin 14/02/2019 tarih ve 210 sayılı kararı ile iptal edildiği, dolayısıyla davanın konusuz kaldığının görüldüğü, Mahkemece dava konusu işlemin yargılamasının yapıldığı esnada yeni getirilen hukuki düzenleme gereği idarece dava konusu işlem iptal edildiğinden mahkemece haklılık oranı ortaya konulamamış olup taraflarca yapılan yargılama giderlerinin yapan tarafın üzerinde bırakılması, gerektiği gerekçesiyle Antalya 1. İdare Mahkemesi'nce verilen konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin 07/03/2019 gün ve E:2018/474, K:2019/339 sayılı kararın; davacı şirket vekilince, imar para cezasına konu alanın hesabında hesap hatası yapıldığı, keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmadan karar verildiği, Antalya 4. İdare Mahkemesinin 2018/257 esasında kayıtlı davada dava konusu işlemin iptaline ve ödemiş olduğu cezanın iadesine karar verildiği, bu davada da benzer karar verilmesi gerektiği, yıkım işleminin hukuka aykırı olup olmadığının tespit edilmediği, ödedikleri para cezasının iadesi hakkında hüküm kurulmadığı, bu kararla birlikte belediyenin sebepsiz zenginleşeceği, ödedikleri miktarın iadesi yönünde karar verilmesi gerektiği ileri sürülerek istinaf yolu ile kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRKMİLLETİADINA
Karar veren Konya Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü;
Dava, Davacı şirkete ait Antalya İli, Alanya İlçesi, Cumhuriyet Mahallesi, Meşe Sokak, No:4 adresindeki otelde, imara aykırı kaçak inşaat yapıldığından bahisle 08/02/2018 tarih 163 sayılı Encümen Kararı ile 19.347,37.-TL tutarındaki para cezasına ilişkin kısmının ve bu karara dayalı tesis olunan 15.02.2018 günlü bila sayılı, işleminin davalı idare iptali ile ihtirazı kayıtla davalı idareye ödenen bedelin yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
2577 sayılı Kanunun 45/5. maddesinde; "Bölge idare mahkemesi, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye gönderir. Bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararları kesindir." hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesinde; "(1) Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir... (4) Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir." hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden, her ne kadar istinafa konu mahkeme kararında Alanya Belediye Encümeninin 14/02/2019 gün ve 210 sayılı kararı ile dava konusu edilen imar para cezasına yönelik işlemin ortadan kaldırıldığı için davanın konusu kaldığına hükmedilmişse de, ilk derece mahkeme kararının gerek davanın özeti kısmında, gerekse kararın içeriğindeki dava kısmında ve hüküm fıkrası ile hüküm fıkrasının gerekçesinde davacının (miktarı belli olmayan) tazminat istemi hakkında herhangi bir hüküm kurulmadığı gibi yukarı da anılan İmar Kanunun Geçici 16. maddesinin 4. fıkra hükmü yönünden de bir değerlendirme yapılmadığı görülmektedir.
İdare mahkemesince verilen istinafa konu kararın davanın esasına ilişkin değil yargılama usulüne ilişkin bir karar (karar verilmesine yer olmadığına) niteliğinde olduğu, şu hâliyle ilk derece mahkemesince esastan bir inceleme yapılmaksızın verilen karara yönelik istinaf başvurusu üzerine Dairemizce idare mahkemesinin usul kararının kaldırılarak esastan bir karar verilmesinin de söz konusu olamayacağı, zira aksi bir durumun, davanın taraflarının istinaf kanun yolunda (idare mahkemesince davanın esası hakkında bir inceleme ve değerlendirme yapılmadığı için) sadece usule yönelik iddia ve savunmalarda bulunmalarından dolayı istinaf aşamasında esasa yönelik iddia/savunma haklarını yeterince ve etkin biçimde kullanamamalarına sebep olacağı gibi, usul hukukumuzun temel ilkelerinden olan çift dereceli yargılanma hakkının da özü itibariyle ihlali sonucunu doğuracağı ve netice olarak bu durumun adil yargılanma hakkı ve ilkesi ile bağdaşmayacağı hususları göz önüne alındığında, idare mahkemesince bakılan dosya diğer usul kuralları bakımından incelenmek, davada tekemmül, taraf teşkili vb. hususlarda usuli eksiklikler varsa giderilmek ve esas aşamasında dosyada gerekli incelemeler yapılmak suretiyle davanın esası hakkında yeniden bir karar verilmek üzere işbu dosyanın mahkemesine iadesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davacı şirket istinaf isteminin kabulüne, Antalya 1. İdare Mahkemesi'nce verilen 07/03/2019 gün ve E:2018/474, K:2019/339 sayılı kararın kaldırılmasına, kaldırma kararı doğrultusunda yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, Mahkemece verilecek kararla birlikte istinaf yargılama giderleri de hüküm altına alınacağından, bu hususta ayrıca hüküm tesisine gerek bulunmadığına, 2577 sayılı Kanunun 45. maddesinin 5. fıkrası uyarınca kesin olmak üzere, 01/10/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)