(2577 S. K. m. 45) (3194 S. K. m. 5, 8, 21, 26, 32, Geç. m. 16)
İSTEMLERİN ÖZETİ: Davacılar tarafından; Van ili, İpekyolu ilçesi, Vali Mithat Bey Mahallesi, Koçibey Caddesi, 1909 ada, 1 parsel sayılı taşınmaz üzerinde yer alan binanın son katında bulunan dairelerinin ruhsatsız ve kaçak olduğu hususunun tespit edildiğinden bahisle 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesi uyarınca yıkımına ilişkin İpekyolu Belediye Encümeni'nin 13/04/2018 tarih ve 200 sayılı kararının iptali istemiyle açılan davada, "Bakılan uyuşmazlıkta; dava konusu yapının ruhsatsız olduğunun tespit edildiğinden bahisle, 17/05/2017 tarihli yapı tatil tutanağı ile mühürlendiği, akabinde 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca kaçak yapının yıkılması yönünde 13/04/2018 tarih ve 200 sayılı dava konusu işlemin tesis edildiği, bunun üzerine kaçak katta yer alan dairelerin malikleri tarafından yapılan başvurular neticesinde anılan yerde bulunan daireler için ayrı ayrı yapı kayıt belgeleri tanzim edildiği, bu belgelerin ise 12/06/2019 tarihinde yapılan duruşma sonrasında davacılar vekilince dava dosyasına sunulduğu görülmüştür. Bu durumda; 3194 sayılı Kanun'un geçici 16. maddesi ve Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslarda yer alan hükümler uyarınca, bahsi geçen Kanun'un gerekçesi ile amacına dair yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, yapı kayıt belgesi bulunan dava konusu yapılar hakkında daha önceden (yapı kayıt belgesi iptal edilmediği sürece ve yapı kayıt belgesinin kapsadığı yapı alanları için) tesis edilmiş yıkım kararının iptali gerektiği açık olup, söz konusu yapı kayıt belgelerinin hukuken geçerli olmadığına (ilgili idare tarafından iptal edildiğine) dair dava dosyasına herhangi bir bilgi veya belge sunulmadığı görüldüğünden, davaya konu yapının yıkılması yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Diğer taraftan; davaya konu yapı için verilen yapı kayıt belgelerinin, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nca 3194 sayılı Kanun'un geçici 16. maddesi ile Esaslarda yer alan şartlara aykırı olarak düzenlendiği tespit edilerek, Esasların 8/2. maddesi uyarınca iptal edilmesi halinde, anılan Kanun'un 32. maddesi uyarınca davalı idarece yeniden işlem tesis edilebileceği de kuşkusuzdur." gerekçesiyle Van 2. İdare Mahkemesince verilen dava konusu işlemin iptaline dair 14/06/2019 tarih ve E:2018/1872, K:2019/1051 sayılı kararın; davalı İpekyolu Belediye Başkanlığı tarafından; yapı kayıt belgesinin tek başına hukuki koruma sağlamadığı, hali hazırda muteber olup olmadığı belirsiz bir belgenin varlığının davanın reddi sonucunu doğuramayacağı, ruhsata aykırı kaçak katın yapı sahibi tarafından davalı belediye başkanlığına ihbar edildiği, ortada kaçak yapı olduğuna dair tereddüt olmadığı, proje dışı yapının deprem riski de göz önüne alındığında yıkılmasının yerinde olacağı, davalı yanında müdahiller tarafından; kararın hatalı değerlendirme ile verildiği, usul ve yasaya aykırı olduğu, dosyaya ibraz edilen yapı kayıt belgelerinin hukuki bir geçerliliğinin bulunmadığı, yapı kayıt belgelerinin maddi gerçeği yansıtmayan beyanlar ile düzenlenmiş olduğu, davacı taraflarca alınan yapı kayıt belgelerinin davalı idare olan İpekyolu Belediye Başkanlığı'na ibraz edilmesi üzerine ilgili Belediye'nin Van Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne yazılan yazısında da kaçak kat değil, bütün yapı için yapı belgesine başvuru yapılması gerektiğinin ifade edildiği, bahse konu yazıya istinaden Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nün Bakanlıktan görüş istediği ve görüş yazısında daha önce davacılarca dosyaya sunulan 6 yapı kayıt belgesinin tamamının halihazırda geçersiz olduğunun ifade edildiği, mahkemece hukuki denetim kapsamında dava konusu işlemin yasal mevzuat hükümlerine uygun olup olmadığı hususunda inceleme yapılması gerekirken yerindelik denetimi yapacak şekilde hüküm tesis edilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu, davacı taraflara ait kaçak yapılardan dolayı bina kullanım izin belgesinin idarece verilemediği, bu durumun da müdahiller ile diğer kat maliklerinin mağduriyetine sebebiyet verdiği, kaçak yapıya müdahiller ile diğer kat maliklerinin muvafakat vermemesi nedeniyle davacıların imar barışından yararlanmalarının mümkün olmadığı, olası bir deprem durumunda bahse konu kaçak yapıların binanın ana taşıyıcı kolonlarına ayrıca yük bindireceği ve binanın hasar durumunu arttıracağı öne sürülerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: İstinaf aşamasında savunma dilekçesi verilmemiştir.
TÜRKMİLLETİADINA
Karar veren Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesince dosya istinaf yönünden tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeden esas hakkında işin gereği görüşüldü:
Dava, davacılar tarafından; Van ili, İpekyolu ilçesi, Vali Mithat Bey Mahallesi, Koçibey Caddesi, 1909 ada, 1 parsel sayılı taşınmaz üzerinde yer alan binanın son katında bulunan dairelerinin ruhsatsız ve kaçak olduğu hususunun tespit edildiğinden bahisle 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesi uyarınca yıkımına ilişkin İpekyolu Belediye Encümeni'nin 13/04/2018 tarih ve 200 sayılı kararının iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinde, yapı; karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesisler olarak ifade edilmiş, 21. maddesinde; bu kanun kapsamına giren bütün yapılar için, 26. maddesindeki istisna dışında yapı ruhsatiyesi alınması gerektiği, ruhsat alınmış yapılarda herhangi bir değişiklik yapılması halinde de yeniden ruhsat alınmasının zorunlu olduğu belirtilmiş, ancak derz,iç ve dış sıva,boya, badana, oluk, dere, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri ile çatı onarımı ve kiremit aktarılması ve yönetmeliğe uygun olarak mahallin hususiyetine göre Belediyelerce hazırlanacak imar yönetmeliklerinde belirtilecek taşıyıcı unsuru etkilemeyen diğer tadilatlar ve tamiratların ruhsata tabi olmadığı hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanunun 32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (...) tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur.
Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır.
Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister.
Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir.
Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir." kuralı yer almıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; Van ili, İpekyolu ilçesi, Vali Mithat Bey Mahallesi, Koçibey Caddesi, 1909 ada, 1 parsel sayılı taşınmaz üzerinde yer alan binanın son katında yer alan yapının ruhsatsız olduğunun tespit edildiğinden bahisle, 17/05/2017 tarihli yapı tatil tutanağı ile yapının mühürlendiği, akabinde İpekyolu Belediye Encümeninin 13/04/2018 tarih ve 200 sayılı kararı ile 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca kaçak yapının yıkılmasına karar verilmesi üzerine anılan işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta; öncelikle uyuşmazlık konusu yapı ile ilgili olarak 3194 sayılı Kanun'un Geçici 16. maddesi ile bu Kanun dayanak alınarak yürürlüğe konulan Esaslarda yer alan hükümler uyarınca verilen yapı kayıt belgesinin bakılan uyuşmazlığa etkisinin olup olmayacağı hususunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 7143 sayılı Kanun'un 16. maddesiyle eklenen Geçici 16. maddesinin birinci fıkrasında; "Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir." üçüncü fıkrasında; "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun ve 2960 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir." onikinci fıkrasında; "Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlık ve Maliye Bakanlığı tarafından müştereken belirlenir." düzenlemeleri yer almaktadır.
Anılan Kanun hükmü dayanak alınarak 06/06/2018 tarih ve 30443 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esasların "Yapı kayıt belgesinin kullanım yerleri" başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasında; "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapıların malikleri, bu belgenin bir örneğini belediye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyesine, bu sınırlar dışında il özel idaresine vermek zorundadır." kuralı, üçüncü fıkrasında ise; "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir." hükmü, "Yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek yapılar" başlıklı 8. maddesinin 2. fıkrasında; "Yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, Yapı Kayıt Belgesi iptal edilir, bu belgenin sağlamış olduğu haklar geri alınır, Yapı Kayıt Belgesi bedeli olarak yatırılmış olan bedel iade edilmez ve belge düzenlenmesi safhasında yalan ve yanlış beyanda bulunulan müracaat sahibi hakkında 10 uncu maddenin ikinci fıkrası uyarınca suç duyurusunda bulunulur." düzenlemesi bulunmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, imar barışı kapsamında kayıt altına alınan yapılara ilişkin yapı kayıt belgelerinin ilgili belediyeye sunulacağı, ilgili belediye tarafından, söz konusu yapı kayıt belgesinin ruhsatsız yapıyla ilgili olup olmadığı yönünde değerlendirme yapıldıktan sonra hukuki olarak geçerli olup olmadığının saptanacağı, yapı kayıt belgesinin uyumlu ve geçerli olması halinde yıkım kararının ilgili idaresince iptal edileceği, yapı kayıt belgesinin ilgili idareye sunulmasına rağmen yıkım kararının iptal edilmemesi halinde ise bu durumun ayrı bir uyuşmazlık konusu olacağı ve bakılan davaya etkisinin olmayacağı sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu durumda; uyuşmazlık konusu yapının ruhsata tabi yapılardan olduğu halde ruhsatsız olarak yapıldığı sabit ve ihtilafsız olup, idarece verilen süre içerisinde söz konusu aykırılık giderilmediğinden, 3194 sayılı Kanun'un 32. maddesi uyarınca yıkımına ilişkin dava konusu encümen kararında hukuka aykırılık ve aksi yöndeki Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle; istinaf başvurularının kabulü ile Van 2. İdare Mahkemesinin 14/06/2019 tarih ve E:2018/1872, K:2019/1051 sayılı kararının kaldırılmasına, davanın reddine, aşağıda dökümü yapılan 475,40.-TL yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına, 182,90.-TL yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre yargılamanın ilk aşamada duruşmalı yapıldığı gözetilerek belirlenen 2.075,00.-TL avukatlık ücretinin davacılar tarafından davalı idareye ödenmesine, 218,90.-TL yargılama giderinin davacılar tarafından müdahillere ödenmesine, ayrı ayrı yatırılan ve kullanılmayan 73,10-TL yürütmenin durdurulması harçlarının istek halinde davalı idareye ve müdahillere iadesine, artan posta ücretlerinin Mahkemesince re'sen yatıranlara iadesine, 2577 sayılı Kanun'un 45/6. maddesi uyarınca kesin olarak, 08/11/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)