İSTEMİN ÖZETİ: Davacı tarafından, Elazığ İli, Merkez, .... Köyünde bulunan 1207 nolu parselde kayıtlı taşınmaz üzerine, kaçak ve ruhsatsız olarak yapılan konutların mühürleme tarihinden itibaren 30 gün içerisinde yasal hale getirilmediğinden bahisle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi ile 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 26/1-e maddesi uyarınca yıkımına ilişkin, Elazığ İl Özel İdaresi İl Encümeninin 25/09/2018 tarih ve 218 sayılı işlemi ile aynı fiil nedeniyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 177.067,71.-TL idari para cezası kesilmesine ilişkin 28/08/2018 tarih ve 184 sayılı kararının iptali istemiyle açılan davada; Elazığ (Kapatılan) 2. İdare Mahkemesince verilen 31/05/2019 gün ve E:2018/490, K:2019/219 sayılı "dava konusu işlemlerin iptaline" ilişkin kararın davalı idare vekili tarafından; Elazığ İli, Merkez, .... Köyünde bulunan 1207 nolu parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde konut olarak kullanılmak üzere yaptırılan 17 adet binanın ruhsatsız olarak yapıldığı, yapı tatil tutanağı tanzim edilerek bir suretinin yapıya asıldığı, yapı tatil tutanağının teknik elemanlarca düzenlendiği ve muhtar tarafından imzalandığı, yasal kriterler dikkate alınarak ceza verildiği, inşaatların yapımına 2018 yılında başlandığı için Çevre ve Şehircilik Bakanlığından alınan yapı kayıt belgelerinin geçerliliğinin olmadığı ileri sürülerek istinaf yoluyla incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: İstinaf isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi İkinci İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:
Dava, Elazığ İli, Merkez, .... Köyünde bulunan 1207 nolu parselde kayıtlı taşınmaz üzerine, kaçak ve ruhsatsız olarak yapılan konutların mühürleme tarihinden itibaren 30 gün içerisinde yasal hale getirilmediğinden bahisle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi ile 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 26/1-e maddesi uyarınca yıkımına ilişkin, Elazığ İl Özel İdaresi İl Encümeninin 25.09.2018 tarih ve 218 sayılı işlemi ile aynı fiil nedeniyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 177.067,71.-TL idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin Elazığ İl Özel İdaresi İl Encümeninin 28/08/2018 tarih ve 184 sayılı sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 6. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, imar, yol, su, kanalizasyon, katı atık, çevre, acil yardım ve kurtarma, orman köylerinin desteklenmesi, ağaçlandırma, park ve bahçe tesisine ilişkin hizmetleri belediye sınırları dışında yapmakla il özel idaresinin görevli ve yetkili olduğu, "Encümenin görev ve yetkileri" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde ise Kanunlarda öngörülen cezaları vermek encümenin görev ve yetkileri arasında yer aldığı hükme bağlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun5. Maddesinde; Yapı; karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesislerdir. (...)Fen adamları;(Ek tanım: 26.04.1989 - 3542 S.Kanun/Madde 1) yapı, elektrik tesisatı, sıhhi tesisat ve ısıtma, makine, harita - kadastro ve benzeri alanlarda mesleki ve teknik öğrenim veren en az lise dengi okullardan mezun olmuş veya lise mezunu olup, bir öğretim yılı süreyle bakanlıkların açmış olduğu kursları başarıyla tamamlamış olanlar ile 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanununa göre ustalık belgesine sahip olan elemanlardır." hükmüne,20. Maddesinde; "Yapı: a) Kuruluş veya kişilerce kendilerine ait tapusu bulunan arazi, arsa veya parsellerde, b) Kuruluş veya kişilerce, kendisine ait tapusu bulunmamakla beraber kamu kurum ve kuruluşlarının vermiş oldukları tahsis veya irtifak hakkı tesis belgeleri ile, imar planı, yönetmelik, ruhsat ve eklerine uygun olarak yapılabilir." hükmüne, 21. Maddesinde; "Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden (...)yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir." hükmüne, 27. Maddesinde; "Belediye ve mücavir alanlar dışında köylerin köy yerleşik alanlarında, civarında ve mezralarda yapılacak konut,entegre tesis niteliğinde olmayan ve imar planı gerektirmeyen tarım ve hayvancılık amaçlı yapılar ile köyde oturanların ihtiyaçlarını karşılayacak bakkal, manav, berber, köy fırını, köy kahvesi, köy lokantası, tanıtım ve teşhir büfeleri ve köy halkı tarafından kurulan ve işletilen kooperatiflerin işletme binası gibi yapılar için yapı ruhsatı aranmaz. Ancak etüt ve projelerinin valilikçe incelenmesi, muhtarlıktan yazılı izin alınması ve bu yapıların yöresel doku ve mimarı özelliklere, fen, sanat ve sağlık kurallarına uygun olması zorunludur." hükmüne, (işlem tarihinde yürürlükte olan)32. Maddesinde, "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonucunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir. Ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir." hükmüne, 42.maddesinde;"Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içindeilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır. Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanır: a)Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için; (..) 3) III. sınıf A grubu yapılara onsekiz, (...) idari para cezası verilir. Bu miktarlar her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle artırılarak uygulanır. (...) c) (a) ve (b) bentlerine göre cezalandırmayı gerektiren aykırılığa konu yapı; (...)8) Ruhsatsız ise cezanın % 180’i, (...)(a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezalarının miktarına göre ayrı ayrı hesap edilerek ilave olunur. Para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alan dikkate alınır." hükümlerine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından, Elazığ İli, Merkez, .... Köyünde bulunan 1207 nolu parselde kayıtlı taşınmaz üzerine, kaçak ve ruhsatsız olarak yapılan konutların mühürleme tarihinden itibaren 30 gün içerisinde yasal hale getirilmediğinden bahisle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi ile 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 26/1-e maddesi uyarınca yıkımına ilişkin, Elazığ İl Özel İdaresi İl Encümeninin 25.09.2018 tarih ve 218 sayılı işlemi ile aynı fiil nedeniyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 177.067,71.-TL idari para cezası verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince; "encümen kararının dayanağı olan davacı tarafından dosyaya sunulan yapı tatil tutanağında tarih bulunmadığı, bu haliyle yapının ruhsata uygun hale getirilmesi için verilen 30 günlük sürenin hangi tarihte başladığının belirsiz olduğu, söz konusu tutanakta kaçak yapı (izinsiz inşaat yapımı)yapıldığı belirtilmiş ise de, uyuşmazlık konusu yapıya yönelik, yapının bulunduğu alanın özellikleri, konumu ve benzeri somut ve ayrıntılı tespitlerde de bulunulmadığı, ayrıca yapı tatil tutanağını düzenleyen davalı idare görevlilerinden yalnızca birinin fen elemanı olduğu tutanakta imzası bulunan 1 adet inşaat teknikeri ve 2 adet sürveyan unvanlı personelin fen elemanı statüsünde olmadıkları gibi Mahkememizin 16.04.2019 tarihli ara kararına cevaben gelen bilgi ve belgelerden tutanağı tanzim edenlerin deneçi belgelerinin de mevcut olmadığı anlaşıldığından, uyuşmazlık konusu yapı tatil zaptının, Yasada öngörülen usule aykırı şekilde düzenlendiği, dolayısıyla mevzuata uygun şekilde düzenlenmeyen yapı tatil tutanağına dayalı olarak tesis edilen yıkım kararında hukuka uygunluk bulunmadığı," gerekçesi ile dava konusu yıkım kararının iptaline karar verilmiştir.
Uyuşmazlıkta; 09/08/2018 tarih ve 1 sayılı yapı tatil tutanağı ile parsel sahibi davacı tarafından Elazığ İli, Merkez, .... Köyünde bulunan 1207 nolu parselde ruhsatsız ve kaçak olarak 17 adet 110 m2 boyutunda betonarme karkas 17 adet konutun 1 adetinin temeli açılmış durumda, 13 adetinin su basamağı seviyesinde 3 adetinin zemin kat tabliyesinin hazırlanmış durumda inşa edilirken İl Özel İdaresi Kontrol Ekibi tarafından tespit edilerek durdurulduğu, yapı tatil tutanağı ekine 1207 parselde yapılan yapılara ilişkin krokinin ve tespit anındaki durumu gösterir fotoğrafların eklendiği, anılan tespite istinaden Elazığ İl Özel İdaresi İl Encümeninin 25.09.2018 tarih ve 218 sayılı kararı ile 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 177.067,71.-TL idari para cezası kesildiği ve 3 25.09.2018 tarih ve 218 sayılı işlemi ile ruhsatsız ve kaçak yapıların 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca yıkımına karar verildiği görülmüştür.
Olayda09/08/2018 tarih ve 1 sayılı yapı tatil tutanağının İmar Kanunu 5. Maddesinde tanımlanan fen elemanlarınca tanzim edildiği, kaçak yapıların tespit tarihindeki durumu belirtilerek fotoğraflandığı ve aynı zamanda kroki çizimine yer verildiği, bir örneğinin köy muhtarına bırakılarak bir örneğinin de inşaata asıldığı, bu haliyle usulüne uygun tanzim edildiği, imara açık olmayan tarla vasfında taşınmaza yapılan inşaatın ruhsata bağlanma imkanı olmayan inşaata asılan yapı tatil tutanağı nüshasında tarih kısmının sehven unutulmasının tutanağı sakatlamayacağı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda davacı tarafından imara açık olmayan tarla vasıflı taşınmazda kaçak ve ruhsatsız olarak yapılan konut vasıflı yapıların yıkımına ilişkin 25.09.2018 tarih ve 218 sayılı Elazığ İl Özel İdaresi İl Encümeni kararında hukuka aykırılık; anılan kararın iptaline ilişkin Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Davacıya 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 177.067,71.-TL idari para cezası kesilmesine ilişkin 28/08/2018 tarih ve 184 sayılı encümen kararına gelince;
İdare Mahkemesince; "Davaya konu idari para cezası incelendiğinde de; İlgili kanunda belirlenen yapı ruhsatı alma zorunluluklarını yerine getirmemenin veya ruhsata aykırı yapı yapmanın yaptırımlarından birisi de kuşkusuz para cezasıdır. Ancak, imar mevzuatı ile ulaşılmak istenen amaç, yerleşme yerlerindeki yapıların plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygunluğunun sağlanmasıdır. Yapılaşmaların imar mevzuatına uygun olup olmadığının denetlenmesi sonucu aykırılık tespit edilmesi halinde aykırılığı-eylemi yapanın kim olduğu saptanarak İmar Kanununun 32. maddesinde öngörülen sürecin derhal işletilmesi, bunun yapı tatil tutanağıyla ortaya konulması, yapı tatil tutanağına konu olan yapı sahibinin doğru tespit edilerek tutanağın bu kişi nezdinde tutulması ve ardından gelen bütün işlemlerin bu kişi üzerinden yürütülmesi gerekmektedir. Ancak, davaya konu süreçte yukarıda da belirtildiği üzere bu usul uygun şekilde işletilmemiş, dolayısıyla idari para cezası da sebep yönünden sakat hale gelmiştir. Nitekim, ilk aşamada, yapı tatil tutanağı yapı yerine asılmakla, yapının ruhsata bağlanması veya aykırılığın giderilmesi için ilgililere süre tanınmakta, aykırılıkları giderme noktasında yükümlülük yerine getirilmediği taktirde bu tutanak esas alınarak ancak o zaman para cezası yaptırımına geçilebilmektedir. Bu durumda; 3194 sayılı Yasaya uygun olarak düzenlenmeyen yapı tatil tutanağına dayanılarak tesis edilen idari para cezası işleminde de hukuka uyarlık bulunmamaktadır." gerekçesi ile kesilen idari para cezasının iptaline karar verilmiştir.
Olayda; 09/08/2018 tarih ve 1 sayılı yapı tatil tutanağı ile parsel sahibi davacı tarafından maliki olduğu .... Köyünde bulunan 1207 nolu parselde ruhsatsız ve kaçak olarak 17 adet 110 m2 boyutunda betonarme karkas 17 adet konutun 1 adetinin temeli açılmış durumda, 13 adetinin su basamağı seviyesinde, 3 adetinin zemin kat tabliyesinin hazırlanmış durumda inşa edildiğinin aykırılıktan etkilenen toplam inşaat alanının 17 x 110 = 1870 m2 olduğunun tespit edildiği, yapının 3 kata kadar konut olması nedeni ile 2018 yılı için III. sınıf A grubu yapılara uygulanan 33,82-TL üzerinden 63.238,47-TL temel para cezası hesap edildiği, cezalandırmayı gerektiren aykırılığa konu yapının ruhsatsız olması nedeni ile cezanın % 180’i oranında 113.829,24-TL ceza artışı yapılarak toplam 177.067,71-TL imar para cezası kesildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda davacı tarafından kaçak ve ruhsatsız olarak yapılan konut vasıflı yapılar nedeni ile 177.067,71-TL imar para cezası kesilmesine ilişkin 28/08/2018 tarih ve 184 sayılı Elazığ İl Özel İdaresi İl Encümeni kararında hukuka aykırılık; anılan kararın iptaline ilişkin Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, Elazığ(Kapatılan) 2. İdare Mahkemesince verilen 31/05/2019 gün ve E:2018/490,K:2019/219 sayılı kararının kaldırılmasına, davanın reddine, dava aşamasına ilişkin olmak üzere aşağıda dökümü yapılan toplam 357,85-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, davalı idare tarafından yapılan 191,80-TL yargılama gideri ile kararın verildiği tarihte yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen 2.590,00-TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, posta gideri avansından artanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333. maddesi uyarınca kararın kesinleşmesinden sonra mahkemesince davacıya re'sen iadesine, kararın tebliğinden itibaren (30) gün içinde Danıştay'a gönderilmek üzere Dairemize verilecek dilekçe ile Danıştay'a temyiz yolu açık olmak üzere, 03/12/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)