(2709 S. K. m. 38) (3269 S. K. m. 19) (4045 S. K. m. 1) (Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği m. 1, 2, 4, 9)
İSTEMİN KONUSU: Isparta Terörizmle Mücadele Eğitim ve Tatbikat Merkez Komutanlığı'nda sözleşmeli Uzman Erbaş olarak göreve başlayan davacı tarafından, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin 07.05.2018 tarih ve MRK.Ş: 17217803-1980-1115094-18 sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Sözleşmeli piyade uzman onbaşı olan davacının 27.02.2018 tarihinde eğitim görmek için Isparta Terörizmle Mücadele Eğitim ve Tatbikat Merkez Komutanlığına katılış yaptığı, davacının askeri eğitimi devam etmekte iken hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında, "babası ....... hakkında uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma veya sağlama, kullanmak için uyuşturucu ve uyarıcı madde kabul etmek veya bulundurmak suçundan 2014 yılında mahkumiyet kararı verildiği" şeklindeki bilgi notu üzerine ilgili kurulca davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz değerlendirildiği, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle uzman erbaş sözleşmesi feshedilerek 07.05.2018 tarihinde davacının terhis edilmesi üzerine görülmekte olan davanın açıldığı anlaşıldığı, olayda; davacıya ilişkin mevzuatı uyarınca yaptırılan arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması kapsamında elde edilen bilgilerin davalı idare tarafından yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda değerlendirilmesi sonucunda davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz değerlendirilerek uzman erbaş sözleşmesinin feshedildiği görüldüğü, atıf yapılan Anayasa Mahkemesi kararının içeriğinde de bahsedildiği üzere, Devletin güvenlik güçlerini teşkil eden kurumların ve özellikle Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yapısı ve bunların icra ettiği faaliyetlerin niteliği gereği, istihdam edilecek personel hakkında yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının, ilgilinin içinde bulunduğu ortam da dikkate alınarak, başta kendisi olmak üzere ailesinin, (anne, baba, kardeş, eş ve çocuklardan oluşan yakın aile bireylerinin) görevle bağdaşmayan eylem ve faaliyetlerden uzak kalmasını gerektirdiği, bakılan davada, davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanmasına neden olan babası hakkındaki "uyuşturucu madde ticareti" suçundan yargılandığı davada verilen karar Uyap üzerinden Mahkemece temin edilerek yapılan incelemesinde, Malatya 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 21.10.2013 tarih ve E:2013/208, K:2013/376 sayılı kararı ile davacının babası .......'nın, iddia edilen ticaret amacıyla uyuşturucu madde nakletmek suçu sabit bulunarak cezalandırıldığının görüldüğü, bu durumda, davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturması sonucunda elde edilen bilgi notunun niteliği ve sözleşme gereği yürüteceği kamu hizmetinin doğrudan ülke güvenliğinde ve asayişin sağlanmasında önemli bir yere sahip olması ve görevin hassasiyeti birlikte dikkate alındığında, güvenlik soruşturmasının olumsuz değerlendirilerek uzman erbaş sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, Isparta İdare Mahkemesi'nin 10/07/2019 gün ve E: 2018/1855, K: 2019/926 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF DİLEKÇESİ ÖZETİ: Davacı vekili tarafından; Anayasa'nın 38. maddesi gereğince suç ve cezaların şahsi olduğu, dolaysıyla müvekkilin babasının eyleminden dolayı sorumlu tutulamayacağı, somut olayda ağır bir hukuka aykırılık olduğu, söz konusu hukuka aykırı bir işlem nedeniyle müvekkil ve ailesinin maddi-manevi büyük bir yıkıma uğradığı, zira müvekkilin ailesinin de müvekkilinin yardımına muhtaç olduğu ileri sürülerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma dilekçesi süresinde verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Konya Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:
Dava, Isparta Terörizmle Mücadele Eğitim ve Tatbikat Merkez Komutanlığı'nda sözleşmeli Uzman Erbaş olarak göreve başlayan davacı tarafından, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin 07.05.2018 tarih ve MRK.Ş: 17217803-1980-1115094-18 sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
MADDİ OLAY:
Sözleşmeli piyade uzman onbaşı olan davacının 27.02.2018 tarihinde eğitim görmek için Isparta Terörizmle Mücadele Eğitim ve Tatbikat Merkez Komutanlığına katılış yaptığı, davacının askeri eğitimi devam etmekte iken hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında, "babası ....... hakkında uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma veya sağlama, kullanmak için uyuşturucu ve uyarıcı madde kabul etmek veya bulundurmak suçundan 2014 yılında mahkumiyet kararı verildiği" şeklindeki bilgi notu üzerine ilgili kurulca davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz değerlendirildiği, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle uzman erbaş sözleşmesi feshedilerek 07.05.2018 tarihinde davacının terhis edilmesi üzerine görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanmasına neden olan babası hakkındaki "uyuşturucu madde ticareti" suçundan yargılandığı davada verilen karar Uyap üzerinden temin edilerek yapılan incelemesinde, Malatya 2.Ağır Ceza Mahkemesinin 21.10.2013 tarih ve E:2013/208, K:2013/376 sayılı kararı ile davacının babası .......'nın, iddia edilen ticaret amacıyla uyuşturucu madde nakletmek suçu sabit bulunarak cezalandırıldığı görülmüştür.
İLGİLİ MEVZUAT:
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 19. maddesinde, "Personelde aranacak nitelikler, müracaat şekli ve zamanı, müracaatın kabul edilmesi, sözleşmenin yapılması ve feshedilmesi sebepleri, verilecek sicilin şekil ve usulleri görevde başarısız olma ve kendilerinden istifade edilememe halleri ve bunlara yapılacak işlem şekli, sözleşmenin uzatılmasında uygulanacak esaslar, uzman onbaşıların uzman çavuş olabilmeleri için gerekli şartlar, astsubay sınıfına geçirilecekler için uygulanacak esaslar, astlık üstlük münasebetleri ile bu hususlardaki işlem şekli ve ilgili diğer hususlar kanunun yürürlüğe girmesini takip eden 6 ay içerisinde Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca müştereken çıkarılacak bir yönetmelikte gösterilir." hükmü yer almaktadır.
Uzman Erbaş Kanunu'nun 19. maddesi uyarınca çıkarılan 20/09/2005 tarihli Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 6. maddesinde, "(1) Uzman erbaş olarak alınacaklarda aşağıdaki şartlar aranır: (...) g)İcra edilen temel askerlik eğitimini başarıyla tamamlayanlardan güvenlik soruşturması uygun olmak veya ilk atamaları doğrudan doğruya kıt’a veya birliklere yapılan uzman erbaşlar için güvenlik soruşturması uygun olmak. ..." kuralı yer almaktadır.
4045 sayılı Güvenlik Soruşturması, Bazı Nedenlerle Görevlerine Son Verilen Kamu Personeli ile Kamu Görevine Alınmayanların Haklarının Geri Verilmesine ve 1402 Numaralı Sıkıyönetim Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un 1. maddesinde; "Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması; kamu kurum ve kuruluşlarında, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile Genelkurmay Başkanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ve ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel hakkında yapılır... Devletin güvenliğini, ulusun varlığını ve bütünlüğünü iç ve dış menfaatlerinin zarar, görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgeler ile gizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplarının tespiti, birim ve kısımların tanımlarının yapılması, güvenlik soruşturmasının ve arşiv araştırmasının usul ve esasları ile bunu yapacak merciler ve üst kademe yöneticilerinin kimler olduğu Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulacak yönetmelik ile düzenlenir." hükmüne yer verilmektedir.
Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği'nin amacını düzenleyen 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı; yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde Devletin güvenliğinin, iç ve dış menfaatlerinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının gizlilik dereceli birim ve kısımlarını belirlemek, Türk Silahlı Kuvvetlerinde, emniyet ve istihbarat teşkilatlarında, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel hakkında yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını düzenlemektir." kuralına yer verilmiş; 2.maddesinde yönetmeliğin kapsadığı personel belirlenmiş, 4. maddesinin (f ve g) bentlerinde; arşiv araştırması ile güvenlik soruşturmasının araştırma ve soruşturmaya konu kişi hakkında yapılacağı belirtilmiş, 9. maddesinde; Türk Silahlı Kuvvetlerinin kadro ve kuruluşlarında yer alacak personelin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının, Türk Silahlı Kuvvetlerince bu Yönetmeliğe uygun olarak hazırlanacak yönerge uyarınca yapılacağı belirtilmiş, 2011 tarih ve 114-1(c) sayılı Genel Kurmay Başkanlığınca çıkarılan Silahlı İstihbarata Karşı Koyma, Koruyucu Güvenlik ve İşbirliği Yönergesinin 3. Bölüm, 1. Kısım "Güvenlik Soruşturma ve Arşiv Arşiv Araştırmasının Olumsuz Kabul Edileceği Haller" başlığıyla düzenlenen 13. maddenin 1. fıkrasının (ı) bendinde güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz kabul edileceği durumlar dokuz madde halinde sayılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda anılan mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden; bazı kurumlarda ve bazı görevlerde istihdam edilecek kişiler hakkında görevin önemi, özelliği gereği derin bir araştırma ve değerlendirme yapılmasının esas olduğu, Devletin devamlılığını sağlamak için kamu hizmetini yürütmekle görevli olan idarenin, bu hizmeti en iyi şekilde yürütebilmesi için bir takım tedbirler almasının gerekli olduğu, bu tedbirlerin alınırken dikkatli ve daha titiz davranması da gerektiği ve ülkenin güvenliği ve savunulmasından sorumlu olan Türk Silahlı Kuvvetlerine alınacak personelin güvenirliliğinin her türlü şüpheden uzak olarak ortaya konulması gerektiği tartışmasızdır.
Uyuşmazlık konusu olayda davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz değerlendirilmesine sebep olan bilgi notunun babası ile ilgili bir tespit olduğu, dosya içeriğinde bizatihi davacıyla ilgili güvenlik soruşturmasının olumsuz değerlendirilmesine yetecek her türlü şüpheden uzak somut bir tespit bulunmadığı, davacının babası hakkındaki tespitin davacının güvenlik soruşturması sonucunun olumsuz değerlendirilmesi sonucunu doğurmayacağı sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.
Nitekim Danıştay 12. Dairesi'nin 22.10.2019 tarih ve E:2019/3408, K:2019/7895 sayılı kararı da bu yöndedir.
SONUÇ:
Açıklanan nedenlerle
1-) istinaf isteminin kabulüne,
2-) Isparta İdare Mahkemesi'nin 10/07/2019 gün ve E: 2018/1855, K: 2019/926 sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline,
3-) Davacının adli yardım talebi kabul edildiğinden aşağıda dökümü yapılan toplam 620,30-TL yargılama giderinin genel bütçeye dahil kurumlardan olması nedeniyle davalı idareden tahsili için ilgili Defterdarlığa Mahkemesince müzekkere yazılmasına yer olmadığına, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.700,00-TL avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4-) Artan posta ücretinin istemi halinde Mahkemesince taraflara iadesine,
2577 sayılı Kanun'un 46. maddesi uyarınca bu kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde Danıştay'a temyiz yolu açık olmak üzere 25/09/2020 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)