(2577 S. K. m. 45) (6306 S. K. m. 2, 3, 5, 8)
İSTEMİN ÖZETİ: İzmir İli, Karabağlar İlçesi, ….. Mahallesi, 3644 ada 74 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan ve 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli olduğu tespit edilen yapıyla ilgili yıkım işleminin 60 gün içerisinde bitirilmesi aksi takdirde yıkım işleminin bakanlık veya idare tarafından yapılacağı ve yıkım masraflarının maliklerden tahsil edileceğine ilişkin Karabağlar Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğü'nün 30/01/2019 tarih ve E.2687 sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada; davanın reddi yolunda İzmir 6. İdare Mahkemesi'nce verilen 10/10/2019 gün ve E:2019/198, K:2019/1132 sayılı kararın; davacılar tarafından; atıf yapılan İzmir 5. İdare Mahkemesi kararını 4. İdari Dava Dairesi kararıyla kaldırıldığı ileri sürülerek istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkemece verilen kararın kaldırılması, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından binanın riskli yapı tespitinin kesinleştiği bildirilerek yıkımının idarelerinden istenildiği, yapılan işlemin yasaya uygun olduğu ileri sürülerek, istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:
Dava; İzmir İli, Karabağlar İlçesi, …… Mahallesi, 3644 ada 74 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan ve 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli olduğu tespit edilen yapıyla ilgili yıkım işleminin 60 gün içerisinde bitirilmesi aksi takdirde yıkım işleminin bakanlık veya idare tarafından yapılacağı ve yıkım masraflarının maliklerden tahsil edileceğine ilişkin Karabağlar Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğü'nün 30/01/2019 tarih ve E.2687 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İzmir 6. İdare Mahkemesi'nce verilen 10/10/2019 gün ve E:2019/198, K:2019/1132 sayılı karar ile; davacılar tarafından maliki oldukları dava konusu taşınmaz için alınmış olan riskli yapı tespitine ilişkin karara karşı 02/05/2018 tarihinde yapılan itirazın reddine ilişkin Riskli Yapı İtirazı Teknik Heyeti'nin 23/11/2018 tarih ve 2018/46 sayılı kararının iptali istemiyle İzmir 5. İdare Mahkemesi'nin E:2018/1486 sayılı dosyasında açılan davada anılan Mahkemenin 03/01/2019 tarih ve K:2019/4 sayılı kararı ile davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verildiği, bu haliyle riskli yapı tespitine ilişkin işlemin kesinleştiği ve dava konusu işlemle de riskli olduğu tespit edilen yapıyla ilgili yıkım işleminin 60 gün içerisinde bitirilmesi aksi takdirde yıkım işleminin bakanlık veya idare tarafından yapılacağı ve yıkım masraflarının maliklerden tahsil edileceğinin davacılara bildirildiği, 6306 sayılı Kanun uyarınca riskli yapı olarak tespit edilen ve riskli yapı belirlemesi işlemi davacıların maliki oldukları taşınmazın yıkım işleminin 60 gün içerisinde bitirilmesi aksi takdirde yıkım işleminin bakanlık veya idare tarafından yapılacağı ve yıkım masraflarının maliklerden tahsil edileceğine ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Davacılar tarafından; Mahkemece atıf yapılan İzmir 5. İdare Mahkemesi kararının, İzmir Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi tarafından kaldırıldığı, söz konusu davanın halen derdest olup, kesinleşen riskli yapı tespit işlemi bulunmadığı ileri sürülerek, istinaf yolu ile Mahkeme kararının kaldırılması dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrasında; "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir. İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir. İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir." hükmü yer almaktadır.
Dava dosyasında bulunan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesi neticesinde, davacının istinaf başvurusu kabul edilerek, İzmir 6. İdare Mahkemesi'nce verilen 10/10/2019 gün ve E:2019/198, K:2019/1132 sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlık yeniden incelendi:
6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde; "(1) Bu Kanunun uygulanmasında; (...) b) İdare: Belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeleri, bu sınırlar dışında il özel idarelerini, büyükşehirlerde büyükşehir belediyelerini ve Bakanlık tarafından yetkilendirilmesi hâlinde büyükşehir belediyesi sınırları içindeki ilçe belediyelerini, (...) (d) Riskli yapı: Riskli alan içinde veya dışında olup ekonomik ömrünü tamamlamış olan ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı ilmî ve teknik verilere dayanılarak tespit edilen yapıyı (...) ifade eder", hükmüne, "Tespit, taşınmaz devri ve tescil" başlıklı 3. maddesinde;"(1) Riskli yapıların tespiti, Bakanlıkça hazırlanacak yönetmelikte belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde masrafları kendilerine ait olmak üzere, öncelikle yapı malikleri veya kanuni temsilcileri tarafından, Bakanlıkça lisanslandırılan kurum ve kuruluşlara yaptırılır ve sonuç Bakanlığa veya İdareye bildirilir. Bakanlık, riskli yapıların tespitini süre vererek maliklerden veya kanuni temsilcilerinden isteyebilir. Verilen süre içinde yaptırılmadığı takdirde, tespitler Bakanlıkça veya İdarece yapılır veya yaptırılır. Bakanlık, belirlediği alanlardaki riskli yapıların tespitini süre vererek İdareden de isteyebilir. Bakanlıkça veya İdarece yaptırılan riskli yapı tespitlerine karşı maliklerce veya kanuni temsilcilerince onbeş gün içinde itiraz edilebilir. Bu itirazlar, Bakanlığın talebi üzerine üniversitelerce, ilgili meslek disiplini öğretim üyeleri arasından görevlendirilecek dört ve Bakanlıkça, Bakanlıkta görevli üç kişinin iştiraki ile teşkil edilen teknik heyetler tarafından incelenip karara bağlanır. (2) Riskli yapılar, tapu kütüğünün beyanlar hanesinde belirtilmek üzere, tespit tarihinden itibaren en geç on iş günü içinde Bakanlık veya İdare tarafından ilgili tapu müdürlüğüne bildirilir. Tapu kütüğüne işlenen belirtmeler hakkında, ilgili tapu müdürlüğünce ayni ve şahsi hak sahiplerine bilgi verilir." hükmüne, "Tahliye ve yıktırma" başlıklı 5. maddesinde;"(...) (3) Uygulamaya başlanmadan önce, riskli yapıların yıktırılması için, bu yapıların maliklerine altmış günden az olmamak üzere süre verilir. Bu süre içinde yapı, malik tarafından yıktırılmadığı takdirde, yapının idari makamlarca yıktırılacağı belirtilerek ve tekrar süre verilerek tebligatta bulunulur. Verilen bu süre içinde de maliklerince yıktırma yoluna gidilmediği takdirde, bu yapıların insandan ve eşyadan tahliyesi ve yıktırma işlemleri, yıktırma masrafı ile gereken diğer yardım ve krediler öncelikle dönüşüm projeleri özel hesabından karşılanmak üzere, mahallî idarelerin de iştiraki ile mülki amirler tarafından yapılır veya yaptırılır. (...) hükmüne yer verilmiştir.
6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinde; "(1) Bu Yönetmelikte geçen; (...) b) İdare: Belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeleri, bu sınırlar dışında il özel idarelerini, büyükşehirlerde büyükşehir belediyelerini, Bakanlık tarafından yetkilendirilmesi hâlinde büyükşehir belediyesi sınırları içindeki ilçe belediyelerini, (...) d) Müdürlük: Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü olan illerde bu Müdürlüğü, diğer illerde ise Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünü, (...) ifade eder" düzenlemesine, dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan hali ile "Riskli yapıların yıktırılması" başlıklı 8. maddesinde;"(1)Riskli yapı tespitine karşı yapılan itirazın reddedilmesi veya riskli yapı tespitine itiraz edilmemesi suretiyle, riskli yapı tespitinin kesinleşmesi halinde Müdürlük, gerekli tebligatların yapılmasını ve riskli yapının yıktırılmasını İdareden ister. (2) "İdarece; Altmış günden az olmamak üzere süre verilerek riskli yapıların yıktırılması yapı maliklerinden istenilir. Maliklere yapılacak tebligatta, riskli yapıyı kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi kullananlara tahliye için malik tarafından bildirim yapılması gerektiği belirtilir. Malik tarafından kiracı veya sınırlı ayni hak sahibine tahliye için bildirim yapılmadığının tespit edilmesi halinde bildirim idarece yapılır. (...) (c) (a) bendinde verilen bu süre içerisinde riskli yapıların yıktırılıp yıktırılmadığı mahallinde kontrol edilir ve riskli yapılar, malikleri tarafından yıktırılmamış ise, yapının idarî makamlarca yıktırılacağı belirtilerek otuz günden az olmak üzere ek süre verilerek tebligatta bulunulur. (ç) (a) ve (c) bentlerinde belirtilen şekilde verilen süreler içinde riskli yapıların maliklerince yıktırılmaması hâlinde, riskli yapılara elektrik, su ve doğal gaz verilmemesi ve verilen hizmetlerin durdurulması ilgili kurum ve kuruluşlardan istenilir ve maliklere verilen süreler içinde riskli yapıların yıktırılmadığı mülki amire bildirilir. (...)" düzenlemesine yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden, davacıların maliki olduğu İzmir ili, Karabağlar ilçesi, ... Mahallesi, 260 Sokak No:11 adresinde bulunan ve tapunun 3644 ada, 74 sayılı parselinde kayıtlı taşınmazın 6306 sayılı Kanun uyarınca riskli yapı olarak tespit edildiği, tespit kararının davacılara Karabağlar Tapu Müdürlüğü'nün 16/04/2018 tarih ve 8410 sayılı yazısı ile bildirildiği, davacıların bu kararın geri alınması talebiyle 02/05/2018 tarihinde Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'ne itiraz başvurusunda bulundukları ve itirazın Riskli Yapı İtirazı Teknik Heyeti'nin 23/11/2018 tarih ve 2018/46 sayılı kararı ile reddedildiği, akabinde İzmir Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nün 17/12/2018 tarih ve E.62007 sayılı yazısı ile 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği uyarınca Tapu Müdürlüğünce tapu kütüğüne riskli yapı belirtmesinin yapılarak aynı ve şahsi hak sahiplerine tebliğ işlemlerinin tamamlandığının, bu sebeple riskli yapı tespit kararı kesinleşen yapının maliklerince yıktırılması için 6306 sayılı Kanun ve uygulama yönetmeliğinde belirtilen iş ve işlemlerin yapılması gerektiğinin davalı idareye bildirildiği, Karabağlar Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğü'nün 30/01/2019 tarih ve E.2687 sayılı işlemiyle davacıların bağımsız bölüm maliki oldukları İzmir ili, Karabağlar ilçesi, ... Mahallesi, 3644 ada 74 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan ve 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli olduğu tespit edilen yapıyla ilgili yıkım işleminin 60 gün içerisinde bitirilmesi aksi takdirde yıkım işleminin bakanlık veya idare tarafından yapılacağı ve yıkım masraflarının maliklerden tahsil edileceğinin davacılara bildirilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, riskli yapı tespitine karşı yapılan itirazın reddedilmesi veya itiraz edilmemesi suretiyle kesinleşmesi durumunda Müdürlükçe, gerekli tebligatların yapılmasının, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeden, bu sınırlar dışında kalan yerlerde il özel idaresinden, büyükşehirlerde büyükşehir belediyesinden, bakanlığın yetkilendirmesi hâlinde büyükşehir belediyesi sınırları içindeki ilçe belediyesinden, riskli yapıların yıkımı için yapı maliklerine 60 günden az olmamak üzere süre verilmesinin istenileceği, verilen süre içerisinde riskli yapıların malikleri tarafından yıktırılmaması halinde ise, yapının idarî makamlarca yıktırılacağı belirtilerek otuz günden az olmak üzere ek süre verilerek tebligatta bulunulacağı sonucuna ulaşılmaktadır.
Olayda, davacılar tarafından maliki oldukları dava konusu taşınmaz için alınmış olan riskli yapı tespitine karşı itiraz haklarını kullanarak itiraz ettikleri, itirazın reddine ilişkin Riskli Yapı İtirazı Teknik Heyeti'nin 23.11.2018 tarih ve 2018/46 sayılı kararına karşı İzmir 5. İdare Mahkemesi'nin E:2018/1486 sayılı dosyasında açılan davada süre ret kararı verildiği, davacı vekili tarafından söz konusu karara karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemizin 10.10.2019 gün ve E:2019/263, K:2019/1488 sayılı kararı ileMahkeme kararının kaldırıldığıve uyuşmazlığın esası hakkında bir karar verilmek üzere Mahkemesine iade edildiği dosyanın halen E:2019/1378 sayısında derdest olduğu görülmektedir.
Bu durumda, riskli yapı tespit işlemine açılan ve halen derdest durumda olan dava nedeniyle, riskli yapı tespit işleminin kesinleştiğinden söz edilemeyeceğinden, riskli yapı tespit işleminin infazı niteliğindeki dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; istinaf başvurusunun KABULÜ ile İzmir 6. İdare Mahkemesince verilen 10/10/2019 gün ve E:2019/198, K:2019/1132 sayılı kararın KALDIRILMASINA, dava konusu işlemin İPTALİNE, davacı tarafından yapılan ve aşağıda dökümü gösterilen 710,55-TL yargılama giderleri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 1.700,00-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, yatırılan posta gideri avansından artan miktarın Mahkemesince HMK'nun 333. maddesi uyarınca yatırana geri verilmesine, kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu mahkemeye gönderilmesine, 2577 sayılı Yasanın 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca, Danıştay'a temyiz yolu KAPALI ve KESİN OLMAK üzere, 20/02/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)