(3194 S. K. m. 42, Geç. m. 16) (2577 S. K. m. 45, 46) (5237 S. K. m. 206) (Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar m. 6)
İSTEMİN KONUSU: Kocaeli 1. İdare Mahkemesi Hakimliğinin 12/03/2019 tarih ve E:2018/1255, K:2019/306 sayılı kararının istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Kocaeli İli, İzmit İlçesi, ……. Mahallesi, ……… Caddesi, 111 ada, 4 parsel sayılı taşınmazda kaçak yapı inşa edildiğinin 13.09.2018 tarihli yapı tatil tutanağı ile tespit edildiğinden bahisle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 28.406,58-TL idari para cezası verilmesine ilişkin 01/10/2018 tarih ve 811 sayılı Gebze Belediye Encümeni kararı ile 10/10/2018 tarih ve 6306072 sayılı tahakkuk fişinin iptali istenilmiştir.
İlk derece mahkemesi kararının özeti: Kocaeli 1. İdare Mahkemesi Hakimliğinin 12/03/2019 tarih ve E:2018/1255, K:2019/306 sayılı kararı ile; " .... ruhsat gerektiren yapılardan olan dava konusu yapının ruhsatsız olarak inşa edildiği, yapı sınıfı ve grubunun doğru tespit edildiği, arttırım nedenlerinin usulüne uygun olarak uygulanması suretiyle imar para cezasının belirlendiği anlaşıldığından, davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin tesis edilen dava konusu 01/10/2018 tarih ve 811sayılı encümen kararı ile 10/10/2018 tarih ve 6306072 sayılı tahakkuk fişinin düzenlenmesinde hukuka ve mevzuata aykırılık görülmediği" gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAFA BAŞVURANIN İDDİALARI: Davacı tarafından; mahkeme kararının hukuka aykırı olduğu, yapı kayıt belgesi alındığında kaçak bir yapının söz konusu olmadığı, davalı idareye başvuru yapılmasına rağmen iptal işlemi yapılmadığından görülen davanın açıldığı, idarenin iddiasının aksine yapının 2017 yılı içerisinde yapıldığı ileri sürülerek dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN
SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Beşinci İdare Dava Dairesince;2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 6545 sayılı Kanunun 19. maddesi ile değişik 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "istinaf" başlıklı (Değişik 6545 S.K./19. md.) 45. maddesinin 4. fıkrasında; Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir." 6. fıkrasında ise, "Bölge idare mahkemelerinin 46 ncı maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir." hükümleri yer almaktadır.
İstinaf başvurusu; Kocaeli İli, İzmit İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, 111 ada, 4 parsel sayılı taşınmazda kaçak yapı inşa edildiğinden bahisle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 28.406,58-TL idari para cezası verilmesine ilişkin 01/10/2018 tarih ve 811 sayılı Gebze Belediye Encümeni kararı ile 10/10/2018 tarih ve 6306072 sayılı tahakkuk fişinin iptali istemiyle açılan davada; davanın reddine karar veren Kocaeli1.İdareMahkemesiHakimliğinin 12/03/2019tarihve E:2018/1255, K:2019/306sayılı kararının davacı tarafından kaldırılması istemine ilişkindir.
Yapı Kayıt Belgesinin dava konusu işlemlere etkisi yönünden;
3194 sayılı İmar Kanununun 7143 sayılı Kanunla eklenen geçici 16’ncı maddesinin birinci fıkrasında; "Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir.”; aynı maddenin dördüncü fıkrasında ise,“Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun ve 2960 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir.” kuralı yer almaktadır.
Anılan Yasa hükmüne dayanılarak hazırlanan ve 6 Haziran 2018 tarihli ve 30443 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğin 6. maddesinin birinci fıkrasında, Yapı Kayıt Belgesi verilen yapıların maliklerinin, bu belgenin bir örneğini belediye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyesine, bu sınırlar dışında il özel idaresine vermek zorunda oldukları, aynı maddenin üçüncü fıkrasında, Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği belirtilmiş, ‘Yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek yapılar’ başlıklı 8.maddesinin 20 Eylül 2018 tarihli ve 30541 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslarda Değişiklik yapılmasına Dair Usul ve Esasların 5. maddesi ile değişik ikinci fıkrasında ise; “Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, Yapı Kayıt Belgesi iptal edilir, bu belgenin sağlamış olduğu haklar geri alınır, Yapı Kayıt Belgesi bedeli olarak yatırılmış olan bedel iade edilmez ve belge düzenlenmesi safhasında yalan beyanda bulunan müracaat sahibi hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 206 ncı maddesi uyarınca suç duyurusunda bulunulur.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; Kocaeli İli, İzmit İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, 111 ada, 4 parsel sayılı davacıya ait taşınmazda belediye denetim elemanlarınca 13/09/2018 tarihinde yapılan kontrolde, "(10x10)x3=300 m² ebadında üç katlı yapı inşa edildiği" hususunun aynı tarihli yapı tatil tutanağı ile tespit edilmesi üzerine inşai faaliyetin durdurulduğu, anılan yapı tatil tutanağına istinaden 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42/2. maddesi uyarınca İzmit Belediye Encümeni'nin 01/10/2018 tarih ve 811 sayılı kararı ile dava konusu ruhsatsız yapıdan ötürü davacıya yapı sahibi sıfatıyla 28.406,58-TL idari para cazası verilerek 10/10/2018 tarih ve 6306072 sayılı tahakkuk fişinin düzenlendiği, anılan encümen kararı ile tahakkuk fişinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı, uyuşmazlık konusu yapı için 19.09.2018 tarihli, … başvurulu numaralı, …. belge numaralı yapı kayıt belgesi alınmış olduğu anlaşılmaktadır.
Davacı tarafından, alınan 19.09.2018 tarihliyapı kayıt belgesinin varlığı gerekçe gösterilerek, dava konusu işlemlerin iptali gerektiği ileri sürülmekte ise de; dava konusu işlemlerin dayanağı olan yapı tatil tutanağı ile tutanak tarihi itibariyle çekilmiş olan fotoğrafların incelenmesinden, tutanak tarihi itibariyle ortada yapımı tamamlanmış bir yapı bulunmadığı, yapının halen inşa aşamasında olduğunun görüldüğü, bu haliyle uyuşmazlık konusu taşınmazda mevcut ruhsatlı tek katlı yapının üzerine ilave edilmekte olan 1NK+2NK+3NK kaba inşaat seviyesinde ki yapının 3194 sayılı İmar Kanunun Geçici 16. Maddesi kapsamında yapı kayıt belgesi ile sağlanan haklardan yararlanamayacağı açıktır.
İşin esasına gelince;
İstinafa konu İdare Mahkemesi kararının; dava konusu belediye encümeni kararıyla davacıya 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca davacıya verilen temel para cezasına ilişkin(10.145,20-TL) kısmı ile toplam 28.406,58-TL tutarlı tahakkuk fişinin 10.145,20-TL tutara ilişkin kısmında ...577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 4. fıkrasındaki kaldırma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından davacı istinaf başvurusunun reddi gerekmektedir.
Kararın, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezasına (c) bendinin 8. alt bendi uyarınca arttırım uygulanmasına ilişkin kısmına gelince(18.261,38-TL);
3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, fıkrada belirtildiği şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı hüküm altına alınmış, anılan fıkranın devamında temel ceza miktarının hesaplanmasına ve cezaya uygulanacak arttırımların belirlenmesine ilişkin esaslar hükme bağlanmış, (c) bendinin 8. alt bendinde ise; ruhsatsız ise cezanın %180 oranında arttırılarak hesaplanacağı hükme bağlanmıştır.
İdari para cezasına konu edilen imalatların tadilat ruhsatı alınmaksızın gerçekleştirildiği hususunda ihtilaf bulunmamakla beraber, söz konusu artırım hükmünün uygulama alanı bulması için aykırılığa konu yapının herhangi bir ruhsata dayanmaksızın, başka bir ifadeyle tamamen ruhsatsız olması gerekmekte olup dava konusu ruhsata aykırı imalatların mevcut ruhsatlı ve yapı kullanma izni bulunan yapıya özgülenmek suretiyle gerçekleştirildiği anlaşıldığından, somut olayda 42. maddesinin (c) bendinin 8 numaralı alt bendinin uygulanması koşulunun bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu durumda, hesaplanan temel para cezasına %180 oranında artırım hükmünün uygulanmasında ve bu kısım dikkate alınarak tahakkuk fişi düzenlenmesinde hukuka uyarlık bulunmadığından, davanın reddi yolunda verilen istinaf konusu mahkeme kararının söz konusu artırıma yönelik kısmında isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1-2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca davacı İSTİNAF BAŞVURUSUNUN kısmen KABULÜNE,
i)Kocaeli1.İdareMahkemesiHakimliğinin 12/03/2019tarihve E:2018/1255, K:2019/306sayılı kararının dava konusu Belediye Encümen Kararının 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 8. alt bendi uyarınca artırılmasına (18.261,38-TL)ilişkin kısmının ve tahakkuk fişinin 18.261,38-TL tutara ilişkin kısmının2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 6545 sayılı Kanun ile değişik 45/4. maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
(ii) Aynı kanun maddesi uyarınca davalı idare işlemlerinin 18.261,38-TL'lik kısmı yönünden İPTALİNE,
2-Davacıistinaf başvurusunun 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca davacıya verilen temel para cezasına ilişkin(10.145,20-TL) kısmı ile toplam 28.406,58-TL tutarlı tahakkuk fişinin 10.145,20-TL tutara ilişkin kısmına yönelik İSTİNAF BAŞVURUSUNUN REDDİNE,
3-Netice olarak dava kısmen iptal, kısmen retle sonuçlandığından, aşağıda dökümü gösterilen 243,10-TL ilk aşama yargılama gideri ile 261,90-TL İstinaf yargılama giderinin toplamı olan 505,00-TL yargılama giderinin davada ki haklılık oranı dikkate alınarak takdiren 325,00-TL tutara ilişkin kısmı ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.700,00-TLvekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 180,00-TL tutara ilişkin kısmının davacı üzerinde bırakılmasına,
4-İlk Derece Mahkemesince davalı idare lehine avukatlık ücretine hükmedildiğinden, bu aşamada davalı idare lehine yeniden avukatlık ücreti verilmesine yer olmadığına,
5-Artan posta giderinin mahkemesince istinaf isteminde bulunana iadesine,
6-2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45.maddesinin 6.bendi gereğince kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu mahkemesine gönderilmesine,
7-Aynı Kanun maddesi uyarınca kesin olarak 04/11/2020 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY
Bakılan davada, uyuşmazlık konusu yapı hakkında alınan yapı kayıt belgesinin idari veya kazai bir kararla iptal edildiğine ilişkin dava dosyasında bir bilgi bulunmadığına göre, tesis edilmekle hukuka uygunluk karinesinden faydalanan yapı kayıt belgesi nedeniyle, anılan yapının 7143 sayılı Kanundan kaynaklanan haklardan faydalanabileceği hususunda duraksama bulunmamaktadır.
Bu durumda, yapı kayıt belgesi almakla, yasal bir yapı hüviyetine haiz olduğunun kabulü gereken imalatlar için sonradan alınan dava konusu belediye encümeni kararında hukuka uyarlık bulunmadığı açık olup, davanın reddi yolunda verilen istinafa konu İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak, dava konusu işlemin iptali gerektiği düşüncesi ile çoğunluk kararına katılmıyorum. (¤¤)