(2577 S. K. m. 7, 45) (1325 S. K. Geç. m. 5) (657 S. K. Ek. m. 41) (Milli Savunma Uzmanlığı Yönetmeliği m. 13)
İSTEMİN ÖZETİ: Ankara 13. İdare Mahkemesinin 22/11/2018 gün ve E:2018/703, K:2018/2310 sayılı kararının istinafen incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: İstinaf talebinin hukuki dayanağının bulunmadığı, bu nedenle reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3, İdari Dava Dairesince 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca, dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
Dava; davacı sendika tarafından, 2.10.2017 - 17.10.2017 tarihleri arasında gerçekleştirilen milli savunma uzmanlığına kurum içinden geçiş sözlü sınavının iptali istemiyle açılmıştır.
İdare mahkemesince; kurum içinden Milli Savunma Uzmanlığına geçiş sözlü sınavına ilişkin sınav komisyonunun mevzuata uygun olarak oluşturulduğu, komisyon üyeleri tarafından adaylara ayrı ayrı not takdir edilmek ve bu notların aritmetik ortalaması alınmak suretiyle sınav değerlendirilmesinin yapıldığı, sınavın tümünü kapsayacak şekilde genel bir hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş olup; davacı sendika vekili tarafından, sözlü sınavda uygulanacak puanlama kriterlerinin belirlenmediği, sınavın objektif olarak gerçekleştirilmediği ileri sürülerek söz konusu kararın istinafen kaldırılması istenilmektedir.
1325 sayılı Milli Savunma Bakanlığı Görev ve Teşkilatı Hakkında Kanuna, 03.10.2016 tarih ve 676 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle eklenen geçici 5. maddede; sınavla ilgili önceki maddeler "Yapılacak sınav tarihi itibarıyla en az üç yıl görev yapmış ve halen Kuvvet Komutanlıkları hariç Millî Savunma Bakanlığının merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak görevli bulunanlardan; yaş, KPSS ve yabancı dil şartı aranmaksızın, 657 sayılı Kanunun ek 41 inci maddesinde belirtilen şartlan taşıyanlar; bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bir yıl içerisinde ve bir defaya mahsus olmak üzere Bakanlıkça belirlenecek usu! ve esaslar kapsamında yapılacak veya yaptırılacak yazılı ve sözlü veya yalnızca sözlü sınavda başarılı olanlardan Millî Savunma Uzmanı toplam kadro sayısının %20’si kadarı, tespit edilecek başarı sırasına göre Bakanlıkça belirlenen Millî Savunma Uzmanı kadrolarına atanabilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Sınavda uygulanacak usul ve esaslar, 25 Mayıs 2017 tarih ve 1/5 PER:23779313-l230-55-17/Per.Gn.Md.Meve İşçi D.Pl.ve Koor.Ş. sayılı sınav uygulama emri ile belirlenmiştir.
Söz konusu sınav uygulama emrinin, 11 'inci maddesinde; "Milli Savunma Uzmanlığına geçiş sınavı yazılı ve sözlü sınav olarak yapılacaktır. Adayların sınavlarda başarılı sayılabilmesi için yazılı ve sözlü sınavın her birinden 100 puan üzerinden en az 60 puan almaları esastır.", 13'üncü maddesinde; "Sözlü sınava girebilmek için; a)Yazılı sınavdan en az 60 puan almış olmak,
b) Yazılı sınav notuna göre yapılacak puan sıralamasına göre atama yapılabilecek kadro sayısının en fazla 3 katı aday içerisinde olmak gerekmektedir.", 14’üncü maddesinde; "Sözlü sınavda personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Yazılı sınav konuları ve görev yaptığı birime ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü,
c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, ç) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, d) Genel yetenek ve genel kültürü, e)Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, esas alınmak suretiyle 100 tam puan üzerinden değerlendirilecek ve her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilecek, sözlü sınavda 100 üzerinden en az 60 puan alanlar başarılı sayılacaktır." ,15'inci maddesinde ; "Yazılı ve sözlü sınav notunun aritmetik ortalaması alınarak başarı sıralaması tespit edilecektir. Başarı puanlarında eşitlik halinde, sırasıyla; a)Daha üst öğrenimi bitirmiş olanlara, b)Hizmet süresi fazla olanlara, c)Yazılı sınav notu yüksek olanlara öncelik verilmek suretiyle başarı sıralaması belirlenecektir." düzenlemelerine yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı sendika tarafından, 2.10.2017 - 17.10.2017 tarihleri arasında gerçekleştirilen milli savunma uzmanlığına kurum içinden geçiş sözlü sınavının iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu sözlü sınavda, komisyon üyeleri tarafından ayrı ayrı, yüz puan üzerinden toplam tek puan takdir edilmek, örneğin, 53,52, 50, 45 ve 50 puan takdir edilmek ve bu puanların ortalaması alınmak suretiyle sınava katılanların sözlü sınav puanının tespit edildiği görülmektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun, "Dava Açma Süresi" başlıklı 7. maddesinde, "... 4. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz." hükmüne yer verilmiştir.
Bu anlamda, idari işlemin dayanağı olan düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması, bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmayacağı açık ise de, düzenleyici işlemin hukuka aykırı olması ve hukuka aykırılığın, sözlü sınavın iptalini gerektirecek nitelikte bulunması durumunda, sözlü sınavın da iptalinin gerekeceği hususunda tereddüt bulunmamaktadır.
Yukarıda anılan geçici 5. madde uyarınca, davalı idare bünyesinde görev yapan Devlet memurlarının, yazılı sınav ve/veya sözlü sınav sonucuna göre milli savunma uzmanlığına atanabileceği; bu anlamda yazılı sınavdan sonra veya tek başına yapılabilecek değerlendirmenin sözlü sınav olduğu hususunda tereddüt bulunmamaktadır.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 14.9.2017 gün ve YD İtiraz No: 2017/879 sayılı kararında belirtildiği üzere; sözlü sınav, amacı bakımından yazılı sınava benzemekte olup, bilgi ölçme amacıyla yapılmaktadır. Ayrıca yazılı sınavın tamamlayıcısı nitelikte olan sözlü sınav, ölçme ve değerlendirme bakımından mülakatı da kapsayabilmektedir.
Olayda, idare tarafından belirlenen usul ve esaslar kapsamında, sözlü sınavın, "a) Yazılı sınav konuları ve görev yaptığı birime ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, ç) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, d) Genel yetenek ve genel kültürü, e)Bilim$el ve teknolojik gelişmelere açıklığı” olmak üzere altı unsur açısından değerlendirilmek suretiyle sınava katılanların başarı durumlarının belirleneceği ifade edilmiş ise de, bu altı unsurun, hangisinin toplam puan değeri olan yüz puan içerisinde ağırlığının ne olduğu, başka bir deyişle, örneğin "yazılı sınav konularının ve görev yaptığı birime ilişkin bilgi düzeyinin", yüz tam puan üzerinden yüzde kaç oranında toplam puana etkili olduğu hususunda herhangi belirleme yapılmadığı görülmektedir.
Dairemizin 21.2.2019 tarihli ara kararıyla, değerlendirme unsuru olan belirlenen altı kriterin ağırlıklarının ayrı ayrı belirlenip belirlenmediği, yukarıda anılan 25.5.2017 uygulama emri dışında sınav uygulama emri bulunup bulunmadığı ve sözlü sınava ilişkin davalı idarece 25.9.2017 gün ve 1 sayılı karar dışında, sözlü sınava giren adaylara dair sözlü sınav tutanağı düzenlenip düzenlenmediği hususunun sorulması Üzerine, davalı idarenin 8.3.2019 gün ve 131238 sayılı yazısıyla, sınav usul ve esasları kapsamında, 25.5.2017 günlü uygulama emri dışında, 21.6.2017 günlü olmak üzere toplam iki uygulama emrinin bulunduğu ve adaylar açısından, sözlü sınav değerlendirme esası olarak belirlenen kriterler açısından, ayrı ayrı her kriter için puan verilmediği belirtilmiştir.
Sözlü değerlendirme kriterlerinin, toplam başarı puanı üzerindeki etkisinin ne olacağı hususunda, 25.5.2017 ve 21.6.2017 günlü uygulama esaslarında, herhangi bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
Sözlü sınav, yukarıda da değinildiği gibi bilgi ölçme amacıyla yapılan, ayrıca adayın bilgi yanında mesleki ehliyete yönelik diğer özel niteliklere de sahip olup olmadığı yönünden değerlendirmeye de tabi tutulacağı bir sınavdır.
Sözlü sınava giren adayların, sözlü sınavda değerlendirme esasları olarak belirlenen kriterlerin toplam başarı üzerindeki etkisinin hangi oranda olduğunun bilinmesinin mümkün olmadığı, altı kriter için her bir komisyon üyesi tarafından, başarısız olan adayın, "yazılı sınav konuları ve görev yaptığı birime ilişkin bilgi düzeyi" yetersiz olduğundan" mı yoksa "Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü" yetersiz olduğundan mı veyahut da hangi kriter açısından yetersiz olduğuna ilişkin bir belirleme yapılmaksızın, yüz tam puan üzerinden tek puan takdir edilmek suretiyle, başarısız sayıldığı görülmektedir.
Söz konusu değerlendirmenin sözlü sınav olduğu hususu dikkate alındığında, Özellikle "yazılı sınav konuları ve görev yaptığı birime ilişkin bilgi düzeyi" olmak üzere değerlendirme kriterleri olarak belirlenen altı kriterin, sözlü sınavdaki başarıya yüzdesel veya puansal etkisinin ne olacağı yönünde puan ağırlığının tespit edilmesi, sınava katılacak adayların sınava hazırlanmaları aşamasında değerlendirme kriterlerinin öngörülebilir olması, sınavda başarısız olanların hangi unsur açısından yetersiz olduğunun değerlendirilmesi sonucunda sözlü sınavın tamamında başarısız olduğunun adaylarca bilinmesi hukuki açıdan gereklidir.
Bu anlamda, 25.5.2017 ve 21.6.2017 günlü uygulama esaslarında değerlendirme kriterleri olarak tespit edilen altı kriterin, tam puan olan yüz puan üzerindeki ağırlıklarının belirlenmemesi nedeniyle uygulama emrinin hukuka uygunluğundan söz edilmesine olanak bulunmadığından, bu uygulama emrine dayanılarak yapılan sözlü sınavda hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Nitekim, olayda uygulanma olanağı bulunmamakla birlikte davalı idare tarafından çıkarılan Milli Savunma Uzmanlığı Yönetmeliğinin, "Sözlü Sınav" başlıklı 13. maddesinde, altı unsur değerlendirme kriteri olarak belirlendikten sonra, bu unsurların değerlendirme kapsamında tam puan olan (100 puan) içerisindeki ağırlıkların neler olduğu açıkça gösterilmiştir.
Açıklanan nedenlerle; istinaf başvurusunun kabulü ile istinafa konu idare mahkemesi kararının kaldırılmasına; dava konusu işlemin iptaline; aşağıda dökümü gösterilen yargılama giderlerinden, mahkeme safhasında davacı tarafından yapılan 286,50 TL yargılama gideri ve istinaf aşamasında yapılan 212,00 TL yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.362,00 TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, posta gideri avanslarından artan miktarın taraflara iadesine, 26/06/2019 tarihinde usulden oyçokluğu; esastan oybirliğiyle kesin olarak karar verildi. (¤¤)