İSTEMİN ÖZETİ: Davacı tarafından, Yalova ili Karamürselbey Eğitim Merkezi Komutanlığı Heybeliada Subay Adayı Yetiştirme Okulunda 2017 yılı dış kaynaktan temin subay adayı olarak eğitim görmekte iken, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle muvazzaf subay adaylığının sonlandırılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada; dava konusu işlemin iptaline ilişkin olarak Bursa 2. İdare Mahkemesince verilen 25/06/2019 tarih ve E:2018/880, K:2019/716 sayılı karara karşı davalı idarece, ilgili yönetmelik ve yönerge gereğince güvenlik soruşturması yapmaya yetkili kurum tarafından gönderilen bilginin değerlendirilmesi suretiyle, TSK bünyesindeki personelin hassas ölçülerle değerlendirilmesi gerektiği kriteri kapsamında, görevli komisyonca kurulan dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13/j maddesine göre genel bütçeli idareler mahkeme ve icra harçlarından muaf olduğundan yargılama giderleri kapsamında harç yönünden genel bütçeli bir idare olan Milli Savunma Bakanlığı aleyhine hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğu iddialarıyla istinaf başvurusunda bulunularak kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Davalı idarenin istinaf posta ücretini mahkeme tarafından bildirilen tarihte yatırmadığından bahisle istinaf başvurusunun süresinde olmadığı, hakkındaki güvenlik soruşturmasının olumsuz olduğundan atama işlemlerinin sonlandırıldığı, bu durumun bilgi notuna dayandırıldığı, bilgi notunda ise hakkında bilgi bulunmadığı, ceza sorumluluğunun şahsi olduğu, bir kimsenin başkasının fiilinden sorumlu tutulmaması gerektiği, dava konusu işlemin hukuka aykırılık teşkil ettiği, istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Birinci İdare Dava Dairesince işin gereği görüşüldü:
Dava; davacının, Yalova ili Karamürselbey Eğitim Merkezi Komutanlığı Heybeliada Subay Adayı Yetiştirme Okulunda 2017 yılı dış kaynaktan temin subay adayı olarak eğitim görmekte iken, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle muvazzaf subay adaylığının sonlandırılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
4045 sayılı Güvenlik Soruşturması, Bazı Nedenlerle Görevlerine Son Verilen Kamu Personeli İle Kamu Görevine Alınmayanların Haklarının Geri Verilmesine ve 1402 Numaralı Sıkıyönetim Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun 1. maddesinde; "Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması; kamu kurum ve kuruluşlarında, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile askeri, emniyet ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ve ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel hakkında yapılır.
Devletin güvenliğini, ulusun varlığını ve bütünlüğünü iç ve dış menfaatlerinin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgeler ile gizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplarının tespiti, birim ve kısımların tanımlarının yapılması, güvenlik soruşturmasının ve arşiv araştırmasının usul ve esasları ile bunu yapacak merciler ve üst kademe yöneticilerinin kimler olduğu Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulacak yönetmelik ile düzenlenir" hükmü yer almıştır.
Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinin 9. maddesinde, ''Türk Silahlı Kuvvetlerinin kadro ve kuruluşlarında yer alacak personelin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, Türk Silahlı Kuvvetlerince bu Yönetmeliğe uygun olarak hazırlanacak yönerge uyarınca yapılır.'' düzenlemesine; 11. maddesinde, ''Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında kişinin içinde bulunduğu ortam da dikkate alınarak:
a) Kimlik kontrolü, kimlik kayıtlarının doğruluk derecesi, uyrukluğu, geçmişte yabancı bir devletin uyrukluğuna girip girmediği,
b) Kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığı, kolluk kuvvetlerinin ve istihbarat ünitelerinin arşivlerinde bilgiler bulunup bulunmadığı, adli sicil kaydının ve hakkında bir tahdidin olup olmadığı,
c) Yıkıcı faaliyetlerde bulunup bulunmadığı ve 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanuna ve Atatürk ilke ve inkılaplarına aykırı davranıp davranmadığı.
d) Şeref ve haysiyetini ihlal edecek ve görevine yansıyacak şekilde kumara, uyuşturucuya, içkiye, paraya ve aşırı bir şekilde menfaatine düşkün olup olmadığı, ahlak ve adaba aykırı davranıp davranmadığı,
e) Yabancılarla, özellikle hasım ve hasım olması muhtemel Devlet mensupları ve temsilcileriyle ilgili derecesinin iç yüzü ve nedeni,
f) Sır saklama yeteneğinin olup olmadığı, araştırılır.'' düzenlemesine; 12.maddesinde de, ''Bu Yönetmelik kapsamına giren bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarınca yaptırılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında aşağıdaki yöntem izlenir: a) Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması formundaki sorular nüfus kayıtlarında yapılan tashih ve değişiklikler belirtilmek ve isimler açıkca yazılmak suretiyle cevaplandırılır ve nüfus cüzdanı örneği noksansız olarak doldurularak istek yazısı ekinde soruşturmayı yapan makama bildirilir. b) Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması istenilen kişiler için kurum ve kuruluşunca Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünden sağlanan adli sicil kaydıyla ekteki formdan bir örneği kişinin nüfusa kayıtlı olduğu il valiliğine, bir örneği ikamet ettiği il valiliğine, bir örneği Emniyet Genel Müdürlüğüne, bir örneği de ilgisine göre Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığına gönderilir. Bir örneği de istekte bulunan kurum ve kuruluşun dosyasında saklanır. Türk Silahlı Kuvvetlerince yaptırılacak arşiv araştırmalarında forma adli sicil kaydının eklenmesi zorunlu değildir.'' düzenlemesine yer verilmiştir.
Silahlı Kuvvetler İstihbarata Karşı Koyma Koruyucu Güvenlik ve İşbirliği Yönergesi’nin 3. Bölüm 1. Kısmının "Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırmasının Olumsuz Kabul Edileceği Haller" başlığı altında düzenlenen 13. maddesi de; "güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonuçları, soruşturma konusu şahsın içinde bulunduğu ortam da dikkate alınarak değerlendirilir. Bu değerlendirme, Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesine alınacak şahıslar hakkında karar verirken, idarenin takdir hakkının en uygun adaydan yana kullanılmasını sağlamaya yöneliktir. Bu kapsamda; (...) (ı) Haklarında MİT Müsteşarlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, mahalli kolluk kuvvetleri veya yetkili amirlerinden herhangi biri tarafından; 1) Yıkıcı faaliyette bulunduğu veya haklarında Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının temel ilkelerine bağlı olmadığını gösteren emare bulunduğu, 2) Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmaya, Türk devletinin ve Cumhuriyetin varlığını tehlikeye düşürmeye, temel hak ve hürriyetleri yok etmeye yönelik faaliyet yürüttüğü, 3) Devletin bir kişi veya zümre tarafından yönetilmesini, sosyal bir sınıfın diğer sosyal sınıflar üzerinde üstünlük kurmasını sağlamaya yönelik faaliyet yürüttüğü, 4) Dil, din ırk ve mezhep ayrımı yaratarak bu kavram ve görüşlere dayanan bir devlet düzeni kurmaya çalıştığı, bu tür faaliyetlerde bulunan yerli veya yabancı dernek, grup, kulüp, teşkilat ve benzeri teşekküllerden herhangi birine üye olduğu veya bunlarla sıkı işbirliği içinde bulunduğu, bunları desteklediği veya sempatizanı olduğu, (...) hususlarında bilgi verilenlerin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz kabul edilir " kuralını taşımaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden, Karamürselbey Eğitim Merkezi Komutanlığı Heybeliada Subay Adayı Yetiştirme Okulunda 2017 yılı dış kaynaktan temin subay adayı olarak Subaylık Eğitimi'ne başlayan davacı tarafından, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığı gerekçesiyle okuluyla ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, idarece açılan sınavı kazanan davacının, hakkındaki güvenlik soruşturmasının olumsuz olduğundan bahisle atama işlemlerinin sonlandırıldığı, güvenlik soruşturmasının olumsuz olarak değerlendirilmesinin ise, bilgi notuna dayandırıldığı, söz konusu bilgi notunda ise, kardeşi B.S hakkında FETÖ/PDY'nin gerçekleştirdiği 15 Temmuz darbe girişiminden sonra aranır durumda olduğu, Bank Asya'da hesabı olduğu Makedonya'da 2015/2017 tarihleri arasında FETÖ/PDY bağlantılı okulda öğretmen olarak görev yaptığı, diğer kardeşi M.H'nin Bank Asya'da hesabı olduğu, amcasının oğlu A.S'nin Bylock kullandığı, darbe girişimi akabinde tutuklandığı, tahliye edildiği ve görevine KHK ile son verildiği yönündeki istihbari mahiyette bilgiye yer verildiği görülmektedir.
Bu durumda, davalı idarece güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucu elde edilen bilgiler gözetilerek, istihdam edileceği hizmetin ve görevin niteliği, bu hizmetin sunulacağı birim olan Türk Silahlı Kuvvetlerinin çalışma ortamı ve fiziki imkanları, mevzuatta yer verilen "güvenlik soruşturmasından olumlu sonuç almak" biçimindeki koşul ile güvenlik soruşturması içeriği ve "Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesine alınacak şahıslar hakkında karar verirken, idarenin takdir hakkının en uygun adaydan yana kullanılması" hususu birlikte değerlendirildiğinde, davacının yürüteceği görevin önem ve özelliği dikkate alındığında, idarenin takdir yetkisinin davacının dış kaynaktan muvazzaf subay temini faaliyetleri kapsamındaki adaylık işlemlerinin sonlandırılması yönünde kullanılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; davalı idare istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki Bursa 2. İdare Mahkemesince verilen 25/06/2019 tarih ve E:2018/880, K:2019/716 sayılı kararının kaldırılmasına, davanın reddine, aşağıda dökümü yapılan 227,90-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, istinaf başvuru safhasında davalı idarece yapılan 111,80-TL posta gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.700,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, yargılamaya yönelik harçlardan muaf olması nedeniyle davalı idareden tahsil edilmeyen 148,60-TL istinaf başvuru harcının 492 sayılı Yasanın 13/j maddesi uyarınca davacıdan tahsili için Dairemizce ilgili vergi dairesi müdürlüğüne müzekkere yazılmasına, artan tebligat ücretinin mahkemesince taraflara iadesine, kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, 05/02/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)