(2577 S. K. m. 45, 46) (3194 S. K. m. 32, 42, Geç. m. 16) (2960 S. K. m. 13)
İSTEMİN KONUSU: İstanbul 6. İdare Mahkemesinin 28/02/2019 tarih ve E:2017/897, K:2019/408 sayılı kararının istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması ve talepleri gibi karar verilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: İstanbul İli, Beykoz İlçesi, Kanlıca (Kavacık) Mahallesi, 520 ada, 153 parselde yer alan binada ruhsat eki mimari projesine aykırı şekilde bodrum ve zemin kat sol yan cephede yer alan açık çıkmanın kapatıldığı ve bodrum kat arka cepheye ilave bir mahal yapıldığının tespiti üzerine 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca projesine aykırı yapının yıkılarak eski hale getirilmesine, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 3 no.lu bağımsız bölüm sahibi davacıya 5.897,64-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Beykoz Belediye Encümeninin 28.12.2016 tarih ve 2016/708 sayılı işlemi ile işleme dayanak olan 20.12.2016 tarih ve 5151 sayılı yapı tatil tutanağının iptali istenilmiştir.
İlk derece mahkemesi kararının özeti: İstanbul 6. İdare Mahkemesinin 28/02/2019 tarih ve E:2017/897, K:2019/408 sayılı kararı ile; "Dava konusu edilen 20/12/2016 tarih ve 5151 sayılı yapı tatil tutanağı yönünden; ... süre aşımı nedeniyle esasının inceleme olanağı bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmaktadır. Dava konusu; 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesine istinaden yapının yıkılmasına ve 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesine göre davacıya 5.897,64 TL para cezası verilmesine dair Beykoz Belediye Başkanlığı'nın 28.12.2016 tarih ve 2010/708 sayılı encümen kararı yönünden incelenmesinden;... Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından, 29/10/2018 tarih ve 2A5TJL34 belge numaralı yapı kayıt belgelerinin düzenlendiği anlaşılmakla; yukarıda yazılı mevzuat uyarınca, yapı kayıt belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği hükme bağlandığından, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesine istinaden yapının yıkılmasına ve 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesine göre davacıya 5.897,64 TL para cezası verilmesine dair Beykoz Belediye Başkanlığı'nın 28.12.2016 tarih ve 2010/708 sayılı encümen kararında; usule ve hukuka uyarlık bulunmadığı," gerekçesi ile yapı tatil tutanağına ilişkin işlemin süre yönünden reddine, yıkım ve para cezasına ilişkin işlemin ise iptaline karar verilmiştir.
İSTİNAFA BAŞVURAN TARAFLARIN İDDİALARI:
1- (DAVACI)
Yapı tatil tutanağının usulüne uygun tebliğ edilmediği, bir nüshasının muhtarlığa bırakılmadığı, hakkında imar kirliliğine neden olma suçundan yürütülen tahkikat sonucunda takipsizlik kararı verildiği ileri sürülerek istinaf talebinin kabulüyle kararın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin kısmının kaldırılması istenilmektedir.
2- (DAVALI)
Usulüne uygun düzenlenen yapı tatil tutanağı dayanak alınarak tesis edilen yıkım ve para cezası işleminin hukuka uygun olduğu, yapı kayıt belgesinin idari kontrol ve denetimi yapılarak teyit edilen bilgilere göre düzenlenen belge niteliği olmadığı ileri sürülerek kararın iptale ilişkin kısmının kaldırılarak encümen kararı yönünden davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI:
(DAVACI) : Savunma verilmemiştir.
(DAVALI) :Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Beşinci İdare Dava Dairesince; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 6545 sayılı Kanunun 19. maddesi ile değişik 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
İstanbul İli, Beykoz İlçesi, Kanlıca (Kavacık) Mahallesi, 520 ada, 153 parselde yer alan binada ruhsat eki mimari projesine aykırı şekilde bodrum ve zemin kat sol yan cephede yer alan açık çıkmanın kapatıldığı ve bodrum kat arka cepheye ilave bir mahal yapıldığının tespiti üzerine 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca projesine aykırı yapının yıkılarak eski hale getirilmesine, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 3 no.lu bağımsız bölüm sahibi davacıya 5.897,64-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Beykoz Belediye Encümeninin 28.12.2016 tarih ve 2016/708 sayılı işlemi ile işleme dayanak olan 20.12.2016 tarih ve 5151 sayılı yapı tatil tutanağı düzenlenmiştir.
Anılan tutanağa dayanılarak Beykoz Belediye Encümeninin 28.12.2016 tarih ve 2016/708 sayılı kararıyla 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca projesine aykırı yapının yıkılarak eski hale getirilmesine, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 3 no.lu bağımsız bölüm sahibi davacıya 5.897,64-TL idari para cezası verilmesine karar verilmiştir.
Anılan encümen kararı ile dayanağı yapı tatil tutanağının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Beşinci İdare Dava Dairesince; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 6545 sayılı Kanunun 19. maddesi ile değişik 45. maddesi uyarınca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İstinaf" başlıklı (Değişik 6545 S.K./19. md.) 45. maddesinin 5. fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye gönderir. Bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararları kesindir." hükmü 46. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinde ise, bölge idare mahkemelerinin, Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonu ve Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunca itiraz üzerine verilen kararlar ile 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun uygulanmasından doğan davalar hakkında verdikleri kararların, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştayda, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebileceği hükmü yer almaktadır.
3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesinin ilk cümlesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığının ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Kanunun 42. maddesinde ise; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere idari para cezaları uygulanacağı, Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun 18 Mayıs 2018 tarihli ve 30425 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun 16'ncı maddesi ile eklenen geçici 16'ncı maddesinin birinci fıkrasında; "Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir." hükmüne, dördüncü fıkrasında ise; "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir." hükmüne yer verilmiş; 28 Aralık 2018 tarih ve 30639 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7159 sayılı Kanunun 4. maddesi ile, maddenin dördüncü fıkrasına "bu Kanun" ibaresinden sonra gelmek üzere "ve 2960 sayılı Kanun" ibaresi eklenmiş ve maddeye bağlı 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda tanımlanan Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesine ait kroki ile sınır ve koordinat listesi ekteki şekilde değiştirilmiş; 31.12.2018 günlü ve 538 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Yapı Kayıt Belgesi başvuru süresinin 30/06/2019 tarihine kadar uzatılmasına karar verilmiştir.
Anılan Yasa hükmüne dayanılarak hazırlanan ve 6 Haziran 2018 tarihli ve 30443 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğin 6. maddesinin birinci fıkrasında, Yapı Kayıt Belgesi verilen yapıların maliklerinin, bu belgenin bir örneğini belediye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyesine, bu sınırlar dışında il özel idaresine vermek zorunda oldukları, aynı maddenin üçüncü fıkrasında, Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği belirtilmiş, 20 Eylül 2018 tarihli ve 30541 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslarda Değişiklik yapılmasına Dair Usul ve Esasların 5. maddesi ile değişik 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında ise; "(2) Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, Yapı Kayıt Belgesi iptal edilir, bu belgenin sağlamış olduğu haklar geri alınır, Yapı Kayıt Belgesi bedeli olarak yatırılmış olan bedel iade edilmez ve belge düzenlenmesi safhasında yalan beyanda bulunan müracaat sahibi hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 206 ncı maddesi uyarınca suç duyurusunda bulunulur." düzenlemesine yer verilmiştir.
İdare Mahkemesi kararının, Beykoz Belediye Encümeninin 28.12.2016 tarih ve 2016/708 sayılı işleminin iptaline ilişkin kısmı yönünden;
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; İstanbul İli, Beykoz İlçesi, Kanlıca (Kavacık) Mahallesi, 520 ada, 153 parselde yer alan binada ruhsat eki mimari projesine aykırı şekilde bodrum ve zemin kat sol yan cephede yer alan açık çıkmanın kapatıldığı ve bodrum kat arka cepheye ilave bir mahal yapıldığının tespiti üzerine 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca projesine aykırı yapının yıkılarak eski hale getirilmesine, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 3 no.lu bağımsız bölüm sahibi davacıya 5.897,64-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Beykoz Belediye Encümeninin 28.12.2016 tarih ve 2016/708 sayılı işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince her ne kadar, dava konusu yapıya ilişkin olarak davacı tarafından 3194 sayılı Kanunun Geçici 16. maddesi uyarınca Yapı Kayıt Belgesi düzenlendiği, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesi uyarınca alınan yıkım kararları ile tahsil edilmeyen idari para cezalarının iptal edileceği gerekçesiyle dava konusu belediye encümeni kararının iptaline karar verilmiş ise de; 3194 sayılı İmar Kanununa eklenen Geçici 16. maddesi ile Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar için Yapı Kayıt Belgesi düzenlenebileceği, bu yapılar için daha önce alınan yıkım kararları ile tahsil edilmeyen idari para cezalarının ilgili belediyesince iptal edileceği, Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda ise Yapı Kayıt Belgesinin yetkili idarece iptal edileceği ve bu belgenin sağlamış olduğu hakların geri alınacağı, yargısal incelemesi devam eden davalarda Yapı Kayıt Belgesi düzenlenmiş olmasının söz konusu yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilmeyen idari para cezalarını aynı Kanun'un yukarıda aktarılan hükümleri çerçevesinde hukuka aykırı hale getirmediği ve bu sebeple yargı yerince "iptal" hükmü kurulması mümkün bulunmadığı gibi yıkım ve idari para cezalarına ilişkin işlemleri tesis eden idarelerce gerekli iptal işlemleri yapılmadan davaların konusuz kalması sonucunu doğuracak bir durum oluşturmayacağı da kuşkusuzdur.
Bu durumda, işleme konu yapı için yapı kayıt belgesinin düzenlenmiş olmasının, söz konusu belgenin kayıt altına aldığı ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar hakkında tesis edilen yıkım ve idari para cezasına ilişkin işlemlerin hukuka aykırılığı sonucu doğurmaması karşısında, İdare Mahkemesi'nce; uyuşmazlığın esasının incelenmesi suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, işleme konu yapı için 3194 sayılı Kanunun Geçici 16. maddesi uyarınca yapı kayıt belgesi düzenlendiğinden bahisle dava konusu encümen kararının iptaline karar verilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.
Diğer taraftan, ilk derece mahkemesi sıfatıyla uyuşmazlığa bakan idare mahkemesince işin esası incelenmeksizin hüküm kurulmuş olması karşısında, 2577 sayılı Kanunun istinaf kanun yoluna ilişkin hükümleri uyarınca Dairemizce işin esasına girilmesi mümkün görülmemiş, kararın kaldırılması ve 2577 sayılı Yasanın 45/5. maddesi gereği yeniden bir karar verilmesi için dosyanın mahkemesine iade edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
İdare Mahkemesi kararının, 20.12.2016 tarih ve 5151 sayılı yapı tatil tutanağına ilişkin kısmının süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin kısmına gelince;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 46. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi uyarınca uyuşmazlığın Danıştay nezdinde temyiz incelemesine tabi olması nedeniyle, İdare Mahkemesince, Beykoz Belediye Encümeninin 28.12.2016 tarih ve 2016/708 sayılı işlemi yönünden uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmesi sırasında, davanın yapı tatil tutanağı ve encümen kararı hakkında yeniden bir karar verilmesinin gerekeceği tabidir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. İSTİNAF BAŞVURULARININ KABULÜNE,
2.İstanbul 6. İdare Mahkemesinin 28/02/2019 tarih ve E:2017/897, K:2019/408 sayılı kararının KALDIRILMASINA
3.2577 sayılı Kanunun 45. maddesinin 5. fıkrası uyarınca yukarıda belirtilen gerekçe dikkate alınarak yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın kararı veren İdare Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4.Mahkemece yeniden verilecek kararla birlikte yargılama giderleri de hüküm altına alınacağından, bu hususta ayrıca hüküm tesisine gerek bulunmadığına,
5.2577 sayılı Kanunun 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu mahkemeye gönderilmesine,
6.2577 sayılı Kanunun 45. maddesinin 5. fıkrası uyarınca kesin olarak, 17/10/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)