(213 S. K. m. 19, 116, 122, 124) (488 S. K. m. 2, 1 SAYILI TABLO) (5018 S. K. 1 SAYILI CETVEL, 2 SAYILI CETVEL)
İSTEMİN ÖZETİ : Davacı şirketlerin oluşturduğu ortak girişim ile ... A.Ş. Satın Alma Daire Başkanlığı arasında 04.04.2016 tarihinde imzalanan ve 08.04.2016 tarihinden başlayıp ile 31.05.2016 tarihine kadar geçerli olan bitiminden itibaren (altı ay) 30.11.2016 tarihine kadar uzatılan "Gönderilerin adresten kabulü, cihet ayrımı ve dağıtım/teslimi hizmetlerinin 4. Bölgede İzmir (Manisa-Uşak) 506 yaya, 86 motosikletli işçi ve 17 engelli işçi ile yürütülmesi işine" ait sözleşme nedeniyle, ... A.Ş. tarafından muhtelif tarihlerde ortak girişime yapılan ödeme (hakediş) tutarları üzerinden "sözleşme damga vergisi ve ihale karar pulu" adı altında kesilen ve bu kurum tarafından mükellefi olduğu ...Vergi Dairesi Müdürlüğüne beyan edilip ödenen toplam 190.445,00.-TL damga vergisinin (79.000,00.-TL ihale kararı damga vergisi + 111.445,00.-TL sözleşme damga vergisi olmak üzere), ödeme tarihinden itibaren işleyecek tecil faiziyle birlikte davacılara iade edilmesi istemiyle, düzeltme ve şikayet kapsamında yapmış oldukları başvurunun zımnen reddine dair davalı idare işleminin iptali istemiyle açılan davada; 213 Sayılı Vergi Usul Kanunun 19. Maddesinin 1. fıkrasında; vergi alacağının, vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğacağı belirtilmiş olup, olmayan bir ihale kararı için, ihale kararı adı altında bir vergileme yapılamayacağı, bu şekilde yapılan bir vergileme işleminin ise açıkça hukuka aykırı olacağı ve 213 Sayılı Kanun'un 116. ve devamı maddeleri gereğince vergilendirme hatası kapsamında kalacağı, tahsil edilen vergininde vergi idaresince ilgililerine iadesi gerekeceği, dosyadaki belge ve bilgilere göre, 04.04.2016 tarihli Dağıtım Hizmetlerin Doğrudan Temini Sözleşmesine konu işe ilişkin olarak muhtelif tarihlerde davacılara yapılan hak ediş ödemeleri esasında, anılan sözleşme tutarı ile davacılara ödenecek hak ediş bedeli tutarlarına, 488 Sayılı Kanuna ekli (1) sayılı tablonun ilgili bölümünde belirtilen binde 5,69 oranı uygulanmak suretiyle karar pulu adı altında davacılardan toplam 77.142,07-TL (19.745,19- TL'si sözleşme tutarı üzerinden, 57.396,88-TL'si ise hakediş tutarları üzerinden hesaplanmak suretiyle) tutarında ihale kararı damga vergisinin davacı şirketlerden tahsil edildiği anlaşılmakta olup, ihtilaflı işle ilgili olarak ... A.Ş. tarafından herhangi bir ihale komisyonu oluşturulup söz konusu işle ilgili bir ihale kararı alınmadığından, adı geçen kurumca dosyamıza ibraz edilen belgeler arasında bu yönde bir belgede bulunmadığından ve söz konusu işin doğrudan temin usulüne tabi olduğu hususu ihtilafsız olduğundan, davacılara yapılan ödemelerden, karar pulu adı altında yapılan damga vergisi kesintisinin vergilendirme hatası olduğu, diğer bir taraftan ise söz konusu iş nedeniyle İzmir, Manisa Uşak ...Baş Müdürlüklerince hakediş ödemeleri sırasında hakediş tutarlarını esas alarak her bir hak ediş ödemesi için ayrı ayrı tanzim edilen ve yalnızca kurum görevlilerinin imzasını taşıyan "Hizmet İşleri Kabul Teklif Belgelerinin" ... A.Ş. Tarafından söz konusu işe ilişkin olarak alınan bir ihale kararı olarak kabul edilmiş olabileceği bu nedenle de davacılardan ihale kararı damga vergisi adı altında kesintisi yapılmış olabileceğinin kabulü halinde ise, 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli I ve II sayılı cetvellerde sayılan genel ve özel bütçeli kamu idareleri kapsamındaki kalmayan ve gerek 6475 Sayılı kuruluş Kanununda gerekse başka Kanunlarda damga vergisinden muaf olacağı yönünde bir hüküm bulunmayan ... A.Ş.,'nin söz konusu kararlarına ilişkin damga vergisi mükellefinin kendisi olacağı, mükellefi ve sorumlusu olmadığı bir verginin davacılardan tahsil edilmiş olmasının ise mükellefiyette hatayı doğuracağı, davacılar tarafından, hakediş ödemelerinden sözleşme damga vergisi adı altında kesilen ve ilgili vergi dairesi müdürlüğüne ödenen 32.980,00-TL damga vergisinin 1/2'sine isabet eden 16.445.-TL kısmının yükümlüsünün, anılan sözleşmenin diğer tarafı olan ...A.Ş. olduğu, bu nedenle, söz konusu verginin belirtilen kısmının adı geçen kurum tarafından ödenmesi gerektiği, yine sözleşme süresinin altı ay daha uzatılması nedeniyle de davacıların alacaklarından toplam 95.000,00.-TL tutarında sözleşme damga vergisi kesildiği, uzatılan her bir ay için ayrı ayrı sözleşme imzalanmadığından, sözleşme süresinin uzatılmasından dolayı davacılardan damga vergisi alınamayacağı ileri sürülerek sözü edilen tutarların iadesini talep edilmiş, söz konusu talebin reddine ilişkin işlem iş bu davaya konu edilerek, söz konusu vergilerin toplam tutarı olan 111.445,00.-TL'nin tecil faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istenilmiş ise de; ihtilafı işe dair 04.04.2016 tarihli sözleşmenin davacılar ile ... A.Ş. tarafından imza edildiği, dosya kapsamındaki belgelere göre de, anılan sözleşmenin süresinin, sözleşmenin 9. maddesinde yer alan süre uzatımıyla ilgili hükme dayanılarak ... A.Ş. Genel Müdürlüğünce süre bitiminde itibaren, birer ay, birer ay olmak üzere toplam altı ay daha uzatıldığı, bu şekilde de ilk sözleşme tutarında artışlar meydana geldiği, ihtilaflı damga vergilerinin de süresinin uzatılması sonucu artılan tutarlar üzerinden hesap edildiği, söz konusu vergilerin hem mükellefi hem de müteselsil sorumlusu olan ve ... Anonim Şirketi tarafından yapılan beyan üzerine tarh ve tahakkuk ettirildiğinden uyuşmazlığın bu kısmının çözümünün, taraflar arasındaki müteselsil sorumluk ilişkisinin damga vergisi beyannamesi verme yükümlülüğüne, verginin beyanına, tahakkuk ve ödenme süreçlerine etkisi, tarafların birbirlerine rücu edebilmesi gibi hususlar ile sözleşmede öngörülen hükümle ve tek taraflı olarak sözleşme süresinin uzatılmasının damga verginin doğmasına neden olup olmayacağı ve bu şekilde yapılan uzatmalarda tarafların sorumlukları gibi hususlar bakımından, hukuken yorumlanmaya muhtaç hususlar içerdiği, dolayısıyla, bu konuda ileri sürülen hususların da vergilendirme işlemine karşı süresinde açılacak idari davalara konu edilebileceğinden, Vergi Usul Kanunu'nun 122. ve 124. maddelerinde vergi hataları için öngörülen idari başvuru yolu izlenerek tesis ettirilen dava konusu işlemin, sözü edilen bölümlerinin incelenmesine olanak bulunmadığı ve bu nedenle hukuka aykırılık görülmediği gerekçeleriyle, dava konusu işlemin ihale kararına ilişkin 77.142,07.-TL damga vergisine ilişkin kısmının iptaline ve ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte davacılara iadesine, sözleşmeye ait 111.445,00.-TL'ye ilişkin dava kısmının ise reddine dair Ankara 1. Vergi Mahkemesi'nin 21/05/2019 gün ve E:2019/143, K:2019/684 Sayılı kararının; taraflarca, aleyhlerine olan hüküm fıkralarının idarece hukuka aykırı olduğu, müdahil tarafından da, ortada ihale kararı bulunmadığı ve işin doğrudan temin yöntemiyle ihale edildiği ileri sürülerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Taraflarca savunma verilmemiştir.
Hüküm veren Ankara 4. Vergi Dava Dairesince işin gereği görüşüldü:
KARAR: Davalı idare istinaf dilekçesi ile müdahale dilekçesinde ileri sürülen iddialarla, davacı istinaf dilekçesinde, ... A.Ş. ile imzalanan 04.04.2016 tarihli sözleşme nedeniyle ödenen sözleşme damga vergisi yönünden ileri sürülen iddialar, mahkeme kararının bu hususlara ilişkin hüküm fıkralarının kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davacının, 04.04.2016 tarihli sözleşmenin süresinin uzaması nedeniyle hakedişlerinden kesinti yapmak suretiyle tahsil edilen damga vergisine yönelik istinaf istemine gelince:
488 Sayılı Damga Vergisi Kanununun 2. maddesinde, vergiye tabi kağıtlar mahiyetinde bulunan veya onların yerini alan mektup ve şerhlerle, bu kağıtların hükümlerinin yenilenmesine, uzatılmasına, değiştirilmesine devrine veya bozulmasına ilişkin mektup ve şerhlerin de damga vergisine tabi olduğu hükme bağlanmıştır.
Olayda; davacı şirketle ... A.Ş. arasında 30.06.2015 tarihinde imzalanan sözleşmenin süresinin, sözleşmenin 9. maddesindeki, ...'ce gerek görülmesi halinde sözleşme süresinin altı aya kadar mevcut birim fiyat ve şartlarla 6 ay uzatılabileceği yolundaki hüküm uyarınca uzatıldığından bahisle, hesaplanan 95.000,00.-TL sözleşme damga vergisinin davacının hakedişlerinden kesinti suretiyle tahsil edildiği, ancak; sözleşme süresinin 6 ay uzatıldığını gösteren vergilendirmeye tabi ayrıca bir sözleşme imzalandığını gösteren herhangi bir belge veya şerh bulunduğu yolunda bilgi belge sunulmadığından, davacıdan sözleşme süresinin uzatıldığı ileri sürülerek damga vergisi tahsil edilmesinde vergilendirme hatası yapıldığı sonucuna ulaşılmış olup, dava konusu zımnen ret işleminin bu kısmında ve mahkeme kararının buna ilişkin hüküm fıkrasında hukuka uygunluk görülmemiştir.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin istinaf istemi ile davacının, 04.04.2016 tarihli sözleşme nedeniyle ödenen damga vergisi yönünden davanın reddine dair hüküm fıkrasına yönelik istinaf isteminin reddine, davacı istinaf isteminin kısmen kabulüyle Ankara 1. Vergi Mahkemesi'nin 21/05/2019 gün ve E:2019/143, K:2019/684 Sayılı kararının, 30.06.2015 tarihli sözleşmenin süresinin uzatıldığından bahisle hesaplanan ve davacının hakedişlerinden kesinti suretiyle tahsil edilen damga vergisi yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrası ile yargılama giderlerine ve davacı vekili için taktir edilen vekalet ücretine ilişkin ilişkin hüküm fıkralarının kaldırılmasına, 2577 Sayılı Kanun'un değişik 45. maddesinin, 4. fıkrası uyarınca esastan incelenen davada, dava konusu işlemin bu kısmının iptaline, iş bu karara ait posta giderinin de davacıya ait avanstan karşılanacağı kabul edilerek, davacı tarafından karşılanmış olan ve aşağıda dökümü yapılan 403,10.-TL yargılama giderinin haklılık oranına göre takdiren 200,00.-TL'sinin davalı idareye yüklenmesine ve 120,00.-TL'sinin davacıların vekili için taktir edilen 1.890,00.-TL avukatlık ücretiyle birlikte davalı idarece davacılara ödenmesine, 54,40-TL maktu karar harcının davacılardan tahsiline, müdahil nedeniyle gerçekleşen 61,80.-TL yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına ve kendisinin dosyaya ödediği posta gideri avansının 89,00.-TL kısmının kararın kesinleşmesi ve istemi halinde Mahkeme Yazıişleri Müdürlüğü'nce iadesine, dosyada artan diğer posta gideri avanslarının kararın kesinleşmesi halinde Mahkeme Yazıişleri Müdürlüğü'nce davacılara iadesine, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içerisinde Danıştay'a temyiz isteminde bulunma yolu açık olmak üzere, 04.02.2020 gününde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)