İSTEMİN ÖZETİ: …… Komutanlığı Balıkesir Astsubay Meslek Yüksek Okulunda muvazzaf astsubay adayı/kursiyer olarak eğitim almakta olan davacının, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle Astsubay Temel Eğitim Kursundan çıkarılmasına ilişkin 17/08/2017 tarihli işlemin iptali istemiyle açılan davada, hakkında güvenlik soruşturması yapılanın, Kurumun ve yürütülen hizmetin gereği bir değerlendirmeye tabi tutulacağı, Türk Silahlı Kuvvetlerinin bir parçası olan davalı idarede hem Türk Silahlı Kuvvetlerine hem de emniyet ve asayişe dair görevlerin yürütüldüğü dikkate alındığında, kapsamına alınacak olan personel için daha titiz bir inceleme ve değerlendirmenin, idarenin takdir hakkının en uygun adaydan yana kullanılmasını sağlamanın gereği olduğu, idarece sunulan istihbari bilgi notunda ''kendisinin Tokat'ta 2012/2013 döneminde FETÖ/ PDY bağlantılı ... Pansiyonunda kaldığı"nın tespit edildiği, bu durumda, davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda atanılacak olan askerlik hizmetinin önem ve özelliği açısından davacının ilgili Yönetmelikte aranan hakkında yapılan güvenlik soruşturmasında olumlu sonuç almak koşulunu taşımadığından dolayı idarenin sahip olduğu takdir yetkisini davacının astsubay temel kursundan ilişiğinin kesilmesi yönünde kullanmasında maksat yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı, gerekçesiyle davanın reddine karar veren Balıkesir 1. İdare Mahkemesi'nin 23/10/2019 gün ve E: 2019/314, K: 2019/1074 sayılı kararının; davacının öğrencilik döneminde... Pansiyonunda 6 aylık kısa bir dönemde zorunlu nedenlerle kaldığı, bu nedenle hakkındaki güvenlik soruşturmasının olumsuz olarak değerlendirilmesinin hukuka aykırı olduğu, davacı hakkında adli bir soruşturma bulunmadığı ileri sürülerek, istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5.İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:
Dava; ... Komutanlığı Balıkesir Astsubay Meslek Yüksek Okulunda muvazzaf astsubay adayı/kursiyer olarak eğitim almakta olan davacının, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle Astsubay Temel Eğitim Kursundan çıkarılmasına ilişkin 17/08/2017 tarihli işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Çalışma ve sözleşme hürriyeti" başlıklı 48.maddesinde, "Herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir." kuralına, "Çalışma hakkı ve ödevi" başlıklı 49.maddesinde, "Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir." kuralına ve "Hizmete girme" başlıklı 70.maddesinde, "Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez." kuralına yer verilmiştir.
4045 sayılı Güvenlik Soruşturması, Bazı Nedenlerle Görevlerine Son Verilen Kamu Personeli İle Kamu Görevine Alınmayanların Haklarının Geri Verilmesine ve 1402 Numaralı Sıkıyönetim Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un 1. maddesinde; "Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması; kamu kurum ve kuruluşlarında, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile Genelkurmay Başkanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ve ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel hakkında yapılır. Devletin güvenliğini, ulusun varlığını ve bütünlüğünü iç ve dış menfaatlerinin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgeler ile gizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplarının tespiti, birim ve kısımların tanımlarının yapılması, güvenlik soruşturmasının ve arşiv araştırmasının usul ve esasları ile bunu yapacak merciler ve üst kademe yöneticilerinin kimler olduğu Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulacak yönetmelik ile düzenlenir." hükmü yer almaktadır.
Anılan hükme istinaden Bakanlar Kurulu Kararı ile çıkartılan 12/4/2000 tarih ve 24018 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği’nin 1. maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı; yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde Devletin güvenliğinin, iç ve dış menfaatlerinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının gizlilik dereceli birim ve kısımlarını belirlemek, Türk Silahlı Kuvvetlerinde, emniyet ve istihbarat teşkilatlarında, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel hakkında yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını düzenlemektir.” hükmüne; Kapsam başlıklı 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik; yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde Devletin güvenliğinin, iç ve dış menfaatlerinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgeleri, bunların toplanmasını ve işlemini yürüten bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının ilgili birim ve kısımlarının belirlenmesini, Türk Silahlı Kuvvetlerinde, emniyet ve istihbarat teşkilatlarında, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personeli, ayrıca bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının yurtdışı teşkilatlarında sürekli görevlendirilecek bütün personel için yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının esas ve usullerini, bunu yapacak mercileri, hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacak gizlilik dereceli yerlerde çalışan kamu personeli ile meslek grupları ve üst kademe yöneticilerini kapsar." hükmüne yer verilmiş; 4. maddesinde, “f)Arşiv araştırması: Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının mevcut kayıtlardan saptanmasını”, “g) Güvenlik soruşturması: Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, yıkıcı ve bölücü faaliyetlerde bulunup bulunmadığının, ahlaki durumunun, yabancılar ile ilgisinin ve sır saklama yeteneğinin mevcut kayıtlardan ve yerinden araştırılmak suretiyle saptanması ve değerlendirilmesini” ifade eder, tanımlarına yer verilmiş; "Gizlilik dereceli birim, kısım ve görevler" başlıklı 6.maddesinde, "Bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşları; varsa, gizlilik dereceli birim ve kısımlarıyla görevlerin neler olduğunu belirleyen gizlilik dereceli yönergelerini (...) yürürlüğe koyarlar ve güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını yapacak makamlara gönderirler." hükmüne yer verilmiş; 9. Maddesinde ise, Türk Silahlı Kuvvetlerinin kadro ve kuruluşlarında yer alacak personelin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının, Türk Silahlı Kuvvetlerince bu yönetmeliğe uygun olarak hazırlanacak yönerge uyarınca yapılacağı belirtilmiş; Yine aynı Yönetmeliğin, “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında araştırılacak hususlar” başlıklı 11. maddesinde, "Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında kişinin içinde bulunduğu ortam da dikkate alınarak: a) Kimlik kontrolü, kimlik kayıtlarının doğruluk derecesi, uyrukluğu, geçmişte yabancı bir devletin uyrukluğuna girip girmediği, b) Kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığı, kolluk kuvvetlerinin ve istihbarat ünitelerinin arşivlerinde bilgiler bulunup bulunmadığı, adli sicil kaydının ve hakkında bir tahdidin olup olmadığı, c) Yıkıcı faaliyetlerde bulunup bulunmadığı ve 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanuna ve Atatürk ilke ve inkılaplarına aykırı davranıp davranmadığı. d) Şeref ve haysiyetini ihlal edecek ve görevine yansıyacak şekilde kumara, uyuşturucuya, içkiye, paraya ve aşırı bir şekilde menfaatine düşkün olup olmadığı, ahlak ve adaba aykırı davranıp davranmadığı, e) Yabancılarla, özellikle hasım ve hasım olması muhtemel Devlet mensupları ve temsilcileriyle ilgili derecesinin iç yüzü ve nedeni, f) Sır saklama yeteneğinin olup olmadığı, araştırılır." düzenlemelerine yer verilmiştir.
Öte yandan Yönetmeliğin 9.maddesinde belirtilen Silahlı Kuvvetler İstihbarata Karşı Koyma, Koruyucu Güvenlik ve İşbirliği Yönergesinin 13.maddesinde ise Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırmasının Olumsuz Kabul Edileceği Haller bentler halinde sayılmış bulunmaktadır.
Bu bağlamda, kamu alanında çalışma hakkını kullanmak isteyen kişilerin, kamu hizmetine alınmasında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz değerlendirilebilmesi için yukarıda yer verilen Kanun ve Yönetmelik hükümlerinde belirtilen sakıncaların ortaya çıkmış olması gerekmektedir. Bir başka deyişle kişinin kendisi hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında; Devletin güvenliğine, ulusal varlığına ve bütünlüğüne, iç ve dış menfaatlerine zarar verebilecek veya tehlikeye düşürebilecek faaliyetler içinde olduğunun, yıkıcı faaliyetlerde bulunduğunun, 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanuna ve Atatürk ilke ve inkılaplarına aykırı davranışlarının bulunduğunun, şeref ve haysiyetini ihlal edecek ve görevine yansıyacak şekilde kumara, uyuşturucuya, içkiye, paraya ve aşırı bir şekilde menfaatine düşkün olduğunun, ahlak ve adaba aykırı davrandığının somut bilgi ve belgelerle ortaya konulması gerekmektedir. Aksi takdirde kişiler hakkında istihbari mahiyetteki bilgilere dayanılarak veya memuriyete ve askerliğe engel olmayacak nitelikteki kovuşturma, soruşturma veya devam etmekte olan davalara dayanılarak işlem tesis edilmesi Anayasaya ve yukarıda yer verilen diğer mevzuat hükümlerine aykırılık oluşturacaktır.
Dava dosyasının incelenmesinden davacının, 2017 yılı astsubay temini faaliyetleri kapsamında yapılan sınavlarda başarılı bulunması üzerine başlatıldığı Temel Askerlik ve Astsubay Anlayışı Kazandırma Eğitimi devam etmekte iken, hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda ''Tokatta 2012/2013 döneminde FETÖ/ PDY bağlantılı ……. Pansiyonunda kaldığı" şeklindeki bilgi notuna dayanılarak, dava konusu işlemle Temel Askerlik ve Astsubaylık Anlayışı Kazandırma Eğitiminden ve muvazzaf astsubay adaylığından ilişiğinin kesildiği anlaşılmaktadır.
Davacının öğrencilik döneminde, Devletin denetiminde olan veya olması gereken bir pansiyonda kalmış olması güvenlik soruşturmasının olumsuz olarak değerlendirilmesini gerektiren bir neden olmayıp, kendisi hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda herhangi bir suçtan hüküm giydiği tespit edilmeyen davacının, Devletin ve kurumun güvenliğini tehlikeye düşürebilecek ideolojik veya yasa dışı faaliyetlerde, ya da aynı amaçlarla olumsuz tutum ve davranışlar içerisinde bulunduğunu ortaya koyan hukuken kabul edilebilir somut bir tespite yer verilmediği gibi, hakkında herhangi bir adli işlem ve soruşturma bulunmadığı da gözönüne alındığında, güvenlik soruşturması olumsuz olarak değerlendirilmek suretiyle Temel Askerlik ve Astsubaylık Anlayışı Kazandırma Eğitiminden ve muvazzaf astsubay adaylığından ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu işlemde mevzuata ve hukuka uyarlık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; istinaf başvurusunun kabulüyle, Balıkesir 1. İdare Mahkemesi'nin 23/10/2019 gün ve E: 2019/314, K: 2019/1074 sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, aşağıda dökümü yapılan 402,85-TL dava yargılama gideri ile yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.700,00-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, davacının adli yardımdan yararlandırılması nedeniyle davacıdan alınmayan ve aşağıda dökümü yapılan 243,40-TL istinaf yargılama giderinin Mahkemesince davalı idareden tahsiline, davalı idarece yatırılan ve tamamı harcanan 80,00-TL yargılama giderinin(posta gideri) davalı idare üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yatırılan posta gideri avansından artan miktarın Mahkemesince HMK'nun 333. maddesi uyarınca davacıya iadesine, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içerisinde Danıştay'da temyiz yolu açık olmak üzere 20/02/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)