(2577 S. K. m. 45) (3194 S. K. m. 32, 42, Geç. m. 16)
İSTEMİN KONUSU: Kocaeli 1. İdare Mahkemesinin 14/06/2019 tarih ve E:2018/1279, K:2019/744 sayılı kararının istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Kocaeli ili, Gebze ilçesi, Pelitli Mahallesi, 150 ada, 3 parsel sayılı taşınmazda ruhsatsız olarak çelik konstrüksiyon depo yapıldığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca davacıya 112.490,06.-TL idari para cezası verilmesine ilişkin 24/09/2018 günlü, 2018/2223 sayılı Gebze Belediye Encümeni kararı ile bu kararın dayanağı 13/09/2018 günlü, 19/3 cilt/sayfa numaralı yapı durdurma tutanağının iptali istenilmiştir.
İlk derece mahkemesi kararının özeti: Kocaeli 1. İdare Mahkemesince verilen 14/06/2019 tarih ve E:2018/1279, K:2019/744 sayılı kararda; 17/08/2018 tarihli Yapı Kayıt Belgesi ile kayıt altına alınan yapı hakkında bu tarihten sonra düzenlenen 13/09/2018 tarihli yapı durdurma tutanağında ve anılan tutanağa istinaden 3194 sayılı Kanunun 42.maddesi uyarınca idari para cezası verilmesine ilişkin belediye encümeni kararında hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
İSTİNAFA BAŞVURANIN İDDİALARI: Davalı idare tarafından; yapı kayıt belgesinin idareye ibraz edilmediği, dava konusu yapı inşa edilirken 13/09/2018 tarihinde yapı durdurma tutanağının düzenlendiği, 3194 sayılı İmar Kanununun 7143 sayılı Kanunla eklenen geçici 16. maddesi uyarınca 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için düzenlendiği, imar mevzuatına aykırı olarak ruhsatsız yapı yapıldığının usulüne uygun olarak düzenlenen yapı durdurma tutanağı ile tespit edildiği, 3194 sayılı Kanunun 32. ve 42.maddeleri uyarınca tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığından bahisle kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
TÜRKMİLLETİADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Beşinci İdare Dava Dairesince; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 6545 sayılı Kanunun 19. maddesi ile değişik 45. maddesi uyarınca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Kocaeli ili, Gebze ilçesi, Pelitli Mahallesi, 150 ada, 3 parsel sayılı taşınmazda ruhsatsız olarak çelik konstrüksiyon depo yapıldığından bahisle 13/09/2018 günlü, 19/3 cilt/sayfa numaralı yapı durdurma tutanağı düzenlenmiştir.
Sonrasında bu tutanak esas alınarak, 24/09/2018 günlü, 2018/2223 sayılı Gebze Belediye Encümeni kararı ile 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca davacıya 112.490,06.-TL idari para cezası verilmiştir.
Anılan yapı durdurma tutanağı ve encümen kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "istinaf" başlıklı (Değişik 6545 S.K./19. md.) 45. maddesinin 3. fıkrasında; "Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir."; 4. fıkrasında; "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir..."; 6. fıkrasında ise, "Bölge idare mahkemelerinin 46 ncı maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir." hükümleri yer almaktadır.
3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonucunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir. Ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir." kuralı yer almıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun 18 Mayıs 2018 tarihli ve 30425 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun 16'ncı maddesi ile eklenen geçici 16'ncı maddesinin birinci fıkrasında; "Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir." hükmüne, dördüncü fıkrasında ise; "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir." hükmüne yer verilmiş; 31.12.2018 günlü ve 538 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Yapı Kayıt Belgesi başvuru süresinin 30/06/2019 tarihine kadar uzatılmasına karar verilmiştir.
Anılan Yasa hükmüne dayanılarak hazırlanan ve 6 Haziran 2018 tarihli ve 30443 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğin 6. maddesinde de, Yapı Kayıt Belgesi verilen yapıların maliklerinin, bu belgenin bir örneğini belediye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyesine, bu sınırlar dışında il özel idaresine vermek zorunda oldukları, Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdare Mahkemesi kararının, dava konusu 24/09/2018 günlü, 2018/2223 sayılı Gebze Belediye Encümeni kararı iptaline ilişkin kısmı hukuka uygun olup, davalı idare tarafından ileri sürülen hususlar kararın bu kısmının kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
İdare Mahkemesi kararının, 13/09/2018 günlü, 19/3 cilt/sayfa numaralı yapı durdurma tutanağına ilişkin kısmına gelince;
İdare Mahkemesince her ne kadar, 17/08/2018 tarihli Yapı Kayıt Belgesi ile kayıt altına alınan yapı hakkında bu tarihten sonra düzenlenen 13/09/2018 tarihli yapı durdurma tutanağında hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu yapı durdurma tutanağının iptaline karar verilmiş ise de;
3194 sayılı Kanunun Geçici 16. maddesinin 4. fıkrası ve Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğin 6. maddesinde yer alan, yapı kayıt belgesi ilgili belediyesine verildikten sonra 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği düzenlemesinin yapı tatil tutanağını da kapsayacak şekilde genişletilmesinin hukuken olanaklı bulunmaması karşısında, yapı kayıt belgesi verilen yapılar hakkında düzenlenen yapı tatil tutanağına karşı açılan davada işin esası incelenmek suretiyle bir karar verilmesi gerektiğinden, İdare Mahkemesince; yapı durdurma tutanağı yönünden uyuşmazlığın esasının incelenmesi suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, işleme konu yapı için 3194 sayılı Kanunun Geçici 16. maddesi uyarınca yapı kayıt belgesi düzenlendiğinden bahisle dava konusu yapı durdurma tutanağının iptaline karar verilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.
Yapı durdurma tutanağı yönünden işin esası incelendiğinde;
3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesinde yer alan düzenlemeye göre; ruhsatsız ya da ruhsat ve eklerine aykırı yapı hakkında kanunda öngörülen yaptırımların uygulanabilmesi, ihtilaf konusu imalatın ilgili fen elemanları tarafından açık ve tereddüde yer bırakmayacak şekilde çizim ve fotoğraf gibi, görsel verilere dayalı olarak saptanarak usule uygun şekilde düzenlenecek bir tutanağa bağlanması ile mümkündür. Söz konusu tutanakta yer alması gereken hususların ise yine yasa hükmünde belirtildiği görülmektedir. Buna göre; yapının denetimini yapan ilgili idare elemanlarının yapıyla ilgili saptamaları ve imzalarının bulunduğu tutanağın düzenlendiği sırada yapı sahibinin de hazır bulunması halinde imzalatılması, yapı sahibi bulunamamış ise tutanağın yapı yerine asılması, bu hususa da tutanakta yer verilmesi, yapının mühürlenerek inşaatın derhal durdurulduğunun belirtilmesi gerekmektedir.
Olayda, dava konusu yapı durdurma tutanağının, 3194 sayılı Kanunda belirtilen usule uygun olarak düzenlendiği ve yukarıda yapılan açıklamalarda da belirtildiği üzere, somut, ayrıntılı ve gerekçeli tespitler içerdiği, ruhsatsız yapının krokisinin çizildiği ve tutanağın bir örneğinin "Pelitli Mahallesi Muhtarlığı"na bırakıldığı, dolayısıyla söz konusu tutanağın 3194 sayılı Kanunun 32. maddesi hükmünde belirtilen "Yapı Tatil Zaptı"nın ihtiva etmesi gereken unsurları taşıdığı görüldüğünden, dava konusu yapı tatil tutanağının iptali yolundaki istinafa konu Mahkeme kararının bu kısmında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca Kocaeli 1. İdare Mahkemesinin 14/06/2019 tarih ve E:2018/1279, K:2019/744 sayılı kararının dava konusu encümen kararının iptaline ilişkin kısmına yönelik davalı idarenin istinaf başvurusunun REDDİNE,
2.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen KABULÜ ile kararın yapı durdurma tutanağının iptaline ilişkin kısmının KALDIRILMASINA, yapı durdurma tutanağı yönünden davanın REDDİNE,
3.Sonuç olarak dava kısmen iptal, kısmen de retle sonuçlandığından, aşağıda dökümü yapılan 241,80.-TL dava yargılama giderinin davada haklılık oranına göre belirlenen 120,90.-TL'sinin davacı üzerinde bırakılmasına, kalan 120,90.-TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, davalı idarece karşılanan 175,50.-TL istinaf ve 153,50.-TL YD itiraz gideri olmak üzere toplam 229,00.-TL yargılama giderinin istemde haklılık oranına göre belirlenen 114,50.-TL'sinin ve kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 1.362,00.-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, kalan 114,50.-TL yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasına, kararın davalı idarenin istinaf başvurusu reddedilmek suretiyle kesinleşen kısmında davacı lehine vekalet ücretine hükmedildiğinden, davacı lehine yeniden vekalet ücretine hükmedilmesine gerek olmadığına,
4.Posta gideri avansından artan miktarın mahkemesince ilgilisine iadesine,
5.2577 sayılı Kanunun 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu mahkemeye gönderilmesine,
6.Aynı madde hükmü uyarınca kesin olarak, 31/10/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)