İSTEMİN ÖZETİ: Çankırı ili, Merkez ilçesi, .... Mahallesi, .... Caddesi, 1 ada, 119 sayılı parselde yer alan apartmanın 1 (bir) nolu dairesine 7143 sayılı Kanun'un 16. maddesiyle 3194 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 16. madde uyarınca imar affı kapsamında yapılan başvuru neticesi iş yeri amaçlı kullanımı için 29/11/2018 tarih ve .... sayılı yapı kayıt belgesi düzenlenmesi işleminin iptali istemiyle açılan davanın reddine ilişkin olarak Kastamonu İdare Mahkemesince verilen 29/04/2019 tarih ve E:2018/1692, K:2019/574sayılı kararın; hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kaldırılması istenilmektedir.
ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI'NIN SAVUNMASININ ÖZETİ: Mahkeme kararında hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek, istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmuştur.
ÇANKIRI VALİLİĞİ'NİN SAVUNMASININ ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesince, 2577 sayılı Yasa'nın değişik 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
Dava; Çankırı ili, Merkez ilçesi, .... Mahallesi, .... Caddesi, 1 ada, 119 sayılı parselde yer alan apartmanın 1 (bir) nolu dairesine 7143 sayılı Kanun'un 16. maddesiyle 3194 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 16. madde uyarınca imar affı kapsamında yapılan başvuru neticesi iş yeri amaçlı kullanımı için 29/11/2018 tarih ve .... sayılı yapı kayıt belgesi düzenlenmesi işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince; dava konusu yapının niteliğinin mesken olmasına rağmen konut+ticari olarak yapıya yapı kayıt belgesi düzenlenmesine engel teşkil eden sınırlayıcı bir düzenleme bulunmadığı, yapının 31/12/2017 tarihinden önce inşa edildiğine ilişkin ihtilaf olmadığı, aynı zamanda yapının üçüncü kişilerin arazisine yapılmadığı ve ilgili mevzuatta belirlenen yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek yapılar arasında yer almadığı anlaşıldığından ....'in tapuda maliki olduğu taşınmaza ilişkin yapı kayıt belgesi düzenlenmesi yönünde tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (...) tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshasıda muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir. İdare tarafından ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılıkların giderilemeyeceği tespit edilen yapıların ruhsatı üçüncü fıkrada düzenlenen bir aylık süre beklenmeden iptal edilir ve mevzuata aykırı imalatlar hakkında beşinci fıkra hükümleri uygulanır ." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Kanun'un 42. maddesinde ise, ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere idari para cezaları uygulanacağı, Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu'nu....8 Mayıs 2018 tarihli ve 30425 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun 16’ncı maddesi ile eklenen geçici 16’ncı maddesinin birinci fıkrasında; "Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir." hükmüne, dördüncü fıkrasında ise;"Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir." hükmüne yer verilmiş; 31/12/2018 günlü ve 538 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Yapı Kayıt Belgesi başvuru süresinin 15/06/2019 tarihine kadar, yapı kayıt bedeli ödeme süresinin ise 30/06/2019 tarihine kadar uzatılması öngörülmüş, 30/06/2019 tarihli, 1267 sayılı Karar ile de, koşullu olarak ödeme süresi 31/12/2019 tarihine kadar uzatılmıştır.
Anılan Yasa hükmüne dayanılarak hazırlanan ve 6 Haziran 2018 tarihli ve 30443 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğin 6. maddesinin birinci fıkrasında, Yapı Kayıt Belgesi verilen yapıların maliklerinin, bu belgenin bir örneğini belediye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyesine, bu sınırlar dışında il özel idaresine vermek zorunda oldukları, aynı maddenin üçüncü fıkrasında, Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği belirtilmiş, 20 Eylül 2018 tarihli ve 30541 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Usul ve Esasların 5. maddesi ile değişik 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında ise;“(2) Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, Yapı Kayıt Belgesi iptal edilir, bu belgenin sağlamış olduğu haklar geri alınır, Yapı Kayıt Belgesi bedeli olarak yatırılmış olan bedel iade edilmez ve belge düzenlenmesi safhasında yalan beyanda bulunan müracaat sahibi hakkında 26/09/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 206 ncı maddesi uyarınca suç duyurusunda bulunulur.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; Çankırı ili, Merkez ilçesi, .... Mahallesi, .... Caddesi, 1 ada, 119 sayılı parselde bulunan apartmanın 1 numaralı bağımsız bölümünün maliki olan dava dışı ....'in konut kullanımlı anılan bağımsız bölümün iş yeri olarak kullanıldığından bahisle yaptığı başvuru neticesinde karma (konut+ticari) kullanım için 29/11/2018 tarihli, .... numaralı yapı kayıt belgesinin düzenlendiği, başvuru sırasında ekli fotoğraflardan anılan bağımsız bölümde her hangi bir fiziki müdahalenin olmadığı, yapı kayıt belgesi düzenlendikten sonra (29/11/2018) yapılan fiziki müdahaleyle apartman dış cephesine kapı açıldığı, pencere ebatlarının değiştirildiği ve konutun ticari kullanıma dönüştürüldüğü anlaşılmaktadır.
Öncelikle, 3194 sayılı İmar Kanunu'na eklenen Geçici 16. madde ile Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ hükümlerine göre; yapı kayıt belgesinin 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış "ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar" için düzenlenebileceğini vurgulamak gerekmektedir.
Dolayısıyla, anılan tarihten çok sonra yapılmış tadilatlar için yapı kayıt belgesi düzenlenemeyeceği açık olup, yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek bağımsız bölüm için verilen dava konusu yapı kayıt belgesinde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, ancak ve ancak Yasa'da aranılan koşulların varlığı halinde "ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıları kayıt altına almak amacıyla yapı kayıt belgesi düzenlenebileceğinden, her hangi bir fiziki müdahale, ruhsat ve eklerine aykırılık ve/veya ruhsatsız inşaat olmadan salt kullanım amacındaki değişikliği kayıt altına almak amacıyla cins tashihine yönelik yapı kayıt belgesi verilmesi de hukuken mümkün bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf başvurusunun KABULÜNE, Kastamonu İdare Mahkemesince verilen 29/04/2019 tarih ve E:2018/1692, K:2019/574 sayılı kararın KALDIRILMASINA; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45/4. maddesi uyarınca yapılan inceleme sonucunda dava konusu işlemin İPTALİNE; aşağıda dökümü yapılan, mahkeme ve istinaf safhasına ait toplam 726,90 TL yargılama giderinin davalı idareler tarafından davacıya ödenmesine, posta gideri avansından artan miktarın istinaf başvurusunda bulunana iadesine, 04/06/2020 tarihinde oybirliğiyle 2577 sayılı Yasa'nın değişik 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca kesin olarak karar verildi. (¤¤)