(6306 S. K. m. 6) (Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği m. 26)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacı tarafından, Bursa Büyükşehir Belediye Meclisi'nin 28.03.2018 tarih ve 919 sayılı kararı ile kabul edilip 31.05.2018 tarih ve 1582 sayılı kararıyla askı itirazları değerlendirmesi sonucu plan notları değiştirilerek onaylanan Bursa İli, Osmangazi İlçesi, .... Mahallesi, 10554 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda 6306 sayılı Kanun uyarınca yapılan 1/1000 ölçekli uygulama İmar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılan davada, "...Bu açıklamalar çerçevesinde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın 05.09.2016 tarih ve E.14820 sayılı yetki devrine ilişkin işlemi gereğince, 6306 sayılı Kanun uyarınca "Riskli Yapılara" ilişkin imar planı tadilatlarının ada bazında yapılması gerekmekte olup, parsel bazında plan tadilatı yapılmasına ilişkin dava konusu işlemin yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu kanaatine varılmıştır." gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin Bursa 1. İdare Mahkemesi'nin 16/07/2019 tarih ve E:2018/1028, K:2019/730sayılı kararının; davanın süresinde açılmadığı, davacının dava açma ehliyetinin bulunmadığı, kentesel dönüşüm amaçlı plan yapıldığı, mevzuata uygun hareket edildiği iddialarıyla kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Dördüncü İdare Dava Dairesince, dava dosyasındaki bilgi ve belgeler incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava, davacı tarafından, Bursa Büyükşehir Belediye Meclisi'nin 28.03.2018 tarih ve 919 sayılı kararı ile kabul edilip 31.05.2018 tarih ve 1582 sayılı kararıyla askı itirazları değerlendirmesi sonucu plan notları değiştirilerek onaylanan Bursa İli, Osmangazi İlçesi, .... Mahallesi, 10554 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda 6306 sayılı Kanun uyarınca yapılan 1/1000 ölçekli uygulama İmar planı değişikliğinin istemiyle açılmıştır.
Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 26. maddesinde; "(1) İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır. (2) İmar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesi esastır. Yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamaz. (3) İmar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişiklikleri zorunluluk olmadıkça yapılmaz. Zorunlu hallerde böyle bir değişiklik yapılabilmesi için: a) İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık veya kuruluşların görüşü alınır. b) İmar planında yer alan yol hariç sosyal ve teknik altyapı alanlarının ve kamuya ait sosyal ve kültürel tesis alanlarının kaldırılabilmesi veya küçültülmesi ancak bu tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabilir. Eşdeğer alanın ayrılmasında yüzölçümü ve konum özellikleri korunur. Bu alanların yerinin değiştirilmesinde, mevcut plandaki hizmet etki alanına göre aynı uygulama etabı veya bölge içinde kalması, yaya erişim mesafelerinin dikkate alınması ve yeni tespit edilen alanın tesisin yapılmasına müsait olması zorunludur. c) Düzenleme ortaklık payından elde edilen alanların yüzölçümleri toplamının altına düşülmemek kaydıyla, plan değişikliği ile kaldırılan yol alanlarının miktarları, düzenleme ortaklık payından oluşturulan park, çocuk bahçesi, meydan gibi açık ve yeşil alanlarda kullanılabilir. Ancak yol hariç düzenleme ortaklık payına tabi bir kullanımın kamu ortaklık payına tabi bir kullanıma dönüştürülmek istenilmesi halinde, düzenleme ortaklık payına tabi alanın hizmet edeceği etki alanında eşdeğer bir alan ayrılır........(7) Yoğunluk artıran veya kentsel ulaşım sistemini etkileyen imar plan değişikliklerinde, kentsel teknik altyapıya yönelik etkilerin belirlenmesi ve gerekli önlemlerin alınması amacıyla ayrıca kentsel teknik altyapı etki değerlendirmesi raporu, analizi hazırlanır veya hazırlatılır." kuralına yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; dava konusu Bursa İli, Osmangazi İlçesi, .... Mahallesi, 10554 ada, 1 parsel sayılı taşınmaza ilişkin olarak '24.05.2017 tarih ve 1555 sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptal edilerek, söz konusu parselin Yençok:30.50 m. ve doğu yönünde 5 metre, güney ve batı yönünde ise 4'er metre çekme mesafeleri olan ticaret+Konut Alanı olarak belirlenmesi, 1-Yapı, çekme mesafeleri ve Yençok sağlanmak kaydıyla 05.01.2018 tarih ve 10 sayılı ruhsatında bulunan otopark hesabına esas 10.834,00 m² toplam yapı inşaat alanı ve 7.650,16 m² bağımsız bölüm alanlarını aşamaz. 2-Nüfus artışından kaynaklı donatı ihtiyacı bulunması durumunda, ruhsat vermeye yetkili belediyelerin meclisi tarafından donatı alanları elde edilmesine yönelik uygulama yöntemi hakkında karar alınarak bu doğrultuda uygulama yapılacaktır. 3-Çekme mesafelerinden sonra tam dolu yapı yapılabilir" şeklinde plan notu eklenmesine ilişkin 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Değişikliğinin 6306 Kanun'un 6. Maddesinin 12. Bendi uyarınca geçici olarak Bursa Büyükşehir Belediyesi'ne devredilen yetkiye istinaden uygun olduğuna ve raporun aynen kabulüne' ilişkin 28.03.2018 tarih ve 919 sayılı Bursa Büyükşehir Belediye Meclisi'nin kararına karşı askı ilan süresi içerisinde yapılan itirazın değerlendirilmesi sonucunda"Sosyal ve Teknik Donatı Alanlarının kamulaştırma işlemi Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılacaktır. Belirlenen yöntem doğrultusunda elde edilecek bedel ve araziler, Kentsel Dönüşüm gerçekleştirilen ilgili planlama bölgelerinde (ilçesinde) gerçekleştirilecek plan revizyonu kapsamında yine Donatı Alanı olarak kullanılacaktır." şeklinde ilavesiyle Bursa İli, Osmangazi İlçesi, .... Mahallesi, 10554 ada, 1 parsele ilişkin 1/1000 ölçekli, Uygulama İmar Planı değişikliğine yapılan askı itirazının kısmen uygun olduğuna; itiraza konu plan değişikliğinde belirtilen plan notlarından "2)Nüfus artışından kaynaklı donatı ihtiyacı bulunması durumunda, ruhsat vermeye yetkili Belediyelerin Meclisi tarafından, donatı alanları elde edilmesine yönelik uygulama yöntemi hakkında karar alınarak, bu doğrultuda uygulama yapılacaktır.' plan notunun iptal edilerek 2)Nüfus veya yapı yoğunluğundan kaynaklı donatı ihtiyacı karşılanması için yetkili Bursa Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından, donatı alanları elde edilmesine yönelik uygulama yöntemi hakkında karar alınarak, bu doğrultuda uygulama yapılacaktır. 3)Belirlenecek yöntem doğrultusunda donatı teminine ilişkin gerekli işlemler gerçekleşmediği sürece, emsal artışına yönelik plan değişikliği geçerli değildir. 4) Emsal artışı konut alanı olarak sağlanıyor ise artışın tamamı, emsal artışı ticaret alanı olarak sağlanıyor ise artışın % 50'si donatı hesabına tabi olacaktır.'5)Sosyal ve Teknik Donatı Alanlarının kamulaştırma işlemi Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılacaktır. 6) Belirlenecek yöntem doğrultusunda elde edilecek bedel veya araziler, Kentsel Dönüşüm gerçekleştirilen ilgili Planlama Bölgelerinde (ilçesinde) gerçekleştirilecek plan revizyonu kapsamında yine Donatı Alanı olarak kullanılacaktır.' şeklinde şeklinde plan notları eklenmesine ilişkin 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Plan Değişikliğinin 6306 Kanun'un 6. maddesinin 12. bendi uyarınca geçici olarak Bursa Büyükşehir Belediyesi'ne devredilen yetkiye istinaden uygun olduğuna ve raporun kabulüne'' şeklinde 31.05.2018 tarih ve 1582 sayılı Bursa Büyükşehir Belediye Meclisi'nin kararının alındığı, Büyükşehir Belediye Başkanı tarafından 08.06.2018 tarihinde onaylanmak suretiyle yürürlüğe girdiği, bakılan davanın da bu uygulama imar planının iptali istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır.
Mahkemesince yapılan inceleme sonucunda "..Bu açıklamalar çerçevesinde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın 05.09.2016 tarih ve E.14820 sayılı yetki devrine ilişkin işlemi gereğince, 6306 sayılı Kanun uyarınca "Riskli Yapılara" ilişkin imar planı tadilatlarının ada bazında yapılması gerekmekte olup, parsel bazında plan tadilatı yapılmasına ilişkin dava konusu işlemin yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu kanaatine varılmıştır." gerekçesiyle iptal kararı verildiği görülmüştür.
Olayda, dava konusu parselin adada tek parsel olduğu, aynı ada içinde başkaca parsel bulunmadığı anlaşıldığından, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ada bazlı verdiği yetkiye istinaden davalı idarece yapılan uygulama imar planında yetki açısından bir sorun bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, dava konusu planın, kentsel dönüşüm amaçlı plan yapımına yönelik olarak hazırlandığının görüldüğü, alanda “kentsel dönüşüm yapılması” durumunda yapı yoğunluğunun arttırıldığının anlaşıldığı, çevresinden kopuk işlev değişikliğine gidildiği, dava konusu plan değişikliğinin bütüncül bir planlama yaklaşımı geliştirilmesinden uzak olduğu, plan değişikliğinin dava konusu taşınmaz özelinde fonksiyon ve yapılaşma koşullarının değişmesine neden olduğu ve çevresindeki koşulların değişmemiş olduğu, yapı yoğunluğu ve yüksekliğinin artışına yönelik dava konusu taşınmaz özelinde gerçekleştirilecek değişikliğin salt taşınmaz sınırları içinde değerlendirilmesinin doğru bir sonuca ulaşmayı engelleyeceği, söz konusu değişimin daha geniş bir alana yayılmasının ise parsel ölçeğinde başlayacak bir değişimin mahalle ölçeğine dek genişleyerek, üst ölçekli planların ana kararlarına uyumsuz bir yapılaşmanın ortaya çıkmasına neden olabileceği, dava konusu plan değişikliği ile geliştirilen parçacıl ve alanı çevresinden soyutlayan, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin 26. maddesinde belirtildiğinin aksine “yörenin yerleşim özellikleri, dokusu ve kimliğinin dikkate alınmadığı” yaklaşım, planlama ilkeleri ve şehircilik esaslarına uygun bir yaklaşım olarak değerlendirilmediği, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği hükümlerine göre dava konusu alanda artış gösteren yapı yoğunluğu sonucunda, sosyal ve teknik altyapının da alan içinde dengelenmesi gerektiği halde sosyal donatıyı arttıracak bir değişiklik öngörülmediği, dava konusu plan değişikliğinin yapı yoğunlukları ve yükseklikleri yönünden plan ana kararlarını, sürekliliğini ve bütünlüğünü bozacak nitelikte olduğu sonucuna varılmıştır.
Her ne kadar plan notlarında gerekli sosyal donatının ilgili bölgeden karşılanacağına dair plan notlarının getirildiği görülmekle birlikte bu hususun plan notundan öteye gitmediği, arazi kullanım kararlarının nazım imar planından başlayarak uygulama imar planına doğru plan kademelenmesi içinde ve fiziki olarak plan paftasında değişikliği ile birlikte gösterilmesi gerektiği ancak bu yönde bir işleme girmeden soyut plan notu ile bir sonuca varılmasının mümkün olmadığı anlaşılmıştır.
Diğer taraftan, aynı sebeple aynı parsele yönelik yapılan plan değişikliğinin, Bursa 3. İdare Mahkemesinin 26.12.2018 tarih ve E:2017/1310, K:2018/1485 sayılı kararıyla iptal edildiği, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun da Dairemizin 30.04.2019 tarih ve E:2019/461, K:2019/837 sayılı kararıyla reddedildiği Uyap kayıtlarından tespit edilmiştir.
Bu durumda; 6306 sayılı Kanunun 6. maddesinin 12. bendi uyarınca geçici olarak Bursa Büyükşehir Belediyesi'ne devredilen yetki doğrultusunda yapılan plan değişikliğinin, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği' nin 26. maddesinde benimsenen ilke ve esaslara uygun bir anlayış geliştirilmediğinin, bütüncül bir yaklaşımdan uzak, parçacıl tutum ile plan ana kararlarının sürekliliğini ve bütünlüğünü bozan sonuçlar ortaya çıkardığının anlaşılması karşısında dava konusu plan değişikliğinin planlama ilkeleri, şehircilik esasları ve kamu yararına aykırı olduğu sonucuna varıldığından, dava konusu planların bu gerekçeyle iptali gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Bursa 1. İdare Mahkemesi'nin 16/07/2019 tarih ve E:2018/1028, K:2019/730 sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçe ile REDDİNE, istinaf aşamasında yapılan 204,00 TL yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına, istinaf aşamasındaki posta gideri avansından artan kısmın kararın kesinleşmesini takiben mahkemesince davalıya iadesine, bu karara karşı tebliğ tarihini izleyen 30 gün içinde Danıştay'da temyiz yolu açık olmak üzere,09/01/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)