(2577 S. K. m. 45) (3194 S. K. m. 32, 42, Geç. m. 16)
İSTEMİN KONUSU: İstanbul 3. İdare Mahkemesinin 20/05/2019 tarih ve E:2018/2043, K:2019/1328 sayılı kararının istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem : İstanbul İli, Çatalca İlçesi, Örcünlü Mahallesi, 104 ada, 65 parselde ruhsatsız olarak prefabrik yapı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle düzenlenen 13/08/2018 günlü, 38/46 cilt/sıra nolu yapı tatil tutanağı esas alınarak 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca söz konusu yapının yıkımına ve aynı Kanunun 42. maddesi uyarınca davacıya 6.831,58.-TL idari para cezası verilmesine ilişkin 28/08/2018 günlü, 469 sayılı Çatalca Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.
İlk derece mahkemesi kararının özeti: İstanbul 3. İdare Mahkemesince verilen 20/05/2019 tarih ve E:2018/2043, K:2019/1328 sayılı kararda; 3194 sayılı Yasanın geçici 16. maddesinde düzenlenen yapı kayıt belgesi verilen yapılarla ilgili alınan yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği hükmü karşısında 18/07/2018 tarihli Yapı Kayıt Belgesi ile kayıt altına alınan yapı hakkında bu tarihten sonra düzenlenen yapı durdurma tutanağına istinaden 3194 sayılı Kanun uyarınca yıkım kararı alınmasına ve idari para cezası verilmesine ilişkin belediye encümeni kararında hukuka uyarlık görülmediği, bununla birlikte, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yapı kayıt belgesinin iptali halinde, davalı idarece uyuşmazlık konusu yapı nedeniyle 3194 sayılı Kanun hükümleri uyarınca yeniden işlem tesis edilebileceğinin de açık olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
İSTİNAFA BAŞVURANIN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün E.33612 sayılı yazısında, uyuşmazlık konusu yapının 31/12/2017 tarihinden sonra yapıldığı tespit edildiğinden, dosyaya ibraz edilen yapı kayıt belgesinin ibraz edildiği belirtilerek, söz konusu yapı hakkında 3194 sayılı İmar Kanununun 32. ve 42.maddeleri uyarınca işlem tesis edilerek Valiliğe bilgi verilmesinin istenildiğinden bahisle dava konusu işlemin iptali yolundaki kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Beşinci İdare Dava Dairesince; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 6545 sayılı Kanunun 19. maddesi ile değişik 45. maddesi uyarınca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
İstanbul İli, Çatalca İlçesi, Örcünlü Mahallesi, 104 ada, 65 parselde ruhsatsız olarak prefabrik yapı yapıldığı tespit edilerek 13/08/2018 günlü, 38/46 cilt/sıra nolu yapı tatil tutanağı düzenlenmiştir.
Söz konusu yapı tatil tutanağında, mahallinde yapılan incelemede, kaçak ve izinsiz olarak 69,66 m2 ebatlarında zemin kattan ibaret, kapı ve pencereleri takılmış, çatısı kapatılmış vaziyette prefabrik yapı yapıldığı, tespitlerine yer verilmiştir.
Sonrasında bu tespit esas alınarak, 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca söz konusu yapının yıkımına ve aynı Kanunun 42. maddesi uyarınca davacıya 6.831,58.-TL idari para cezası verilmesine ilişkin 28/08/2018 günlü, 469 sayılı Çatalca Belediye Encümeni kararı alınmıştır.
Anılan encümen kararının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İstinaf" başlıklı (Değişik 6545 S.K./19. md.) 45. maddesinin 5. fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye gönderir. Bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararları kesindir." hükmü yer almaktadır.
3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesinin ilk cümlesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığının ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Kanunun 42. maddesinde ise; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere idari para cezaları uygulanacağı, Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun 18 Mayıs 2018 tarihli ve 30425 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun 16'ncı maddesi ile eklenen geçici 16'ncı maddesinin birinci fıkrasında; "Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir." hükmüne, dördüncü fıkrasında ise; "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir." hükmüne yer verilmiş; 31.12.2018 günlü ve 538 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Yapı Kayıt Belgesi başvuru süresinin 30/06/2019 tarihine kadar uzatılmasına karar verilmiştir.
Anılan Yasa hükmüne dayanılarak hazırlanan ve 6 Haziran 2018 tarihli ve 30443 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğin 6. maddesinin birinci fıkrasında, Yapı Kayıt Belgesi verilen yapıların maliklerinin, bu belgenin bir örneğini belediye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyesine, bu sınırlar dışında il özel idaresine vermek zorunda oldukları, aynı maddenin üçüncü fıkrasında, Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği belirtilmiş, 20 Eylül 2018 tarihli ve 30541 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslarda Değişiklik yapılmasına Dair Usul ve Esasların 5. maddesi ile değişik 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında ise; "(2) Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, Yapı Kayıt Belgesi iptal edilir, bu belgenin sağlamış olduğu haklar geri alınır, Yapı Kayıt Belgesi bedeli olarak yatırılmış olan bedel iade edilmez ve belge düzenlenmesi safhasında yalan beyanda bulunan müracaat sahibi hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 206 ncı maddesi uyarınca suç duyurusunda bulunulur." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; İstanbul İli, Çatalca İlçesi, Örcünlü Mahallesi, 104 ada, 65 parselde ruhsatsız olarak prefabrik yapı yapıldığının 13/08/2018 günlü, 38/46 cilt/sıra nolu yapı tatil tutanağı ile tespit edilmesi üzerine 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca söz konusu yapının yıkımına ve aynı Kanunun 42. maddesi uyarınca davacıya 6.831,58.-TL idari para cezası verilmesine ilişkin 28/08/2018 günlü, 469 sayılı Çatalca Belediye Encümeni kararının alındığı, anılan encümen kararının iptali istemiyle de bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince her ne kadar, dava konusu yapıya ilişkin olarak davacı tarafından 3194 sayılı Kanunun Geçici 16. maddesi uyarınca 20/09/2018 tarihli, 1812233 başvuru numaralı, .... belge nolu Yapı Kayıt Belgesi alındığı anlaşıldığından, anılan yasa hükmü uyarınca dava konusu idari para cezasına ilişkin işlemin hukuka aykırı olduğu ve iptali gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu belediye encümeni kararının iptaline karar verilmiş ise de; Yapı Kayıt Belgesi ile kayıt altına alınan ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar hakkında 3194 sayılı Kanun uyarınca yıkım kararı alınamayacağı ve idari para cezası verilemeyeceği açık olmakla birlikte, Tebliğin 8. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, Yapı Kayıt Belgesinin yetkili idarece iptal edileceği ve bu belgenin sağlamış olduğu hakların geri alınacağı açık olup, davalı İdarece istinaf dilekçesinde, uyuşmazlık konusu yapı hakkında 18/07/2018 düzenleme tarihli, 569848 başvuru numaralı, .... belge nolu Yapı Kayıt Belgesinin güncellenmesi suretiyle düzenlenen 20/09/2018 düzenleme tarihli, 1812233 başvuru numaralı, .... belge nolu Yapı Kayıt Belgesinin iptal edildiğinin, İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün E.33612 sayılı yazısıyla bildirildiği belirtilerek, anılan yazının dosyaya ibraz edildiği, söz konusu yazı içeriğinden, Yapı Kayıt Belgesinin İdare Mahkemesi kararından önce 22/02/2019 tarih ve 22826 sayılı İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Oluru ile iptal edildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, işleme konu ruhsatsız yapı için düzenlenen yapı kayıt belgesinin iptal edildiği anlaşıldığından, İdare Mahkemesince; uyuşmazlığın esasının incelenmesi suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, işleme konu yapı için 3194 sayılı Kanunun Geçici 16. maddesi uyarınca yapı kayıt belgesi düzenlendiğinden bahisle dava konusu işlemin iptaline karar verilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.
Diğer taraftan, ilk derece mahkemesi sıfatıyla uyuşmazlığa bakan idare mahkemesince işin esası incelenmeksizin hüküm kurulmuş olması karşısında, 2577 sayılı Kanunun istinaf kanun yoluna ilişkin hükümleri uyarınca Dairemizce işin esasına girilmesi mümkün görülmemiş, kararın kaldırılması ve 2577 sayılı Yasanın 45/5. maddesi gereği yeniden bir karar verilmesi için dosyanın mahkemesine iade edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin istinaf isteminin KABULÜNE,
2. İstanbul 3. İdare Mahkemesinin 20/05/2019 tarih ve E:2018/2043, K:2019/1328 sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3. 2577 sayılı Kanunun 45. maddesinin 5. fıkrası uyarınca yukarıda belirtilen gerekçe dikkate alınarak yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın kararı veren İstanbul 3. İdare Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4. Mahkemece yeniden verilecek kararla birlikte yargılama giderleri de hüküm altına alınacağından, bu hususta ayrıca hüküm tesisine gerek bulunmadığına,
5. 2577 sayılı Kanunun 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu mahkemeye gönderilmesine,
6. 2577 sayılı Kanunun 45. maddesinin 5. fıkrası uyarınca kesin olarak, 31/10/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)