(6191 S. K. m. 3, 9) (1632 S. K. m. 148) (4045 S. K. m. 1) (Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği m. 1, 2, 4, 9, 11, 13)
İSTEMİN KONUSU: Isparta Terörizmle Mücadele Eğitim ve Tatbikat Merkez Komutanlığında sözleşmeli Er Adayı olarak görev yapan davacı tarafından, güvenlik soruşturması olumsuz neticelendiği gerekçesiyle sözleşmesinin feshine ilişkin 01 Aralık 2017 tarihli işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mevzuat hükümlerinde, güvenlik soruşturmasının olumlu sonuçlanmış olması, sözleşmeli erlerde aranan nitelikler arasında sayıldığı, bu niteliği taşımadığı sonradan anlaşılması ya da sözleşme süresi içerisinde bu niteliğin kaybedilmesi halinde ilgililerin sözleşmesinin idarece feshedileceğinin açık olduğu, Devletin güvenlik güçlerini teşkil eden kurumların ve özellikle Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yapısı ve bunların icra ettiği faaliyetlerin niteliği gereği, istihdam edilecek personel hakkında yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının, ilgilinin içinde bulunduğu ortam da dikkate alınarak, başta kendisi olmak üzere ailesinin, her türlü şüpheden ari bir biçimde ilgili görevle bağdaşmayan eylem ve faaliyetlerden uzak kalmasını gerektirdiği, özellikle terör örgütüne aidiyeti, irtibatı yahut iltisakı olan veyahut terör örgütü yanlısı faaliyetler içinde yer alan ya da terör örgütlerine sempati duydukları tespit edilen kişilerin, Devletin silahlı gücünü temsil eden ve güvenliğin sağlanması için özel önemi haiz kurumlarda istihdamının kamu yararı ve hizmet gerekleriyle bağdaşmayacağının değerlendirildiği, bu durumda, davacının, hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucu elde edilen bilgi notunun, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yapısı ve icra ettiği faaliyetin niteliği gözetildiğinde, her türlü şüpheden ari olmasını engellediği sonucuna varıldığı, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, Isparta İdare Mahkemesi'nin 07/11/2018 gün ve E:2018/63, K:2018/1540 Sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF DİLEKÇESİ ÖZETİ: Davacı vekili tarafından; davacıyı ve kendisini etkileyecek yakın çevresinde bulunan kişilerin örgüte aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olup olmadığı, örgütle sıkı işbirliği içinde bulunup bulunmadığı, bunları destekleyip desteklemediği, sempatizanı olup, olmadığı yönünden de titizlikle araştırılması, bu yöndeki kanaatin mümkün olduğunca farklı bilgi ve delilerle desteklenmesi, ancak bu durumun sabit görülmesi halinde davacının Silahlı Kuvvetler mensubu olmasına izin verilmemesi gerekirken, bu yönde bir inceleme yapılmaksızın, başkaca bir delil ya da bilgi sunulmaksızın, ilgili bilgiler nedeniyle "Yönetmelik gereği başvuru şartlarını taşımadığından bahisle "başarısız" sayılmasına ilişkin olarak tesis olunan dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı ileri sürülerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Usul ve yasaya uygun mahkeme kararının onanması gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Konya Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:
KARAR: HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava, Isparta Terörizmle Mücadele Eğitim ve Tatbikat Merkez Komutanlığında sözleşmeli Er Adayı olarak görev yapan davacı tarafından, güvenlik soruşturması olumsuz neticelendiği gerekçesiyle sözleşmesinin feshine ilişkin 01 Aralık 2017 tarihli işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
6191 Sayılı Sözleşmeli Erbaş Ve Er Kanunu'nun 3. maddesinin 3. fıkrasında, "(3) Sözleşmeli erlik için aşağıdaki nitelikler aranır:
a-) Türk vatandaşı olmak.
b-) Bu Kanunda belirtilen öğrenim ile ilgili şartları taşımak.
c-) Sağlık ile ilgili Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde belirtilen şartları taşımak.
ç) Kamusal hakları kullanmaktan yoksun bırakılmamış olmak.
d-) Cezaları ertelenmiş, seçenek yaptırımlardan birisine çevrilmiş, genel ya da özel af kanunları kapsamına girmiş veya haklarında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa dahi;
1-) Devletin güvenliğine karşı işlenen suçlar, halkı askerlikten soğutmak, Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Devletin kurum ve organlarını aşağılama ile zimmet, irtikâp, iftira, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, yalan tanıklık, yalan yere yemin, suç uydurma, cinsel saldırı, cinsel taciz, kişiyi hürriyetinden yoksun bırakmak, fuhuş, gayri tabii mukarenet, hileli iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyet kırıcı suçlar ile kaçakçılık, ihaleye fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından,
2-) Firar, amir veya üste fiilen taarruz, emre itaatsizlikte ısrar, üste hakaret, mukavemet, fesat ve isyan suçlarından,
3-) 22/5/1930 tarihli ve 1632 Sayılı Askerî Ceza Kanununun 148. maddesinde belirtilen suçlardan, birisinden mahkûm olmamak." hükmüne, sözleşmenin idarece feshi başlıklı 6/1. maddesinde ise, "Sözleşmeli er adaylarının ön sözleşmeleri, aşağıdaki nedenlerle süresinin bitiminden önce feshedilir:
a-) Yönetmelikte belirtilen yetkili kurullarca, askerî eğitim esnasında başarısız veya disiplinsiz olduğuna karar verilmek.
b-) Yetkili sağlık kurullarınca askerî eğitime ve/veya göreve devam edemez kararı verilmiş olmak.
c-) Sözleşmeli er adayı olma şartlarından herhangi birini taşımadığı sonradan anlaşılmak veya sözleşme süresi içinde bu şartlardan herhangi birini kaybetmek.
ç) Askerî eğitimin üçte birine katılmamak.
d-) (Ek: 15/8/2017-KHK-694/165 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/160 md.) Güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanmak" hükmüne, özel hükümler ve yönetmelik başlıklı 9. maddesinde ise, "(1) Bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde, 1111 Sayılı Kanun hükümleri uygulanır. (2) Sözleşmeli er temin etmekten sorumlu birimler, sözleşmeli erbaş ve erlerde aranacak nitelikler, “sözleşmeli erbaş ve er olur” belgesi düzenleme esasları, müracaat şekli ve zamanı, müracaatın kabul edilmesi, sınav merkezi olarak tespit edilecek komutanlıkların belirlenmesi, sınav heyetlerinin oluşturulması, sözleşmeli onbaşılığa veya sözleşmeli çavuşluğa yükseltilme, sözleşme yapma ve feshi, askerî eğitim, değerlendirmeye esas alınacak nitelik belgesi, görevde başarısız olma ve kendilerinden istifade edilememe hâlleri ve bunlara yapılacak işlemler ile diğer hususlardaki usul ve esaslar altı ay içerisinde Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca müştereken yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenlenir." hükmüne yer verilmiştir.
6191 Sayılı Sözleşmeli Erbaş Ve Er Kanunu'nun 9. maddesine dayanılarak çıkarılan 08.06.2011 gün ve 27958 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sözleşmeli Erbaş Ve Er Yönetmeliği'nin 7. maddesinde ise, "(1) Sözleşmeli erlik için aşağıdaki nitelikler aranır;
a-) Türk vatandaşı olmak.
b-) En az ilköğretim veya yurt dışındaki dengi okul mezunu olmak.
c-) Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde (Değişik ibare: RG-28/2/2014-28927 Mükerrer) sözleşmeli erbaş ve erler için belirtilen şartları taşımak.
ç) (Değişik: RG-5/1/2013-28519) Muvazzaflık hizmeti sırasında veya terhisinden itibaren üç yıl içinde ve müracaatın yapıldığı yılın Ocak ayının ilk günü itibariyle 25 yaşını bitirmemiş olmak şartıyla; Kuvvet Komutanlıkları veya Jandarma Genel Komutanlığı yahut Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından alım için görevlendirilen birimlere müracaat etmek.
d-) (Değişik: RG-28/2/2014-28927 Mükerrer) Askerî okullardan ve Türk Silahlı Kuvvetlerinden her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilmemiş olmak.
e-) (Mülga: RG-28/2/2014-28927 Mükerrer)
f-) Kamusal hakları kullanmaktan yoksun bırakılmamış olmak.
g-) Cezaları ertelenmiş, seçenek yaptırımlardan birisine çevrilmiş, genel ya da özel af kanunları kapsamına girmiş veya haklarında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa dahi;
1-) Devletin güvenliğine karşı işlenen suçlar, halkı askerlikten soğutmak, Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Devletin kurum ve organlarını aşağılama ile zimmet, irtikap, iftira, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, yalan tanıklık, yalan yere yemin, suç uydurma, cinsel saldırı, cinsel taciz, kişiyi hürriyetinden yoksun bırakmak, fuhuş, gayri tabii mukarenet, hileli iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyet kırıcı suçlar ile kaçakçılık, ihaleye fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından,
2-) Firar, amir veya üste fiilen taarruz, emre itaatsizlikte ısrar, üste hakaret, mukavemet, fesat ve isyan suçlarından,
3-) 22/5/1930 tarihli ve 1632 Sayılı Askerî Ceza Kanununun 148. maddesinde belirtilen suçlardan birisinden mahkum olmamak.
ğ) Taksirli suçlar hariç olmak üzere bir suçtan bir ay ve daha fazla hapis cezası ile mahkum olmamak,
h-) Güvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmış olmak,
ı) Yapılacak olan fiziki kabiliyet testi ve mülakatlarda başarılı olmak.
i-) (Ek: RG-19/6/2013-28682) Öğrenimini kendi adına yapmış olmak veya herhangi bir kurum veya kuruluşa karşı hizmet veya tazminat yükümlülüğü bulunmamak (askerlik yükümlülüğüne ilişkin hükümler saklıdır). " düzenlemesine yer verilmiştir.
4045 Sayılı Güvenlik Soruşturması, Bazı Nedenlerle Görevlerine Son Verilen Kamu Personeli ile Kamu Görevine Alınmayanların Haklarının Geri Verilmesine ve 1402 Numaralı Sıkıyönetim Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un 1. maddesinde; "Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması; kamu kurum ve kuruluşlarında, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile Genelkurmay Başkanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ve ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel hakkında yapılır.... Devletin güvenliğini, ulusun varlığını ve bütünlüğünü iç ve dış menfaatlerinin zarar, görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgeler ile gizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplarının tespiti, birim ve kısımların tanımlarının yapılması, güvenlik soruşturmasının ve arşiv araştırmasının usul ve esasları ile bunu yapacak merciler ve üst kademe yöneticilerinin kimler olduğu Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulacak yönetmelik ile düzenlenir." hükmüne yer verilmektedir.
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmelik'in amacını düzenleyen 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı; yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde Devletin güvenliğinin, iç ve dış menfaatlerinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının gizlilik dereceli birim ve kısımlarını belirlemek, Türk Silahlı Kuvvetlerinde, emniyet ve istihbarat teşkilatlarında, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel hakkında yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını düzenlemektir." kuralına, 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik; yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde Devletin güvenliğinin, iç ve dış menfaatlerinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgeleri, bunların toplanmasını ve işlemini yürüten bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının ilgili birim ve kısımlarının belirlenmesini, Türk Silahlı Kuvvetlerinde, emniyet ve istihbarat teşkilatlarında, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personeli, ilk defa veya yeniden kamu hizmeti ve görevlerine atanacakları ayrıca bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının yurtdışı teşkilatlarında sürekli görevlendirilecek bütün personel için yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının esas ve usullerini, bunu yapacak mercileri, hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacak gizlilik dereceli yerlerde çalışan kamu personeli ile meslek grupları ve üst kademe yöneticilerini kapsar." kuralına, 4. maddesinin (f, g ve k) bentlerinde; "f) Arşiv araştırması: Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının mevcut kayıtlardan saptanmasını, g) Güvenlik soruşturması: Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, yıkıcı ve bölücü faaliyetlerde bulunup bulunmadığının, ahlaki durumunun, yabancılar ile ilgisinin ve sır saklama yeteneğinin mevcut kayıtlardan ve yerinden araştırılmak suretiyle saptanması ve değerlendirilmesini, k) Yıkıcı ve bölücü faaliyet: Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı, Devletin ve Cumhuriyetin varlığını tehlikeye düşürmeyi, temel hak ve hürriyetleri yok etmeyi hedefleyen faaliyetleri, terör örgütleriyle eylem birliği içerisinde olmayı, bu örgütlere yardım etmeyi, kamu imkân ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanmayı ya da kullandırmayı, bu örgütlerin propagandasını yapmayı ifade eder." kuralına, 11. maddesinde, "Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında kişinin içinde bulunduğu ortam da dikkate alınarak; a) Kimlik kontrolü, kimlik kayıtlarının doğruluk derecesi, uyrukluğu, geçmişte yabancı bir devletin uyrukluğuna girip girmediği, b) Kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığı, kolluk kuvvetlerinin ve istihbarat ünitelerinin arşivlerinde bilgiler bulunup bulunmadığı, adli sicil kaydının ve hakkında bir tahdidin olup olmadığı, c) Yıkıcı faaliyetlerde bulunup bulunmadığı ve 5816 Sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanuna ve Atatürk ilke ve inkılaplarına aykırı davranıp davranmadığı, d) Ş. ve haysiyetini ihlal edecek ve görevine yansıyacak şekilde kumara, uyuşturucuya, içkiye, paraya ve aşırı bir şekilde menfaatine düşkün olup olmadığı, ahlak ve adaba aykırı davranıp davranmadığı, e) Yabancılarla, özellikle hasım ve hasım olması muhtemel Devlet mensupları ve temsilcileriyle ilgi derecesinin iç yüzü ve nedeni, f) Sır saklama yeteneğinin olup olmadığı, araştırılır." kuralına, 9. maddesinde; Türk Silahlı Kuvvetlerinin kadro ve kuruluşlarında yer alacak personelin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının, Türk Silahlı Kuvvetlerince bu Yönetmeliğe uygun olarak hazırlanacak yönerge uyarınca yapılacağı belirtilmiş, 2011 tarih ve 114-1(c) sayılı Genel Kurmay Başkanlığınca çıkarılan Silahlı İstihbarata Karşı Koyma, Koruyucu Güvenlik ve İşbirliği Yönergesi'nin 3. Bölüm, 1. Kısım "Güvenlik Soruşturma ve Arşiv Arşiv Araştırmasının Olumsuz Kabul Edileceği Haller" başlığıyla düzenlenen 13. maddenin birinci fıkrasının (ı) bendinde güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz kabul edileceği durumlar dokuz madde halinde sayılmıştır.
Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; bazı kurumlarda ve bazı görevlerde istihdam edilecek kişiler hakkında görevin önemi, özelliği gereği derin bir araştırma ve değerlendirme yapılmasının esas olduğu, Devletin devamlılığını sağlamak için kamu hizmetini yürütmekle görevli olan idarenin, bu hizmeti en iyi şekilde yürütebilmesi için bir takım tedbirler almasının gerekli olduğu, bu tedbirlerin alınırken dikkatli ve daha titiz davranması da gerektiği ve ülkenin güvenliği ve savunulmasından sorumlu olan Türk Silahlı Kuvvetlerine alınacak personelin güvenilirliğinin şüpheden uzak olarak ortaya konulması gerektiği tartışmasızdır.
Dava dosyasının incelenmesinden; Isparta Terörizmle Mücadele Eğitim ve Tatbikat Merkez Komutanlığında Sözleşmeli Er Adayı olarak görev yapan davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesinde elde edilen "2010-2011 yılları arasında İstanbul'da FETÖ/PDY mensuplarıyla iltisaklı olduğu" yönündeki bilgi notuna istinaden güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandırıldığı, güvenlik soruşturmasının olumsuz olması nedeniyle de "sözleşmeli er adayı olma şartlarından herhangi birini taşımadığı sonradan anlaşılma veya sözleşme süresi içinde bu şartlardan herhangi birini kaybetme" gerekçesiyle sözleşmesinin feshedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dairemizin 13/11/2019 tarihli ara kararı ile Kahramanmaraş Cumhuriyet Başsavcılığı, Kahramanmaraş İl Emniyet Müdürlüğünden ve İstanbul İl Emniyet Müdürlüğünden davacı ile ekte gönderilen nüfus kayıt örneğinde yer alan davacının yakın aile bireyleri hakkında Türkiye genelinde sorgulama yapılarak FETÖ/PDY veya başka bir terör örgütü kapsamında herhangi bir adli soruşturma ya da kovuşturma bulunup bulunmadığının sorularak, soruşturma ya da kovuşturma var ise ilgili dosya numaralarının ve konu ile ilgili diğer bilgi ve belgelerin sunulmasının istenilmiştir. Gönderilen cevap dilekçelerinde davacı ile ara karar ekinde gönderilen nüfus kayıt örneğinden yer alan aile bireyleri hakkında olumsuz herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı, herhangi bir adli soruşturma kaydının bulunmadığı beyan edilmiştir.
Bu durumda, davacının kendisine dair bilgi notundaki durumu doğrular nitelikte herhangi bir verinin dosyaya sunulmadığı, davacı ile yakın aile bireyleri hakkında herhangi bir adli soruşturma kaydının bulunmadığı anlaşıldığından dava konusu işlemin sebep unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle
1-) İstinaf isteminin kabulüne,
2-) Isparta İdare Mahkemesi'nin 07/11/2018 gün ve E:2018/63, K:2018/1540 Sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline,
3-) Aşağıda dökümü yapılan toplam 534,20-TL yargılama gideri ile A.A.Ü.T. uyarınca belirlenen 1.700,00-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, istinaf aşamasında davacı tarafından fazladan yatırılan 35,90-TL harcın istemi halinde Mahkemesince davacıya iadesine,
4-) Artan posta ücretinin istemi halinde Mahkemesince davacıya iadesine,
2577 Sayılı Kanun'un 46/c maddesi uyarınca bu kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde Danıştay'a temyiz yolu açık olmak üzere, 31/01/2020 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)