(3194 S. K. m. 32, 42, Geç. m. 16) (2577 S. K. m. 14, 45)
İSTEMİN KONUSU: İstanbul 3. İdare Mahkemesinin 16/09/2019 tarih ve E:2019/480, K:2019/1905 sayılı kararının istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: İstanbul İli, Silivri İlçesi, .... Mahallesi, 1086 parsel sayılı yerde ruhsatsız ve kaçak olarak inşai faaliyet yapıldığının tespitine ilişkin 06/12/2018 tarih 2018/7-A-22 no'lu yapı tatil tutanağının; anılan tutanağa dayanılarak 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesine göre yapı sahibi sıfatıyla davacıya 8.984,60-TL para cezası verilmesine ilişkin 20/12/2018 tarih ve 2945 sayılı Silivri Belediye Encümeni kararının; söz konusu yapının aynı Kanunun 32. maddesi uyarınca yıkımına ve mal sahibi davacıya 42/3. maddesi uyarınca 4.649,00-TL para cezası verilmesine ilişki....4/01/2019 tarih ve 184 sayılı Silivri Belediye Encümeni kararı ile dayanağı29.08.2019 tarihli tutanağın iptali istenilmiştir.
İlk derece mahkemesi kararının özeti: İstanbul 3. İdare Mahkemesinin 16/09/2019 tarih ve E:2019/480, K:2019/1905sayılı kararı ile;" ...davacı tarafından uyuşmazlık konusu taşınmaz ile ilgili Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından tanzim edilen 10/12/2018 düzenlenme tarihli, .... Başvuru Numaralı, .... Belge nolu Yapı Kayıt Belgesinin dosyaya ibraz edildiği, davalı idareye söz konusu yapı kayıt belgesinin iptal edilmesi adına gereken işlemlerin yapılıp yapılmadığının sorulduğu, davalı tarafından ise bu yönde bir başvuru yapılmadığı ancak yapılacağı ve suç duyurusunda bulunulacağı yönünde dosyaya beyanda bulunulduğu, bu durumda, 3194 sayılı yasanın geçici 16. maddesinde düzenlenen yapı kayıt belgesi verilen yapılarla ilgili alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği hükmü uyarınca dava konusu taşınmazla ilgili davacıya verilen idari para cezası ve taşınmaza yönelik tesis edilen yıkım kararı alınmasında hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesi ile iptal kararı verilmiştir.
İSTİNAFA BAŞVURANIN İDDİALARI: Davalı idare tarafından; dava konusu yapının 31.12.2017 tarihinden sonra yapılması nedeniyle yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek yapılardan olduğu, yapı kayıt belgesinin iptali için başvuruda bulunulduğu, dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu ileri sürülerek istinaf talebinin kabulüyle mahkeme kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından; usulüne uygun yapı kayıt belgesi alındığı, yapı kayıt belgesinin geçerli olduğu, mahkeme kararının hukuka uygun olduğu ileri sürülerek, istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmuştur.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Beşinci İdare Dava Dairesince; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İstinaf" başlıklı (Değişik 6545 S.K./19. md.) 45. maddesinin 5. fıkrası uyarınca dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü.
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
İstanbul İli, Silivri İlçesi, .... Mahallesi, 1086 parsel sayılı taşınmazda kaçak ve ruhsatsız olarak 31.12.2017 tarihinden sonra tek katlı yığma yapı yapıldığı tespit edilerek 06/12/2018 tarih 2018/7-A-22 no'lu yapı tatil tutanağı düzenlenmiştir.
Anılan tutanağa dayanılarak Silivri Belediye Encümeninin 20/12/2018 tarih ve 2945 sayılı kararıyla 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca yapı sahibi sıfatıyla davacıya 8.984,60-TL para cezası verilmesine karar verilmiştir.
Akabinde, 06/12/2018 tarih 2018/7-A-22 no'lu yapı tatil tutanağında belirtilen aykırılıkların giderilmediği tespit edilerek 29.08.2019 tarihli tutanak düzenlenmiştir.
29.08.2019 tarihli tutanağa dayanılarak Silivri Belediye Encümenini.... 4/01/2019 tarih ve 184 sayılı kararıyla 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca yapının yıkımına ve aynı Kanunun 42/3. maddesi uyarınca davacıya 4.649,00-TL para cezası verilmesine karar verilmiştir.
Anılan encümen kararlarının ve dayanakları tutanakların iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İstinaf" başlıklı (Değişik 6545 S.K./19. md.) 45. maddesinin 5. fıkrasında, “Bölge idare mahkemesi, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye gönderir. Bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararları kesindir.” hükmü yer almaktadır.
3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesinin ilk cümlesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığının ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Kanunun 42. maddesinde ise; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere idari para cezaları uygulanacağı, Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun 18 Mayıs 2018 tarihli ve 30425 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun 16’ncı maddesi ile eklenen geçici 16’ncı maddesinin birinci fıkrasında; "Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir." hükmüne, dördüncü fıkrasında ise; "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir." hükmüne yer verilmiş; 31.12.2018 günlü ve 538 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Yapı Kayıt Belgesi başvuru süresinin 30/06/2019 tarihine kadar uzatılmasına karar verilmiştir.
Anılan Yasa hükmüne dayanılarak hazırlanan ve 6 Haziran 2018 tarihli ve 30443 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğin 6. maddesinin birinci fıkrasında, Yapı Kayıt Belgesi verilen yapıların maliklerinin, bu belgenin bir örneğini belediye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyesine, bu sınırlar dışında il özel idaresine vermek zorunda oldukları, aynı maddenin üçüncü fıkrasında, Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği belirtilmiş, 20 Eylül 2018 tarihli ve 30541 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslarda Değişiklik yapılmasına Dair Usul ve Esasların 5. maddesi ile değişik 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında ise; “(2) Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, Yapı Kayıt Belgesi iptal edilir, bu belgenin sağlamış olduğu haklar geri alınır, Yapı Kayıt Belgesi bedeli olarak yatırılmış olan bedel iade edilmez ve belge düzenlenmesi safhasında yalan beyanda bulunan müracaat sahibi hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 206 ncı maddesi uyarınca suç duyurusunda bulunulur.” düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdare Mahkemesince her ne kadar, dava konusu yapıya ilişkin olarak davacı tarafından 3194 sayılı Kanunun Geçici 16. maddesi uyarınca alınan Yapı Kayıt Belgelerinin varlığından söz edilerek iptal kararı verilmiş ise de; Yapı Kayıt Belgesi ile kayıt altına alınan ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar hakkında 3194 sayılı Kanun uyarınca yıkım kararı alınamayacağı ve idari para cezası verilemeyeceği açık olmakla birlikte, Tebliğin 8. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, Yapı Kayıt Belgesinin yetkili idarece iptal edileceği ve bu belgenin sağlamış olduğu hakların geri alınacağı açık olup, Dairemizin 11.12.2019 tarihli ara kararı ile uyuşmazlık konusu taşınmaz için alınan 10.02.2018 tarihli, ….(önceki belge no:….) belge nolu yapı kayıt belgesinin iptal edilip edilmediğinin gerekçeleriyle birlikte açıklanarak sorulması üzerine gönderilen bilgi ve belgelerden uyuşmazlık konusu taşınmaza ait 10.12.2018 tarih .... başvuru numaralı ….belge numaralı yapı kayıt belgesinin düzenlendiği daha sonra beyan değişikliğinde bulunularak 27.05.2019 tarih …. başvuru numarası ve ….numarası ile yapı kayıt belgesi alındığı, incelemeler neticesinde yapının 31.12.2017 tarihinden sonra yapıldığı, uyuşmazlık konusu yapı hakkında Yapı Kayıt Belgesinin İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nü .... 4.02.2020 tarihli, 19987 sayılı oluru ile iptal edildiğine ilişkin yazının dosyaya ibraz edildiği görülmektedir.
Bu durumda, işleme konu yapı için düzenlenen yapı kayıt belgesinin iptal edildiği anlaşıldığından, değişen hukuki durum nedeniyle, istinafa konu İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Diğer taraftan, ilk derece mahkemesi sıfatıyla uyuşmazlığa bakan idare mahkemesince işin esası incelenmeksizin, dava konusu edilen işlemlerin 06/12/2018 tarih 2018/7-A-22 no'lu yapı tatil tutanağı, 20/12/2018 tarihli 2945 sayılı Silivri Belediye Encümeni kararı ile 24/01/2019 tarihli 184 sayılı Silivri Belediye Encümeni kararı ile dayanağı 29.08.2019 tarihli tutanağı olmasına karşın hüküm fıkrasında da salt "dava konusu işlemin iptali" denilerek hüküm kurulduğunun anlaşılması ve 3194 sayılı İmar Kanununun 32.maddesi uyarınca tanzim edilen yapı tatil tutanaklarının 7143 sayılı Kanun kapsamında incelenmesinin hukuka aykırı bulunması karşısında, 2577 sayılı Kanunun istinaf kanun yoluna ilişkin hükümleri uyarınca Dairemizce işin esasına girilmesi mümkün görülmemiş, kararın kaldırılması ve 2577 sayılı Yasanın 45/5. maddesi gereği yeniden bir karar verilmesi için dosyanın mahkemesine iade edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45.maddesinin 4.fıkrası uyarınca davalı idare İSTİNAF BAŞVURUSUNUN KABULÜNE,
2.İstanbul3.İdareMahkemesinin 16/09/2019tarih ve E:2019/480, K:2019/1905sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3.2577 sayılı Kanunun 45. maddesinin 5. fıkrası uyarınca yukarıda belirtilen gerekçe dikkate alınarak yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın kararı veren İlk derece Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4.Mahkemece yeniden verilecek kararla birlikte yargılama giderleri de hüküm altına alınacağından, bu hususta ayrıca hüküm tesisine gerek bulunmadığına,
5.2577 sayılı Kanunun 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu mahkemeye gönderilmesine,
6.2577 sayılı Kanunun 45. maddesinin 5. fıkrası uyarınca kesin olarak 03/06/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)