(3194 S. K. Geç. m. 16) (2577 S. K. m. 45)
İSTEMİN ÖZETİ: Muğla 1. İdare Mahkemesince verilen 07/11/2018 gün ve E:2017/1056, K:2018/1574 sayılı kararın; davalı idare tarafından; istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkemece verilen kararın kaldırılması, davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:
Dava; Muğla İli, Marmaris İlçesi, ….. Mahallesi, …… Mevkiinde bulunan davacıya ait marina ve çekek yerinde ruhsatsız/kaçak iskele yapıldığından bahisle, 05/04/2017 tarih ve 2017/337 nolu Marmaris Belediyesi Encümen Kararının 509.388,42-TL tutarlı imar para cezası kesilmesine ilişkin kısmının iptali istemiyle açılmıştır.
Muğla 1. İdare Mahkemesince verilen 07/11/2018 gün ve E:2017/1056, K:2018/1574 sayılı kararıyla; davacı tarafından maliki olduğu ruhsatsız yüzer iskelelere ilişkin olarak 3194 sayılı İmar Kanunu'nun Geçici 16. maddesi doğrultusunda yapı kayıt belgesi müracaatında bulunularak Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca söz konusu yapılar için davacıya 4394,00m2 alan için 09/10/2018 tarihli yapı kayıt belgesi ile 2774,00 m2 alan için 11/10/2018 tarihli yapı kayıt belgesi düzenlendiği, bu nedenle, imar barışı kapsamında 3194 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 16. maddenin 4. fıkrası hükmü uyarınca, yapı kayıt belgesi alınmış yapılarla ilgili imar mevzuatı kapsamında alınan yıkım kararları ile idari para cezalarının iptal edileceği amir hükmü ile davacının yapısı için yapı kayıt belgesi aldığı dikkate alındığında, işin esası hakkında karar verilmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Davalı idare tarafından; davacının 31.03.2017 günlü yapı tatil zaptı ile tespiti yapılan ruhsatsız alanın (iskelenin) 2 katından fazla alan hakkında yapı kayıt belgesi aldığı, dolayısıyla davacı tarafından herhangi bir düzeltme işlemi yapılmadan, söz konusu yapı kayıt belgelerinin dikkate alınamayacağı ileri sürülerek, istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkemece verilen kararın kaldırılması, davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrasında; "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir. İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir. İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir." hükmü yer almaktadır.
Dava dosyasında bulunan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesi neticesinde, davalı idarenin istinaf başvurusu kabul edilerek, Muğla 1. İdare Mahkemesince verilen 07/11/2018 gün ve E:2017/1056, K:2018/1574 sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlık yeniden incelendi:
3194 sayılı İmar Kanununun 18 Mayıs 2018 tarihli ve 30425 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren, 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun 16. maddesi ile eklenen geçici 16/1 maddesinde; "Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir." hükmüne, dördüncü fıkrasında ise; "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir." kuralına yer verilmiş; 31 Aralık 2018 günlü ve 538 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Yapı Kayıt Belgesi başvuru süresi 30/06/2019 tarihine kadar uzatılmıştır.
Anılan Yasa hükmüne dayanılarak hazırlanan ve 6 Haziran 2018 tarihli ve 30443 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğin 6. maddesinde de, Yapı Kayıt Belgesi verilen yapıların maliklerinin, bu belgenin bir örneğini belediye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyesine, bu sınırlar dışında il özel idaresine vermek zorunda oldukları, Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği belirtilmiştir.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinin yorumlanmasından, yapı kayıt belgelerinin ilgili belediyesince verildikten sonra söz konusu ruhsatsız yapıların 31.12.2017 tarihinden önce mi sonra mı yapıldığı, ruhsatsız yapıyla ilgili olup olmadığı yönünde yetkili idare tarafından değerlendirme yapıldıktan sonra hukuki olarak geçerli olup olmadığının saptanması, yapı kayıt belgesinin uyumlu ve geçerli olması halinde usulde paralellik ilkesi gereğince para cezasının ilgili idaresince iptali gerekmekte olup, mahkemece salt yapı kayıt belgesi alındığından bahisle karar verilmesine yer olmadığı kararı verilmesinde hukuka uyarlık görülmemiştir.
İşin esasının incelenmesine gelince;
3194 Sayılı Kanun'un 42. maddesinin 1. fıkrasında; bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyidelerin uygulanacağı,2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere idari para cezası uygulanacağı, aynı fıkranın (a), (b) ve (c) bendlerinde ise, idari para cezasının hangi şekilde hesaplanacağına ilişkin hükümlere yer verilmiş olup, söz konusu (c) bendinde; (a) ve (b) bentlerine göre cezalandırmayı gerektiren aykırılığa konu yapı; 1) Hisseli parselde diğer maliklerin muvafakati alınmaksızın yapılmış ise cezanın % 30’u, 2) Kamuya veya başkasına ait bir parselde yapılmış ise cezanın % 40’ı, 3) Uygulama imar planında veya parselasyon planında “Kamu Tesisi Alanı veya Umumî Hizmet Alanı” olarak belirlenmiş bir alanda yapılmış ise cezanın % 60’ı, 4) Mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit ediyor ise cezanın % 100’ü, 5) Uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış ise cezanın % 20’si, 6) Yapılaşmaya yasaklanmış bir alanda yapılmış ise cezanın % 80’i, 7) Özel kanunlar ile belirlenmiş özel imar rejimine tabi bir alanda yapılmış ise cezanın % 50’si, 8) Ruhsatsız ise cezanın % 180’i, 9) Ruhsatı hükümsüz hale gelmesine rağmen inşaatı sürdürülüyor ise cezanın % 50’si, 10) Yapı kullanma izin belgesi alınmış olmakla birlikte, ruhsat alınmaksızın yeni inşaî faaliyete konu ise cezanın % 100’ü, 11) İnşaî faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılmıyor ise cezanın % 10’u, 12) İnşaî faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılıyor ise cezanın % 20’si, 13) Çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet veriyor ise cezanın % 20’si, (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezalarının miktarına göre ayrı ayrı hesap edilerek ilave olunacağı, para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alanı da dikkate alınacağı kurala bağlanmıştır. 3621 sayılı Kıyı Kanununun 14. Maddesinde ise; bu Kanun kapsamında kalan alanlarda ruhsatsız yapılar ile ruhsat ve eklerine aykırı yapılar hakkında 3194 sayılı İmar Kanununun ilgili hükümlerinin uygulanacağı,15. Maddesinde ise kıyıda ve uygulama imar planı bulunan sahil şeritlerinde ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapı yapan kişilere Türk Ceza Kanunu veya İmar Kanunu hükümlerine göre verilecek cezanın bir kat artırılacağı hüküm altına alınmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinde, davacı şirket tarafından, Muğla İli, Marmaris İlçesi, …….. Mahallesi, ……. Mevkiinde bulunan marina ve çekek yerinde, ruhsatsız olarak, 172,00 m²'lik -13 yüzer iskele, 156,00 m²'lik -14 yüzer iskele, 216,00m²'lik -15yüzer iskele ve 2896,86'lik -16 yüzer iskele yapıldığı, Belediye İmar ve Şehircilik Müdürlüğü ekipleri tarafından, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. ve 42. maddeleri ve 3621sayılı Kıyı Kanunu'nun 14. ve 15. maddeleri gereğince 31/03/2017 tarihli yapı tatil zaptı ile tespit edildiği, mühürlendiği, yapı tatil zaptının bir nüshasının mahalline asıldığı, bir nüshasının mahalle muhtarına bırakıldığı, ruhsatsız (kaçak) yapılan toplam 3.440,86²'lik yüzer iskeleler II. Sınıf B grubu yapı sınıfına dahil edilerek 42/c-2,5,7,8,12 maddelerindeki arttırımlar ile Kıyı kanunu 15. maddesi gereğince arttırım uygulanarak davacının toplam 509.388,42 TL para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, para cezasının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığın çözümü için Mahkemelerinin 13/11/2017 tarihli keşif bilirkişi incelemesi kararı sonrası, 16/11/2017 tarihinde mahallinde yapılan keşif bilirkişi incelemesi sonucu, dosyaya sunulan bilirkişi raporunda özetle: "Muğla İli Marmaris İlçesi …… Kızılkum Mevkiinde bulunan dava konusu alan 14/10/1978 tarih A-1362 sayılı mülga Kültür Bakanlığı Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu Kararı ile II. Derece Doğal Sit Alanı olarak tescil edilen sınırlar içerisinde kaldığı, bu alanın 1/5000 ölçekli Nazım ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planının bulunduğu ve Muğla-Marmaris -Ada Ağzı-Yalancı Boğaz Yat Yanaşma ve Yat Çekek Yeri Koruma Amaçlı İmar Planı Değişikliği ve İlavesi İmar Planının Kültür ve Turizm Bakanlığının Plan İnceleme ve Değerlendirme Kurulunun 24/06/2008 tarih 63/19 sayılı kararı ile uygun görülerek 5/8/2008 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığınca onaylandığı, dava konusu imalatların 2/B yapı sınıfına girdiği halde ruhsat alınmaksızın inşa edildiğinden imar mevzuatında 3194 sayılı İmar Kanununun 21. maddesine aykırılık oluşturduğu, kapalı alan oluşturmadığı ancak yapı ruhsatı gerektirdiği; yapı tatil zaptında belirtildiği gibi İ-13, İ-14, İ-15 ve İ-16 yüzer iskelelerin ruhsatsız/kaçak olduğunun görüldüğü, iskelelerden İ-16 numaralı iskelenin B harfi ile gösterilen 39,50x4,00=158,00m2 olan kısmının imar planında plan dışında kaldığı bu nedenle bu kısmının ruhsata bağlanmasının mümkün olmadığı, diğer kısımların ruhsata bağlanmasının mümkün olduğu, İ-13 43mx4m = 172m2, İ-14 52mx3m = 156m2, İ-15 72mx3m = 216m2, İ-16 A 161mx4m = 644m2, B 39.5mx4m = 158m2, C 20mx4m = 80m2, D 463mx4m = 1852m2, E 19mx4m = 76m2, F 20.2mx4.3m = 80.86m2 olmak üzere Toplam 3.440,86 m2 ruhsatsız iskele olduğu, davalı idare tarafından uygulanan para cezasının İmar Kanunu’nun 42. maddesine göre uygun olduğunun tespit edildiği, ilgili mevzuat kapsamında davacıya toplamda 509.388,42 TL idari para cezasının uygulanması gerektiği" sonuç ve kanaatinin belirtildiği görülmüştür.
Söz konusu bilirkişi raporu hükme esas alınabilecek nitelikte görülmüş olup, davacı şirkete ait marina ve çekek yerinde ruhsatsız iskele yapıldığından bahisle verilen dava konusu idari para cezasında hukuka aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; istinaf başvurusunun KABULÜ ile Muğla 1. İdare Mahkemesince verilen 07/11/2018 gün ve E:2017/1056, K:2018/1574 sayılı kararın KALDIRILMASINA, davanın REDDİNE, davacı tarafından yapılan ve aşağıda dökümü gösterilen 3.132,88-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, davalı idare tarafından yapılan ve aşağıda dökümü gösterilen 163,10-TL yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 1.362,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, yatırılan posta gideri avanslarından artan miktarların Mahkemesince HMK'nun 333. maddesi uyarınca yatıranlara geri verilmesine, 2577 sayılı Yasa'nın 46. maddesinin (b) bendi uyarınca, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde Danıştay'a temyiz yolu AÇIK OLMAK üzere, 04/04/2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)