(6292 S. K. m. 1, 7) (2577 S. K. m. 45) (6831 S. K. m. 2)
İSTEMİN ÖZETİ: Davacının, Sinop İli, Merkez İlçesi, ... Köyü, 161 ada, 3 parselde (eski 528 parsel) orman niteliği ile Hazine adına kayıtlı taşınmazın 6292 sayılı Kanun'un 7/1-a maddesi uyarınca kendisine bedelsiz iadesi talebinin reddine ilişkin 18/09/2017 tarih ve 5288 sayılı işlemin iptali istemiyle açtığı davada; davanın reddine karar veren Samsun 2. İdare Mahkemesi'nin 18/10/2018 gün ve E:2017/1887, K:2018/1311 sayılı kararının; taleplerinin, Sinop Asliye Hukuk Mahkemesinin 2007/570 E., 2009/360 K. nolu kararı ile verilen, adına olan tapu kaydının iptali kararı ile orman niteliğinde olarak davalı Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline ilişkin kararda ve karara dayanak bilirkişi raporunda geçtiği üzere, esasen mülkiyetin Orman İdaresinde olmadığı, ... ile gösterilen kısmın 2/B uygulaması ile hazine adına orman tahdit sınırları dışına çıkartılan yerler içerisinde olan taşınmaz kısmının, mevzuat gereğince tarafına bedelsiz iadesinin yapılmasına ilişkin olduğu ileri sürülerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması istemidir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Samsun Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:
Dava, davacının, Sinop İli, Merkez İlçesi, ... Köyü, 161 ada, 3 parselde (eski 528 parsel) orman niteliği ile Hazine adına kayıtlı taşınmazın 6292 sayılı Kanun'un 7/1-a maddesi uyarınca kendisine bedelsiz iadesi talebinin reddine ilişkin 18/09/2017 tarih ve 5288 sayılı işlemin iptali istemine ilişkindir.
İdare Mahkemesi'nce; 6292 sayılı Kanun'un "Amaç ve kapsam" başlıklı 1.maddesinde, Kanun'un amaçlarından birinin, Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerlerin değerlendirilmesi olarak belirlendiği ve 6831 sayılı Kanunun 2. maddesine göre Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerler hakkında uygulanacağının öngörüldüğü, "Tanımlar" başlıklı 2.maddesinde de, 6831 sayılı Kanun'un 2/A ve 2/B maddesi kapsamına giren, Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerlerin tanımlandığı, son olarak 7.maddesinin 4.fıkrasında da; bu maddeye göre ilgililerine iade edilmesi gereken taşınmazlardan; orman olduğu iddiasıyla Orman Genel Müdürlüğünce açılan davalar sonucunda orman niteliğiyle Hazine adına tescil edilen taşınmazların ilgililerine iade edilmeyeceğinin hüküm altına alındığı açık olup, davacının bedelsiz olarak tarafına iade edilmesini istediği Sinop ili, Merkez ilçe, ... Köyü, 161 ada, 3 parselde kayıtlı taşınmazın; Sinop Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2007/570, K:2009/360 sayılı kararıyla taşınmazın tapu kaydının iptaliyle orman vasfıyla Hazine adına tesciline karar verildiği, aynı kararın gerekçe kısmında 6831 sayılı Kanunun 2/B maddesi kapsamında orman tahdit sınırları dışına çıkarıldığının tespit edildiği, kararın tapuda infaz edildiği, davaya konu taşınmazın tapu kaydından da 22/02/2011 tarihinde 6831 sayılı Kanunun 2/B maddesi kapsamında Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılmış olduğunun anlaşıldığı, Sinop Defterdarlığı'nın 19/08/2015 tarih ve 3993 sayılı Olur'u ile taşınmazın orman olarak kullanılmak üzere Orman Genel Müdürlüğü'ne tahsis edildiğinin anlaşılması karşısında, 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 4. fıkrası uyarınca taşınmazın ilgililerine iade edilmesi söz konusu olmadığından, davacının, davaya konu taşınmazın bedelsiz olarak tarafına iade edilmesine ilişkin talebinin reddine yönelik dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
26.04.2012 günlü ve 28275 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi Ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi İle Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanunun “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1. maddesinde; Kanunun amacının; 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 2. maddesi gereğince, Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerlerin değerlendirilmesi, yeni orman alanlarının oluşturulması, nakline karar verilen Devlet ormanları içinde veya bitişiğinde bulunan köyler halkının yerleştirilmesi ve orman köylülerinin kalkındırılmasının desteklenmesi ile Hazineye ait tarım arazilerinin satışına ilişkin usul ve esasların belirlenmesi olduğu ve bu Kanunun, 6831 sayılı Kanunun 2. maddesine göre Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerler ile Hazineye ait tarım arazileri hakkında uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanunun, “Tanımlar” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun uygulanmasında 2/A alanlarının, 6831 sayılı Kanunun 2. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendine göre Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan ve çıkarılacak yerleri; 2/B alanlarının da, 6831 sayılı Kanunun 20/6/1973 tarihli ve 1744 sayılı Kanunla değişik 2. maddesi ile 23/9/1983 tarihli ve 2896 sayılı, 5/6/1986 tarihli ve 3302 sayılı kanunlarla değişik 2. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendine veya kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan ve çıkarılacak yerleri ifade ettiği belirtilmiş, "Tasarrufa Geçme" başlıklı 3. maddesinde de,
"(1) Orman kadastro komisyonlarınca Hazine adına orman sınırları dışına çıkartılan yerlerden;
a) 2/A alanları, nakline karar verilen Devlet ormanları içinde veya bitişiğinde bulunan köyler halkının kısmen veya tamamen yerleştirilmesi için Devlet eliyle ihya edilerek bu halka devri ve yararlandırılması amacıyla Orman Genel Müdürlüğünün,
b) 2/B alanları, bu Kanun kapsamında değerlendirilmek üzere Maliye Bakanlığının, tasarrufuna geçer.
(2) 2/A ve 2/B alanlarında bulunan taşınmazların tapu kütüklerinde 6831 sayılı Kanunun 2 nci maddesi ile aynı maddenin birinci fıkrasının (A) ve (B) bentlerine göre orman sınırları dışına çıkartıldığı yönünde yer alan belirtmeler, ilgisine göre Orman Genel Müdürlüğünün
veya Maliye Bakanlığının ya da idarenin talebi üzerine tapu idarelerince terkin edilir." hükmü getirilmek suretiyle Orman kadastro komisyonlarınca Hazine adına orman sınırları dışına çıkartılan yerlerin hangi idarenin tasarrufuna geçeceği düzenlenmiştir.
Yine aynı Kanunun, “2/A veya 2/B Belirtmelerinin Terkini ve İade Edilecek Taşınmazlar“ başlıklı 7. maddesininde (1) İlgililer tarafından idareye başvurulması ve idarece bu başvuru üzerine veya resen yapılan inceleme ve araştırma sonucunda doğruluğu tespit edilmesi hâlinde;
a) Tapu ve kadastro veya imar mevzuatına göre ilgilileri adına oluşturulan ve tapuda halen kişiler adına kayıtlı olan taşınmazlardan Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/A veya 2/B belirtmesi bulunan veya konulan taşınmazların tapu kayıtları bedel alınmaksızın geçerli kabul edilir ve tapu kütüklerindeki 2/A veya 2/B belirtmeleri terkin edilerek tescilleri aynen devam eder, aynı gerekçeyle bu nitelikteki taşınmazlar hakkında dava açılmaz, açılan davalardan vazgeçilir, açılan davalar sonucunda tapularının iptaliyle Hazine adına tesciline karar verilen, kesinleşen ve tapuda henüz infaz edilmeyen taşınmazlar hakkında da aynı şekilde işlem yapılır. Ancak bu kararlardan infaz edilerek tapuda Hazine adına tescil edilen taşınmazlar ise, ilgilileri tarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde idareye başvurulması hâlinde, bedelsiz olarak önceki kayıt maliklerine veya kanuni mirasçılarına iade edilir.
b) Özel kanunları gereğince Devlet tarafından kişilere satılan, dağıtılan, trampa edilen, bedelli veya bedelsiz olarak devredilen veya iskânen verilen ya da özelleştirme suretiyle satılanlar ile hisseleri devredilen özel hukuk tüzel kişileri adına kayıtlı olan ancak daha sonra Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/A veya 2/B belirtmesi konulan taşınmazların tapu kayıtları geçerli kabul edilir, aynı gerekçeyle bu nitelikteki taşınmazlar hakkında dava açılmaz, açılan davalardan vazgeçilir, açılan davalar sonucunda Hazine adına tescil edilenler ise, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde ilgilileri tarafından idareye başvurulması hâlinde önceki maliklerine veya kanuni ya da akdî haleflerine bedelsiz olarak iade edilir. Ancak, bu kişilerden taşınmazlarına karşılık daha önce yer verilenlere veya bedeli ödenenlere iade işlemi yapılmaz.
c) Bu fıkra kapsamında kalan taşınmazların kullanıcılarının kayıt maliklerinden farklı kişiler olmaları ve kayıt maliklerinin bu fıkradan yararlanmak istemeleri hâlinde, kullanıcılar bu Kanunda belirtilen şartları taşısalar dahi doğrudan satış hakkından yararlanamazlar.
(2) Birinci fıkra kapsamında kalan taşınmazlardan orman sınırı dışına çıkartılacak yerlerde bulunan ve Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/B belirtmesi konulması gereken taşınmazların tapu kütüklerine 2/B belirtmesi konulmaz ve bunlar hakkında dava açılmaz.
(3) Birinci fıkra kapsamında kalan taşınmazlardan tapuda Hazine adına tescilli olan taşınmazlar hakkında aynı fıkrada belirtilen süre içerisinde idareye başvurmayan ilgililerin hakları
bu süre sonunda sona erer, bu kişiler idareden başkaca talepte bulunamazlar, hak ve tazminat talep edemezler ve dava açamazlar. Bu taşınmazlardan Hazine adına tescilli olanlar idarece satış dâhil genel hükümlere göre değerlendirilir.
(4) Bu maddeye göre ilgililerine iade edilmesi gereken taşınmazlardan orman olduğu iddiasıyla Orman Genel Müdürlüğünce açılan davalar sonucunda orman niteliğiyle Hazine adına tescil edilen, fiilen orman niteliğinde olan veya bu nedenle dava açılması gereken, ağaçlandırılmak üzere Orman Genel Müdürlüğüne tahsis edilen, kamu hizmetlerine ayrılan veya bu amaçla kullanılan, özel kanunlar gereğince değerlendirilmesi gereken veya Maliye Bakanlığınca belirlenen taşınmazlar ilgililerine iade edilmez. Bu taşınmazların yerine, idarece belirlenen ve ilgililerince itiraz ve dava konusu edilmeksizin kabul edilen rayiç bedelleri ödenebilir veya rayiç bedellerine uygun taşınmazlar verilebilir." hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; Sinop ili, Merkez ilçe, ... Köyü, 161 ada, 3 parselde (eski 528 parsel) kayıtlı 39.700 m² yüzölçümlü taşınmazın, 1964 yılında yapılan tapulama çalışmaları sırasında davacı murisleri adına tespitinin yapıldığı, 14/08/1995 yılında da davacı adına intikal gördüğü, 2003 yılında yapılan orman kadastrosunda ise taşınmazın orman alanı olarak tespit edildiği, Orman Genel Müdürlüğü tarafından orman iddiasıyla açılan davada Sinop Asliye Hukuk Mahkemesinin E:2007/570, K:2009/360 sayılı kararıyla bilirkişi raporunda ... ile gösterilen bakılmakta olan dava konusu taşınmazın 12.213,42 m2 lik kısmının tapu kaydının iptali ile orman vasfıyla Hazine adına tesciline karar verilerek 10/09/2012 tarihinde kesinleştiği, bilirkişi raporunda ... ve ... ve ile gösterilen kısımlar toplam 17.515,42 m2 olarak 1138 parsel numarasıyla 04/11/2013 tarihinde orman vasfıyla Hazine adına tescil edildiği, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 22. maddesi uyarınca yapılan kadastro yenileme çalışmaları neticesinde 18.025,87 m2 yüzölçümlü olarak 161 ada, 3 parsel numarasıyla tescil edildiği, davacının, bilirkişi raporunda taşınmazın ... ile gösterilen 12.213,42 m2 lik kısmının 6292 sayılı Kanun'un 7/1-a maddesi uyarınca bedelsiz olarak tarafına iade edilmesi talebinin reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
6292 sayılı Kanuna göre bedelsiz olarak iade edilecek taşınmazların hangileri olduğu Kanunun 7. maddesinde açıkça kurala bağlanmış olup, bu madde uyarınca, iki durumda bedelsiz iade mümkündür. Bunlardan birincisi, tapuda halen kişiler adına kayıtlı olan taşınmazlardan Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/A veya 2/B belirtmesi bulunan veya konulan taşınmazlar bedelsiz olarak iade edilebilecektir. İkinci olarak ise, "Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle Hazine tarafından açılan davalar sonucunda tapuları iptal edilen ve 2/A veya 2/B niteliğinde Hazine adına tescil edilen taşınmazlar" iade kapsamındadır. Orman vasfında olduğu gerekçesiyle tapuları iptal edilen ve orman vasfıyla Hazine adına tescil edilen taşınmazlar (daha sonradan Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılmış olsa dahi) ise iade edilecek taşınmazlar arasında sayılmamaktadır.
Dava dosyasında bulunan bilgi ve belgeler ile mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, kanunun bedelsiz iadeyi düzenlediği birinci durumda, tapuda halen davacı adına kayıtlı olan taşınmazın Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüğüne 2/A veya 2/B belirtmesi bulunması veya konulması şartı aranmakta olup olayda bu durumun mevcut olmadığı anlaşılmaktadır. Bedelsiz iadenin düzenlendiği ikinci durumda ise, Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle Hazine tarafından açılan davalar sonucunda tapuları iptal edilen ve 2/A veya 2/B niteliğinde Hazine adına tescil edilen taşınmazlar sayılmakta olup, Sinop Asliye Hukuk Mahkemesinin 05/05/2009 tarih ve E:2007/750, K:2009/360 sayılı kararı ile, taşınmazın tapusunun iptali ile taşınmazınorman niteliği ileHazine adına tapuya tesciline karar verildiğinden olayda bedelsiz iadenin düzenlediği ikinci durumun da gerçekleşmediği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; dava konusu taşınmazın, Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle Hazine tarafından açılan dava sonucunda tapusunun iptal edilmediği, dolayısıyla, 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında bedelsiz olarak iade edilebilecek taşınmazlar kapsamında olmadığı anlaşılmış, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamış, sonucu itibariyle Mahkeme kararı yerinde görülmüştür.
Açıklanan nedenlerle, Samsun 2. İdare Mahkemesi'nin 18/10/2018 gün ve E:2017/1887, K:2018/1311 sayılı kararına yapılan istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçeyle reddine, aşağıda dökümü yapılan 136,60-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, artan posta giderinin davacıya iadesine, 16/07/2020 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi. (¤¤)