(3194 S. K. m. 32, 42, Geç. m. 16) (2577 S. K. m. 45)
İSTEMİN KONUSU: Bursa 3. İdare Mahkemesinin 27/09/2019 tarih ve E:2019/235, K:2019/897sayılı kararının istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Bursa İli, Osmangazi İlçesi, .... Mahallesi, 10177 ada, 339 parsel sayılı taşınmazda davacı tarafından ruhsatsız yapı yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca davacıya 3.719,00-TL idari para cezası verilmesine, aynı Kanunun 32. maddesi uyarınca ruhsatsız yapının yıkımına ilişkin 08.01.2019 gün ve 157 sayılı Osmangazi Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.
İlk derece mahkemesi kararının özeti: Bursa 3. İdare Mahkemesinin 27/09/2019 tarih ve E:2019/235, K:2019/897 sayılı kararı ile;"...uyuşmazlık konusu taşınmazın "yapı kayıt belgesi"nin düzenlendiği tarih olan 14.11.2018 tarihinden itibaren imar hukuku açısından izinli yapı statüsünde olduğunun kabulü zorunlu olup anılan "yapı kayıt belgesi"nin idari veya kazâi bir kararla iptali söz konusu olmadığı sürece izin verilen kısımlara yönelik olarak 3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca "yıkım" ya da "idari para cezası" müeyyideleri uygulanması hukuken mümkün bulunmadığından, "yapı kayıt belgesi"nin verildiği tarihten sonra tesis edilen dava konusu belediye encümeni kararında hukuka uyarlık görülmediği" gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
İSTİNAFA BAŞVURANIN İDDİALARI: Davalı idare tarafından; dava konusu yapıya ilişkin olarak düzenlenen yapı kayıt belgesinin iptal edildiği, dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu ileri sürülerek davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Beşinci İdare Dava Dairesince; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 6545 sayılı Kanunun 19. maddesi ile değişik 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Bursa İli, Osmangazi ilçesi, .... Mahallesi, 10177 ada, 339 parsel sayılı taşınmazda 50 m2 ruhsatsız yapı yapıldığı tespit edilerek, 26.12.2018 günlü, 24/1152 sayılı yapı tatil tutanağı düzenlenmiştir.
Söz konusu tutanağa dayanılarak Osmangazi Belediye Encümeninin 08.01.2019 gün ve 157 sayılı kararıyla 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca ruhsatsız yapının yıkımına ve aynı Kanunun 42. maddesi uyarınca davacıya 3.719,00-TL idari para cezası verilmesine karar verilmiştir.
Anılan encümen kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İstinaf" başlıklı (Değişik 6545 S.K./19. md.) 45. maddesinin 5. fıkrasında, “Bölge idare mahkemesi, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye gönderir. Bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararları kesindir.” hükmü yer almaktadır.
3194 sayılı İmar Kanununun 18 Mayıs 2018 tarihli ve 30425 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun 16’ncı maddesi ile eklenen geçici 16’ncı maddesinin birinci fıkrasında; "Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir." hükmüne, dördüncü fıkrasında ise; "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir." hükmüne yer verilmiş; 31.12.2018 günlü ve 538 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Yapı Kayıt Belgesi başvuru süresinin 30/06/2019 tarihine kadar uzatılmasına karar verilmiştir.
Anılan Yasa hükmüne dayanılarak hazırlanan ve 6 Haziran 2018 tarihli ve 30443 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğin 6. maddesinin birinci fıkrasında, Yapı Kayıt Belgesi verilen yapıların maliklerinin, bu belgenin bir örneğini belediye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyesine, bu sınırlar dışında il özel idaresine vermek zorunda oldukları, aynı maddenin üçüncü fıkrasında, Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği belirtilmiş, 20 Eylül 2018 tarihli ve 30541 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslarda Değişiklik yapılmasına Dair Usul ve Esasların 5. maddesi ile değişik 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında ise; “(2) Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, Yapı Kayıt Belgesi iptal edilir, bu belgenin sağlamış olduğu haklar geri alınır, Yapı Kayıt Belgesi bedeli olarak yatırılmış olan bedel iade edilmez ve belge düzenlenmesi safhasında yalan beyanda bulunan müracaat sahibi hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 206 ncı maddesi uyarınca suç duyurusunda bulunulur.” düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; Bursa İli, Osmangazi İlçesi, .... Mahallesi, 10177 ada, 339 parsel sayılı taşınmazda 50 m2 ruhsatsız yapı yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca davacıya 3.719,00-TL para cezası verilmesi ve aynı Kanunun 32. maddesi uyarınca ruhsatsız yapının yıkımına ilişkin Osmangazi Belediye Encümeninin 08.01.2019 gün ve 157 sayılı kararının alındığı, anılan Encümen kararının iptali istemiyle de bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince her ne kadar, davacı tarafından söz konusu yapıya ilişkin14.11.2018tarih ve ....belge numaralı yapı kayıt belgesi alındığı 7143 sayılı Kanun'un 16. maddesi ile 3194 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 16. maddenin amir hükmü uyarınca yapı kayıt belgesi düzenlendikten sonra tesis edilen dava konusu yıkım ve idari para cezası kararlarının iptal edilmesi gerekirken iptal edilmediği bu haliyle dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu anlaşıldığından, anılan yasa hükmü uyarınca dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ve iptali gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu Belediye Encümeni kararının iptaline karar verilmiş ise de; Yapı Kayıt Belgesi ile kayıt altına alınan ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar hakkında 3194 sayılı Kanun uyarınca yıkım kararı alınamayacağı ve idari para cezası verilemeyeceği açık olmakla birlikte, Tebliğin 8. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, Yapı Kayıt Belgesinin yetkili idarece iptal edileceği ve bu belgenin sağlamış olduğu hakların geri alınacağı açık olup, davalı idarece istinaf dilekçesinde, uyuşmazlık konusu yapı hakkında alınan 14.11.2018tarih ve .... belge numaralı yapı kayıt belgesinin iptal edildiğinin, İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün 15.11.2019 tarih ve E.60265 sayılı yazısıyla bildirildiği belirtilerek, anılan yazının dosyaya ibraz edildiği, söz konusu yazı içeriğinden, davacı tarafından alınan 14.11.2018 tarih ve....belge numaralı Yapı Kayıt Belgesinin iptal edildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, işleme konu ruhsatsız yapı için düzenlenen yapı kayıt belgesinin iptal edildiği anlaşıldığından, İdare Mahkemesince; uyuşmazlığın esasının incelenmesi suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, işleme konu yapı için 3194 sayılı Kanunun Geçici 16. maddesi uyarınca yapı kayıt belgesi düzenlendiğinden bahisle dava konusu işlemin iptaline karar verilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.
Diğer taraftan, ilk derece mahkemesi sıfatıyla uyuşmazlığa bakan idare mahkemesince işin esası incelenmeksizin hüküm kurulmuş olması karşısında, 2577 sayılı Kanunun istinaf kanun yoluna ilişkin hükümleri uyarınca Dairemizce işin esasına girilmesi mümkün görülmemiş, kararın kaldırılması ve 2577 sayılı Yasanın 45/5. maddesi gereği yeniden bir karar verilmesi için dosyanın mahkemesine iade edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca davalı idare İSTİNAF BAŞVURUSUNUN KABULÜNE,
2.Bursa3.İdareMahkemesinin 27/09/2019tarih ve E:2019/235, K:2019/897sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3.2577 sayılı Kanunun 45. maddesinin 5. fıkrası uyarınca yukarıda belirtilen gerekçe dikkate alınarak yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın kararı veren İdare Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4.Mahkemece yeniden verilecek kararla birlikte yargılama giderleri de hüküm altına alınacağından, bu hususta ayrıca hüküm tesisine gerek bulunmadığına,
5.2577 sayılı Kanunun 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu mahkemeye gönderilmesine,
6.2577 sayılı Kanunun 45. maddesinin 5. fıkrası uyarınca kesin olarak, 03/06/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)