(5226 S. K. m. 8) (644 S. KHK. m. 13/A) (648 S. KHK. m. 42) (Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği m. 10)
İSTEMİN ÖZETİ: Ankara 18. İdare Mahkemesi'nce verilen 09/10/2018 günlü, E:2018/1650, K:2018/1588 Sayılı kararın; hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kaldırılması ve işin esası hakkında yeniden karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: İstinaf yoluna başvurulan kararda kaldırma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan karara karşı yapılan başvurunun reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesince dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
KARAR: Dava, 644 Sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13/A maddesi uyarınca Çevre Şehircilik Bakanlığı'nın (Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü'nün) 29/03/2013 tarihli ve 3174 Sayılı Olur'uyla onanan Atatürk Orman Çiftliği Hayvanat Bahçesi Yenileme Alanına ait 1/10.000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının iptali istemiyle açılmış; İdare Mahkemesince, davanın dört davacı için ehliyet yönünden, bir davacı için de esas yönünden reddine dair Mahkemenin 02.05.2017 günlü, E:2014/764, K:2017/1200 Sayılı kararının Dairemizin 03.05.2018 günlü, E:2017/3550, K:2018/639 Sayılı kararıyla kesin olarak kaldırılması üzerine, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın 18.08.2015 tarihli ve 9503 Sayılı Olur'uyla onaylanan Atatürk Orman Çiftliği Fuar, Panayır ve Festival ALANI 1/10.000 ölçekli koruma amaçlın nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının iptali istemiyle açılan ve Mahkeme'nin (E:2016/1514 sayısına kayıtlı olup Dairemizin kaldırma kararı sonrası) E:2018/1648 sayısına kayıtlı davada işin esası hakkında daha önce (E:2016/1514 Sayılı dosya) yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden,
1-)Bilirkişi Raporunda; Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 12.01.2007 günlü, 207 Sayılı kararı ile onaylanan “Atatürk Orman Çiftliği Alanları 1/25.000 ölçekli Üst Ölçek Nazım Plan”ının yargı kararıyla iptal edildiği, dava konusu 1/10.000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının onaylandığı tarih itibariyle yürürlükte AOÇ Ana Planı bulunmadığından Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü Kuruluş Kanununun Ek-1 maddesine ve 1/25.000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planına aykırı olduğu; 1/25.000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planında “Özel Statülü Alanlar - AOÇ Alanı” planlı bulunan sahanın dava konusu imar planlarında “Fuar, Panayır ve Festival Alanı” olarak planlanmasının üst ölçeğe aykırı olduğu belirtildiği;
Uyuşmazlığa konu alanı da kapsayan en üst ölçekli imar planının Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 13.01.2017 günlü, 116 Sayılı kararıyla onaylanan "2038 Ankara 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı olduğu, bu planda söz konusu alanın yürürlükteki ve onaylı imar planlarına uygun olarak "Temapark + Hayvanat Bahçesi Alanı" lejantında gösterildiği, ayrıca dava konusu plandan bir önceki plan olan "1/10.000 ölçekli Atatürk Orman Çiftliği Alanları (AOÇ) Nazım İmar Planı ve Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı"na karşı açılan davada Ankara 5. İdare Mahkemesince verilen iptal kararının Danıştay Altıncı Dairesince bozulması nedeniyle AOÇ'nin bütününe ilişkin Koruma Amaçlı Nazım İmar Planının yürürlükte olduğu, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğine göre nazım imar planının varsa üst ölçekli planlara uygun olarak hazırlanacağı, tek başına da hazırlanabileceğinin anlaşıldığı,
2-)Bilirkişi Raporunda; Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 10. maddesi ve Ek-1.ç Nazım İmar Planı Gösterimleri listesine göre “Statüsü Özel Kanunlarla Belirlenen Alan Sınırı” olması gerektiği; buna karşın "Fuar, Panayır ve Festival Alanı" olarak planlanmasının Yönetmeliğin 10. maddesiyle Ek-1.ç Listesinin 7 numaralı açıklama notuna aykırı olduğu belirtilmiş ise de;
Atatürk Orman Çiftliği'nin Kanun ile belirlenen özel statüsünün olması, hem doğal hem de tarihi sit alanı olması nedeniyle bu alanda 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu uyarınca Koruma Amaçlı İmar Planı hazırlandığı, dava konusu imar planlarının sınır onayına ilişkin değil, sınırı kanunlarla belirlenmiş bir alanın planlamasına ilişkin olduğu, diğer yandan alanda Fuar, Panayır ve Festival Alanı kullanımının hiçbir şekilde kanunla belirlenen özel statüyü değiştirmediği, sadece bu alandaki kullanım amacını belirttiğinin görüldüğü,
3-)Bilirkişi Raporunda; 1/25.000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planında AOÇ Alanının “modern tarım alanları” ile “rekreasyon işlevleri”ni karşılayan “yeşil kalp” olarak tanımlandığı; dava konusu imar planlarının ise tarımsal boyutu dışlayarak sadece rekreasyon işlevlerini içerdiği belirtilmişse de;
Dava konusu imar planlarının yaklaşık 4.000 ha. büyüklüğündeki Atatürk Orman Çiftliği Alanının tamamını kapsamadığı, rekreasyon işlevlerini barındıran yaklaşık 213 ha'lık alanı kapsadığı, 2010/2494 Sayılı karar ile onaylanan yaklaşık 4.000 ha. yüzölçümlü 1/10000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planının tamamının "modern tarım alanları", "rekreasyon işlevleri" ve "yeşil kalp" işlevlerini içerdiğinin görüldüğü,
4-)Bilirkişi Raporunda; Planlama alanında eskiden beri süren hayvanat bahçesi ile önerilen temapark işlevlerinin rekreasyon faaliyetleri yönünden düşünülebileceği, ancak bu hayvanat bahçesi ve temapark işlevlerinin araziye hakim hale gelmesinin hem kuruluş Kanununa hem de 1/25.000 ölçekli 2023 Başkent Nazım İmar Planı kararlarına aykırı olduğu, AOÇ alanının mutlak tarım arazisi olmasının Kanununda ve üst ölçekli planda amaçlanan tarımsal faaliyetler için önemli bir girdi olduğu, ancak toprak kalitesi düşük olsa da modern tarım tekniklerinin araştırılmasına yönelik model olma işlevinin gözetilmesinin kuruluş Kanunu ve üst ölçekli planın gereği olduğunun belirtildiği;
Ankara Valiliği İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünün 27.01.2014 günlü, 2337 Sayılı yazısıyla uyuşmazlık konusu planlama alanında 5403 Sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında görüş verme yetkisinin Bakanlıkta olduğu, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Tarım Reformu Genel Müdürlüğünün 23.10.2014 günlü, 7685 Sayılı yazısında alanın söz konusu Yasa kapsamında olmadığınının bildirildiği,
5-)Bilirkişi Raporunda; Dava konusu koruma amaçlı imar planlarının “Koruma Amaçlı İmar Planları ve Çevre Düzenleme Projelerinin Hazırlanması, Gösterimi, Uygulaması, Denetimi ve Müelliflerine İlişkin Usul ve Esaslara Ait Yönetmeliğin” 6/f maddesinde belirtilen katılım toplantıları yapılmaksızın onaylandığının belirtildiği;
5226 Sayılı Kanun'un 8. maddesiyle getirilen katılım toplantısı zorunluluğunun 648 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 42. maddesiyle kaldırılması nedeniyle katılım toplantısı yapılmadığının anlaşıldığı,
6-)Bilirkişi Raporunda; E=0.10 yapılaşma yoğunluğunun 213 hektar alanda 213.000 m² inşaat alanı yarattığı, bu yoğunluğun hem alan genelinde nasıl dağıtılacağı hem de farklı işlevlere nasıl paylaştırılacağının belirlenmemesinin planın en önemli eksikleri arasında olduğu; yoğunluğun işlevlere paylaştırılmaması nedeniyle alanda örneğin ticaret yığılmaları oluşabileceği, dengeli bir işlev dağılımı yerine bir veya birkaç işlevin hakim hale gelebileceği; bunu önleyecek tedbirlere planda yer verilmediği yolunda görüş bildirildiği;
1/10.000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı Plan Notlarının 1. maddesiyle 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı Plan Notlarının 3. maddesindeki "plan notunun ilgili Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulundan ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonundan izin almak koşulu ile ..." şeklindeki düzenlemenin alandaki fonksiyon dağılımının denetlenmesi imkanını sağlandığının görüldüğü,
7-)Bilirkişi Raporunda; Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığının uyuşmazlık konusu alanın hem planlama otoritesi hem de uygulayıcısı olduğuna göre Arıtma Tesisi kararının net olması beklenmesine karşın, 1/1000 ölçekli uygulama imar planındaki 6 numaralı plan notunda yer alan “yapılması halinde” koşulunun planda belirsizlik yarattığının belirttiği;
Uyuşmazlık konusu alanda, alan dağılımlarının belirlendiği projelerin ilgili Ankara Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu ve Ankara Tabiat Varlıklarını Koruma Komisyonu tarafından uygun görüldüğü, söz konusu belgelerde Arıtma Tesisine dair bir kararın bulunmadığının anlaşıldığı,
Bilirkişi Raporunda; sonuç olarak dava konusu 1/10.000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, imar mevzuatına, üst ölçekli planına ve kamu yararına uygun olmadığı görüş ve kanaati bildirilmişse de; rapora yapılan itirazlar birlikte değerlendirildiğinde, yapılan itirazların tespitleri bertaraf eder nitelikte olduğu, bu yönleriyle hükme esas alınamayacağı;
Dava konusu planların; büyük ölçüde plan yapımı ve planlama ilkeleri ile çelişen yönlerinin olmadığı ve müellifi tarafından önceki yargı kararları dikkate alınarak plan kararları ve kullanımların oluşturulduğu, dava konusu planda bilirkişi raporunda açıklanan biçimde belirsizlik ortaya çıkarabilecek nitelikteki karar ve kullanımlara yer verilmediği, dava konusu plan ve plan notlarındaki ifade ve yaklaşımların bilimsel esaslara ve ilkelere uygun olduğu ve bu hali ile planlamadaki hiyerarşi ilkesi ile de açıkça çelişen yanlarının olmadığı, hukuka aykırılık bulunmadığı, diğer yandan dava konusu plan; Atatürk'ün 1937 yılında çiftliklerin ulusa devri hakkında yazdığı feragat mektubunda belirttiği "Çiftliklerin Yerine Göre Araziyi Islah Ve Tanzim Etmek, Muhitlerini Güzelleştirmek Halka Gezecek, Eğlenecek Ve Dinlenecek Sıhhi Yerler Temin Eylemek" düsturuna da uygun olduğu, nitekim, dava konusu planla büyük ölçüde aynı kullanımları içeren bir önceki planın iptaline ilişkin Ankara 5. İdare Mahkemesi'nin 10.02.2014 günlü, E:2011/879, K:2015/1198 Sayılı kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 02.03.2016 günlü, E:2015/8023 K:2016/895 Sayılı kararıyla bozulduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı davacılar tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
Kararda atıf yapılan Ankara 5. İdare Mahkemesi'nin 10.02.2014 günlü, E:2011/879, K:2015/1198 Sayılı kararının bozulmasına dair Danıştay Altıncı Dairesinin 02.03.2016 günlü, E:2015/8023 K:2016/895 Sayılı kararına Ankara 5. İdare Mahkemesince uyularak davanın reddi yolunda verilen 23.05.2018 günlü, E:2018/1087, K:2018/1267 Sayılı karar Danıştay Altıncı Dairesinin 10.12.2018 günlü, E:2018/8850, K:2018/10185 Sayılı kararıyla onanmıştır.
Dosyanın, Dairemizin E:2018/886, E:2019/84 sayısına kayıtlı dosyalarla birlikte incelenmesinden, bakılan davanın konusunu oluşturan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın 29.03.2013 günlü, 3174 Sayılı Olur'uyla onaylanan Atatürk Orman Çiftliği Hayvanat Bahçesi Yenileme Alanına dair 1/10.000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planındaki "Yenileme Alanı" ibaresinin çıkartılarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın 18.08.2015 tarihli ve 9503 Sayılı Olur'uyla Atatürk Orman Çiftliği Fuar, Panayır ve Festival alanı 1/10.000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının kabul edildiği, böylece 29.03.2013 tarihli, 3174 Sayılı Bakanlık Olur'yla onanan planların ortadan kalktığı anlaşılmaktadır.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın 18.08.2015 tarihli, 9503 Sayılı Olur'uyla onaylanan Atatürk Orman Çiftliği Fuar, Panayır ve Festival alanı 1/10.000 ölçekli koruma amaçlı nazım ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planlarının iptali istemiyle açılan davalarda; Mahkemenin davanın reddi yolunda verdiği 30.04.2018 günlü, E:2017/2404, K:2018/632 ve 09.10.2018 günlü, E:2018/1648, K:2018/1587 Sayılı kararlarına yapılan istinaf başvurusu Dairemizin 14.03.2019 günlü, E:2018/886, K:2019/245; 14.03.2019 günlü, E:2019/84, K:2019/246 Sayılı kararlarıya reddedilmiştir.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun kabulüyle davanın reddi yolunda Ankara 18. İdare Mahkemesi'nce verilen 09/10/2018 günlü, E:2018/1650, K:2018/1588 Sayılı kararın KALDIRILMASINA, konusu kalmayan davanın esası hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, aşağıda ayrıntısı yer alan dava ve istinaf aşamasına ait toplam (604,95 TL + 363,85TL ) 968,80 TL yargılama giderleri ile davacılar vekili lehine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen 1.090,00 TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine, kullanılmayan 500,00'er TL keşif avansının ayrı ayrı Peyzaj Mimarları Odasına, Mimarlar Odası Ankara Şubesi'ne Ziraat Mühendisleri Odasına, Şehir Plancıları Odası Ankara Şubesine ve Çevre Mühendisleri Odasına, 195,40 TL keşif avansının Mimarlar Odası Ankara Şubesine iadesine, 120,80 TL müdahil yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan miktarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde başvurana iadesine, 2577 Sayılı Kanun'un 45. maddesinin 6. fıkrası kapsamında bulunmayan karara karşı tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde Danıştay'a temyiz yolu açık olmak üzere, 14/03/2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)