(2577 S. K. m. 45)
İSTEMİN ÖZETİ: Ankara 6. İdare Mahkemesi'nce davanın reddi yönünde verilen 11/12/2018 gün ve E:2018/1429, K:2018/2909 sayılı kararın; davacı tarafından, davalı idare işleminin Yasa ve Yönergeye aykırı olduğu, tarafınca işlenmiş bir yayın ihlali bulunmadığı, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı Sağlık ve Spor Bilimleri Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonunca da yayın ihlalinin bulunmadığına karar verildiği, ileri sürülerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Mahkeme kararında hukuka aykırılık bulunmadığı savunularak istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi talep edilmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesince 2577 sayılı Kanunun 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek işin gereği görüşülüp düşünüldü:
Dava; Davacı tarafından, Hacettepe Üniversitesi Yayın Etiği Komisyonu'nun 26/01/2017 tarihli yayın ihlali kararının iptali istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince; uyuşmazlıkta; dava konusu işlem üzerine, ilgili Yönerge çerçevesinde davacıya ilişkin şikayetin Rektörlükçe, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı Sağlık ve Spor Bilimleri Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonu'na sevk edildiği, söz konusu Komisyonca da, dava konusu işlem hakkında şerh konulmaksızın esas hakkında etik ihlalde bulunulmadığına karar verildiğinin görüldüğü, bu durumda, nihai kararı veren Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı Sağlık ve Spor Bilimleri Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonu'nca, dava konusu işleme yönelik olarak herhangi bir usuli veya hukuki aykırılık tespitinin yapılmadığı, şikayetin esastan incelenerek nihai kararın verildiği anlaşılmakla, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Yükseköğretim Kurulu Genel Kurulu'nun 29.08.2012 tarihli toplantısında alınan 2012.18.946 sayılı kararı ile yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurulu Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi'nin 12. maddesinde "Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı tarafından Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına intikal ettirilen veya bireysel şikâyetlere dayalı olarak Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına ulaştırılan etik ihlali iddiaları inceleme yapılmak üzere bilimsel araştırma ve yayın etiği kurullarına iletilir.", 18.maddesinde "Yükseköğretim kurumları bu yönergenin yürürlüğe girmesinden itibaren en geç altı ay içinde etik kurulları ile gerekli olması halinde etik alt kurullarını bu Yönergede belirtilen kriterlere uygun olarak oluştururlar." düzenlemesine yer verilmiştir.
Anılan Yönergeye dayanılarak yürürlüğe konulan ve dava konusu işleme dayanak alınan Hacettepe Üniversitesi Yayın Etiği Komisyonu Yönergesinin "Yayın Etiğine Aykırı Eylemler" başlıklı 5.maddesinde "Yayın etiğine aykırı eylemler (etik ihlali) şunlardır:
a) İntihal: Başkalarının fikirlerini, metotlarını, verilerini, uygulamalarını, yazılarını, yapıtlarını ve şekillerini sahiplerine, bilimsel kurallara ve mevzuata uygun biçimde atıf yapmadan, kısmen veya tamamen, cümle yapısını değiştirmeksizin ya da değiştirerek kendisininmiş gibi sunmak; yabancı dildeki kitap, makale vb kaynaktaki yazılı ya da görsel unsurları tercüme ederek kendisine aitmiş gibi basmak.
b) Sahtecilik: Sunulan veya yayınlanan belgeyi gerçeğe aykırı olarak düzenlemek veya değiştirmek veya gerçeğe aykırı belgeyi bilerek kullanmak, araştırmaya dayanmayan veriler üretmek, bunları rapor etmek veya yayımlamak; yapılmamış bir araştırmayı yapılmış gibi göstermek.
c) Çarpıtma: Araştırma kayıtları ve elde edilen verileri tahrif etmek; araştırmada kullanılmayan yöntem, cihaz ve materyalleri kullanılmış gibi göstermek; araştırma hipotezine uygun olmayan verileri değerlendirmeye almamak; yetersiz, yanlış veya aldatıcı nitelikte kaynak göstermek; ilgili teori veya varsayımlara uydurmak için veriler ve/veya sonuçlarla oynamak.
d) Tekrar yayım: Kişinin daha önce yayımlanmış bir eserinin önceki ve sonraki telif sahiplerinin bilgi ve onayı olmaksızın aynen ya da kısmen değiştirilerek yeniden yayımlanması.
e) Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde ve uygun olmayan biçimde parçalara ayırarak birden fazla sayıda yayın yapmak.
f) Haksız Yazarlık: Yayına temel oluşturan çalışmaya aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dahil etmek, aktif katkısı bulunan kişileri yazarlar arasına katmamak, yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygun olmayan bir biçimde değiştirmek.
g) Destekleyenleri Belirtmeme: Yayına temel oluşturan çalışmaya destek veren kişi, kurum veya kuruluşların katkılarının belirtilmemesi.
h) Diğer Yayın Etiği İhlalleri: Yayınlarında hasta haklarına saygı göstermemek, hakem, danışman, editör, panelist, raportör, izleyici vb görevler kapsamında incelediği bir eserde/tezde yer alan bilgileri yayınlanmadan önce, sahibinin izni olmadan ve atıfta bulunmaksızın kullanmak; yersiz ve kasıtlı etik ihlali suçlamasında bulunmak." düzenlemesine, "komisyonun Oluşumu" başlıklı 6.maddesinde de "Komisyon Rektör tarafından görevlendirilen 5 üyeden oluşur..." düzenlemesine, "Komisyonun Çalışma Usul Ve Esasları" başlıklı 10.maddesinde de "a) Komisyon tarafından incelenmesi istenilen başvurular Rektörlük aracılığıyla Komisyona iletilir.
b) Komisyon her başvuru için ayrı bir dosya açar. Her bir dosya için Komisyon üyelerinden birisi Raportör olarak belirlenir. Raportör değerlendirmesini yazılı ve sözlü olarak Komisyonun belirleyeceği makul bir süre içerisinde Komisyona sunar.
c) Komisyon gerek gördüğü durumlarda incelemekte olduğu konu ile ilgili olarak Üniversite içi ya da dışındaki kişi ve kuruluşlardan bilirkişi görüşü alınması hususunda karar verebilir ve bu durumu Rektör’e bildirir. Birden fazla bilirkişi atanması durumunda her bilirkişi ayrı rapor hazırlar. Bilirkişi raporunu en geç bir ay içinde hazırlayıp, teslim eder.
d) Hakkında etik ihlal incelemesi yapılan ilgilinin tez danışmanları, tez ve doçentlik sınavlarında görev almış jüri üyeleri, ilgilinin anabilim dalında görevli öğretim üyeleri, ilgilinin eşi ve üçüncü derece dahil kan ve sıhrî hısımları, ilgili ile arasında husumet bulunanlar bilirkişi olamazlar.
e) Komisyon hakkında etik ihlali iddiası bulunan kişiden ön değerlendirme sonucuna göre açıklama ve gerekli bilgi isteyebilir. Kişi bu çağrıya kendisine bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde yazılı olarak cevap verir.
f) Raportör konuyla ilgili bilgi ve belgelere dayalı raporu tartışılmak üzere Komisyon’a sunar. Komisyon Kararı üye tam sayısının salt çoğunluğu ile alınır. Kararda çekimser oy kullanılamaz. Eşitlik durumunda Başkan ya da vekilinin oyu iki oy sayılır. Kesin karar raporu Komisyon üyelerince imzalanır. Karara muhalif üye karşı oy gerekçesini kesin karar raporuna yazmak ya da eklemek zorundadır. Karşı oyun varlığı halinde karşı oy yazısını da içeren kesin karar raporu Komisyon görüşü olarak Rektör’e sunulur.
g) Etik ihlali saptanan kişilerle ilgili olarak Komisyonca düzenlenen rapor konusunda Rektörlük Makamınca gerekli adli ve/veya idari işlemler başlatılır. Etik ihlali iddiasında bulunan kişi ya da kuruluşlar alınan karar hakkında ilgili diğer birim ve kurumlarla birlikte bilgilendirilir.
h) Diğer kuruluşlarca yapılmış ya da yapılmakta olan inceleme ve soruşturmalar bu Yönerge kapsamında yapılacak yayın etiği ihlali incelemelerine engel oluşturmaz." düzenlemesine yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı yardımcı doçent kadrosunda çalışmakta olan davacının, 5 adet bilimsel araştırma ve yayınında etik ihlal yaptığı iddiasıyla Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'na Prof. Dr. …… tarafından verilen dilekçenin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nca Hacettepe Üniversitesi'ne iletildiği, bunun üzerine davacı hakkında Üniversite Yayın Etiği Komisyonu tarafından inceleme başlatıldığı, davacının iddiaya konu eserinin Üniversite kütüphanesinden orjinalinin temin edilerek incelendiği, inceleme neticesinde iddiaya konu eserlerde "Allergy Asthma Proc.37.e 98-e102, 2016; 2500/app.2016.37.3969 dergisinde isim sıralamasında farklı isimlerin farklı sıralamalarda yer aldığı ve kişinin haksız yazarlık ve aynı çalışmayı farklı yazarlarla yayıma sunduğu görüldüğünden yayın ihlali yaptığına” karar verildiği, anılan kararın iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkta, her ne kadar dava konusu işlemde, davacının etik ihlal iddiasına konu eserlerinden hangisi hakkında inceleme yapıldığı belirtilmemiş ise de, dosyada yer alan bilgi ve belgelerden, Komisyonca karar verilen eserlerin,"Effect of training by a physician on dynamics of the use of inhaler devices to improve technique in patients with obstructive lung diseases" makale ve "Effect of directly observational training ininhaler technique in asthma and COPD patients: data from a state hospital inTurkey" adlı poster olduğu anlaşılmıştır.
Olayda, davalı üniversite Rektörlüğü bünyesinde oluşturulan Yayın Etiği Komisyonunca, davacının etik ihlali iddialarına konu eserleri ile ilgili açıklamasının istenilmediği herhangi bir bilimsel raporlama ve değerlendirme yapılmadığı gibi haksız yazarlık şeklindeki ihlalin ne şekilde yapıldığının somut bir şekilde açıkça belirtilmediği, dolayısıyla davacının eserinde etik ihlali olduğunun somut ve bilimsel gerekçelere dayandırılmadığı görülmektedir.
Öte yandan, davacının aynı zamanda Nisan/2016 döneminde doçentlik başvurusunda bulunmuş olması nedeniyle davacının söz konusu eseri hakkındaki etik ihlali iddiasının Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı Sağlık ve Spor Bilimleri Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonunca da incelendiği ve iddialar, davacının savunması ve uzman öğretim üyelerinden alınan raporlar göz önüne alınarak, 27.09.2018 tarihli toplantıda davacının söz konusu eserinde etik ihlali bulunmadığına karar verildiği görülmektedir.
Bu durumda, dava konusu işlemin davacının eserinde etik ihlali olduğunun somut ve bilimsel gerekçelere dayandırılmadığı, aynı eserlerin Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı Sağlık ve Spor Bilimleri Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonunca da incelenmesi sonucunda, iddialar, davacının savunması ve uzman öğretim üyelerinden alınan raporlar göz önüne alınarak, eserlerde etik ihlalin bulunmadığına karar verilmiş olması karşısında, dava konusu işlemde hukuka uyarlık, aksi yönde verilen idare mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; davacının istinaf başvurusunun kabulüne, başvuruya konu mahkeme kararının kaldırılmasına; dava konusu işlemin iptaline, aşağıda dökümü yapılan mahkeme ve istinaf safhasına ait toplam 685,10 TL yargılama giderinin davalı idarece davacıya verilmesine; artan tebligat avansının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333. maddesi uyarınca davacıya iadesine, 2577 sayılı Yasanın 45. maddesinin 6. fıkrası gereğince diğer kanun yolları kapalı ve kesin olmak üzere, 14.02.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)