(2577 S. K. m. 11, 45)
İSTEMİN ÖZETİ: Çanakkale İdare Mahkemesi'nce verilen 16/11/2018 gün ve E:2017/1387, K:2018/987 sayılı kararın; davalı idare tarafından; istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkemece verilen kararın kaldırılması, davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:
Dava; Çanakkale İli, Çan İlçesi, ….. köyü 3 pafta, 84-85 parsel sayılı taşınmazların maliki olan davacı tarafından, taşınmazlar üzerinde imar mevzuatına aykırı yapı inşaa edildiğinden bahisle, söz konusu yapının 27/07/2017 tarihinde mühürlenmesine ilişkin 04 Cilt No ve ….seri no'lu yapı tatil tutanağı ile 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 10.791,43-TL idari para cezası verilmesine ilişkin 23/10/2017 tarih ve E.13855 sayılı yazı ile bildirilen 05/10/2017 tarih ve 498 sayılı Çanakkale İl Özel İdaresi İl Encümeni kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Çanakkale İdare Mahkemesi'nce verilen 16/11/2018 gün ve E:2017/1387, K:2018/987 sayılı karar ile; taşınmazlar üzerinde kullanılır vaziyette 2 adet hayvan damı (ahır) ve mesken yapıldığından bahisle anılan yapıların mühürlenmesine ilişkin dava konusu 27/07/2017 tarihli yapı tatil tutanağının bir nüshasının inşaat mahalline asıldığı, söz konusu yapı tatil tutanağının davalı idare teknik personellerinin yanı sıra denetim esnasında hazır bulunan taşınmazların maliki davacı tarafından da anılan yapı tatil tutanağının imzalandığı görüldüğünden, söz konusu yapı tatil tutanağının iptali istemiyle 27/07/2017 tarihinden itibaren 60 gün içerisinde dava açılması ya da 2577 sayılı Kanun'un 11.maddesi uyarınca başvuru yapılması ve kalan süre içerisinde dava açılması gerekirken, bu süreler geçirildikten sonra 14/11/2017 tarihinde açılan davanın, yapı tatil tutanağının iptali istemi yönünden; süre aşımı nedeniyle, esasının incelenmesine hukuken imkan bulunmadığı, davacının maliki olduğu taşınmazlarda imar mevzuatına aykırı yapı inşa edildiğinden bahisle dava konusu idari para cezası işlemi tesis edilmişse de, dava konusu yapılara ilişkin yapı kayıt belgelerinin düzenlendiği ve davalı idareye sunulduğu dikkate alındığında; yeni oluşan hukuki durum gereğince dava konusu yapı kayıt belgeleri esas alınarak ve kanuna dayalı bağlı yetki kapsamında dava konusu idari para cezasının davalı idarece iptali gerektiği açık olup, somut olayda da bu minvalde yapı kayıt belgesi bulunan yapılara ilişkin tahsil edilmeyen para cezalarının iptaline karar verilmesi gerektiği, yargılama aşamasında getirilen yasal düzenleme uyarınca, tarafların haklılıkları saptanmaksızın, dava konusu işlemin iptal edilmiş olması karşısında, bu kısım yönünden taraflarca yapılan yargılama giderlerinin üzerlerinde bırakılması gerektiği gerekçesiyle dava konusu Çanakkale İli, Çan İlçesi, …. Köyü 3 pafta, 84-85 parsel sayılı taşınmazların yapı tatil tutanağı düzenlenerek 27/07/2017 tarihinde mühürlenmesine yönelik kısmının oybirliğiyle süre aşımı nedeniyle reddine, idari para cezası verilmesine ilişkin Çanakkale İl Encümeninin 05/10/2017 tarih 498 sayılı işlemine yönelik kısmının iptaline karar verilmiştir.
Davalı idare tarafından; yapı kayıt belgesinin beyana göre verildiği, beyanın doğru olup olmadığının araştırılması gerektiği, yapı kayıt belgesi alınmış olunmasının işlemin doğrudan iptalini gerektirmediği ileri sürülerek, istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkemece verilen kararın iptal kısmının kaldırılması, davanın bu kısmının da reddine karar verilmesi istenilmektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrasında; "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir. İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir. İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir." hükmü yer almaktadır.
Dava dosyasında bulunan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesi neticesinde, davalı idarenin istinaf başvurusu kabul edilerek, Çanakkale İdare Mahkemesi'nin 16/11/2018 gün ve E:2017/1387, K:2018/987sayılı kararının iptal kısmı kaldırılarak uyuşmazlık yeniden incelendi:
3194 sayılı İmar Kanununun 18 Mayıs 2018 tarihli ve 30425 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren, 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun 16. maddesi ile eklenen geçici 16/1 maddesinde; "Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir." hükmüne, dördüncü fıkrasında ise; "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir." kuralına yer verilmiş; 31 Aralık 2018 günlü ve 538 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Yapı Kayıt Belgesi başvuru süresi 30/06/2019 tarihine kadar uzatılmıştır.
Anılan Yasa hükmüne dayanılarak hazırlanan ve 6 Haziran 2018 tarihli ve 30443 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğin 6. maddesinde de, Yapı Kayıt Belgesi verilen yapıların maliklerinin, bu belgenin bir örneğini belediye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyesine, bu sınırlar dışında il özel idaresine vermek zorunda oldukları, Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği belirtilmiştir.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinin yorumlanmasından, yapı kayıt belgelerinin ilgili belediyesince verildikten sonra söz konusu ruhsatsız yapıların 31.12.2017 tarihinden önce mi sonra mı yapıldığı, ruhsatsız yapıyla ilgili olup olmadığı yönünde yetkili idare tarafından değerlendirme yapıldıktan sonra hukuki olarak geçerli olup olmadığının saptanması, yapı kayıt belgesinin uyumlu ve geçerli olması halinde usulde paralellik ilkesi gereğince yıkım kararının ilgili idaresince iptali gerekmekte olup, mahkemece salt yapı kayıt belgesi alındığından bahisle iptal kararı verilmesinde hukuka uyarlık görülmemiştir.
3194 Sayılı Kanun'un 42. maddesinin 1. fıkrasında; bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyidelerin uygulanacağı,2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere idari para cezası uygulanacağı, aynı fıkranın (a), (b) ve (c) bendlerinde ise, idari para cezasının hangi şekilde hesaplanacağına ilişkin hükümlere yer verilmiş olup, söz konusu (c) bendinde; (a) ve (b) bentlerine göre cezalandırmayı gerektiren aykırılığa konu yapı; 1) Hisseli parselde diğer maliklerin muvafakati alınmaksızın yapılmış ise cezanın % 30’u, 2) Kamuya veya başkasına ait bir parselde yapılmış ise cezanın % 40’ı, 3) Uygulama imar planında veya parselasyon planında “Kamu Tesisi Alanı veya Umumî Hizmet Alanı” olarak belirlenmiş bir alanda yapılmış ise cezanın % 60’ı, 4) Mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit ediyor ise cezanın % 100’ü, 5) Uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış ise cezanın % 20’si, 6) Yapılaşmaya yasaklanmış bir alanda yapılmış ise cezanın % 80’i, 7) Özel kanunlar ile belirlenmiş özel imar rejimine tabi bir alanda yapılmış ise cezanın % 50’si, 8) Ruhsatsız ise cezanın % 180’i, 9) Ruhsatı hükümsüz hale gelmesine rağmen inşaatı sürdürülüyor ise cezanın % 50’si, 10) Yapı kullanma izin belgesi alınmış olmakla birlikte, ruhsat alınmaksızın yeni inşaî faaliyete konu ise cezanın % 100’ü, 11) İnşaî faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılmıyor ise cezanın % 10’u, 12) İnşaî faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılıyor ise cezanın % 20’si, 13) Çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet veriyor ise cezanın % 20’si, (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezalarının miktarına göre ayrı ayrı hesap edilerek ilave olunacağı, para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alanı da dikkate alınacağı kurala bağlanmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden, Çanakkale İli, Çan İlçesi, …… Köyü sınırları içinde bulunan 84 ve 85 parsel sayılı taşınmazlar üzerine davacı tarafından ruhsatsız olarak, 12,00x5,50+13,00x12,50 metre ölçülerinde besi damı ve 6,00x6,70 metre ölçülerinde mesken yapıldığının yapı tatil zaptı ile tespit edilerek yapıların mühürlendiği, besi damları 1/B yapı grubu olarak nitelendirilerek hesap edilen temel para cezasına, yapının ruhsatsız olarak yapılmış olması nedeniyle 3194 sayılı Yasa'nın 42.maddesinin 2.fıkrasının c-8 bendi uyarınca cezaya %180 oranında ve yapının tamamlanmış kullanılıyor olması nedeniyle de c-11 bendi uyarınca %20 artış uygulanarak toplam 7.228,90-TL mesken için de 3/A yapı grubu üzerinden aynı şekilde 3.562,52-TL ceza hesaplandığı, toplam 10.791,43-TL imar para cezasının dava konusu encümen kararıyla verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacı tarafından ruhsata tabi iken ruhsatsız yapılan yapıların büyüklüğü konumu ve kullanım şekli dikkate alınarak verilen para cezasında, imar mevzuatına aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle; istinaf başvurusunun KABULÜ ile Çanakkale İdare Mahkemesince verilen 16/11/2018 gün ve E:2017/1387, K:2018/987 sayılı kararın, iptale ilişkin kısmının KALDIRILMASINA, davanın bu kısmının REDDİNE, davacı tarafından yapılan ve aşağıda dökümü gösterilen 193,40-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, davalı idare tarafından yapılan ve aşağıda dökümü gösterilen 171,78-TL yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 1.362,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, yatırılan posta gideri avanslarından artan miktarların Mahkemesince HMK'nun 333. maddesi uyarınca yatıranlara geri verilmesine, kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu mahkemeye gönderilmesine, 2577 sayılı Yasanın 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca, Danıştay'a temyiz yolu KAPALI ve KESİN OLMAK üzere, 02/04/2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)