(2577 S. K. m. 45) (2547 S. K. m. 7, 43, 44) (Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği m. 4, 6, 7)
İSTEMİN ÖZETİ: Kosova Cumhuriyeti'nde bulunan "….." Adalet Önlisans Bölümünden aldığı dersleri saydırarak hukuk bölümünden mezun olup, lisans eğitimini tamamlayan davacı tarafından, diplomasının tanınması ve denklik verilmesine dair başvurusunun reddine ilişkin 05/04/2019 tarih ve E.25625 sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada; davacının, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Adalet Önlisans programından mezun olduğu, kredi transfer suretiyle Kosova Cumhuriyeti'nde bulunan "…" dan 20/04/2018 tarihinde 240 AKTS krediyi tamamlayarak hukuk bölümü lisans diploması aldığından bahisle, diplomasının tanınması ve denklik verilmesi talebiyle davalı idareye yaptığı başvurunun reddi üzerine görülmekte olan davanın açıldığının anlaşıldığı, ilgili mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; Yönetmelik hükümleri uyarınca denklik başvurularında, Yükseköğretim Kurulu tarafından lisans eğitiminin düzeyi ve içeriğine yönelik olarak yapılacak inceleme ve değerlendirmeler kapsamında başvuru sahiplerinin yurtdışında kaldığı sürenin lisans eğitimi için yeterli olup olmadığı hususunun da dikkate alınacağı tartışmasız olduğu, bu durumda; yurtdışında kaldığı (197 gün) süre konusunda ihtilaf bulunmayan davacının, Kosova'da kaldığı sürenin (devam zorunluluğu gerektiren) hukuk fakültesi eğitimi için ciddi biçimde eksik bulunduğunun açık olduğu, örgün eğitim alan davacının, 197 günde hukuk fakültesi mezununun gerektirdiği formasyonu alamayacağı ve bu süre içerisinde alınan eğitimle Türkiye'deki eğitimin eşdeğer olamayacağı açık olduğundan, davacının kalış süresinin yetersiz olduğu gerekçesiyle tesis edilen denklik başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddi yönünde Ankara 6. İdare Mahkemesi'nce verilen 25/09/2019 gün ve E:2019/830, K:2019/1783 sayılı kararın; davacı vekili tarafından müvekkilinin söz konusu üniversiteye 15/09/2015 tarihinde kayıt yaptırarak 240 AKTS ile 20/04/2018 tarihinde mezun olduğu, müvekkilin eğitimine devam süresi içerisinde idarenin ve mahkemenin dayanak aldığı Yönetmeliğin aksine 06/10/2010 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Denklik Yönetmeliği hükümlerinin uygulanması gerektiği, Ülkemizde Ankara ve İstanbul Üniversiteleri Hukuk Fakültelerinde devam zorunluluğu bulunmadığı, öte yandan her ne kadar yönetmelikte ve idarenin cevap dilekçesinde her dönem için 49 iş günü devam zorunluluğu bulunması gerekliliğinden bahsedilse de, bu tespitin hiçbir hukuki gerekçeye dayanmadığı, müvekkilden daha az hukuk dersi alan öğrencilerin diplomalarını kullanarak hakim ve savcı olabiliyor iken müvekkilinin diplomasının tanımamasında hukuka uygunluk bulunmadığı ileri sürülerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: 5 Aralık 2017 tarih ve 30261 sayılı "Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 6. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendine göre, mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvuruları incelenirken belgelerin asilliği, gerçeğe uygunluğu, üzerinde kazıntı, silinti ve benzeri tahrifatın bulunup bulunmadığı, belgelerin başvuran kişiye ait olup olmadığı, kişinin ilgili ülkede kalıp kalmadığı, pasaport bilgileri ve ülkeye giriş-çıkış dökümlerinin uygunluğuna" bakılacağı, Yönetmeliğin 7. maddesinin 6. fıkrasının (d) bendine göre pasaport bilgileri ve ülkeye giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda her bir eğitim-öğretim dönemi için öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvurularının reddedileceğinin hükme bağlandığı, bu bağlamda Ülkemizde örgün öğretimin azami süresinin, her dönem için 14 (hafta) X 5 (gün) = 70 iş günü olduğu ve eğitime %70 devam zorunluluğu bulunduğu dikkate alındığında davacının her dönem için asgari 70x70/100=49 iş günü ilgili ülkede bulunması gerektiği savunularak talebin reddine karar verilmesi istenilmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesince, 2577 sayılı Kanunun 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek işin gereği görüşülüp düşünüldü:
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7. maddesinin (p) bendinde; yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmek Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.
05/12/2017 tarih ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Yurtdışı Yüksek Öğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin "Başvuru usulü ve aranacak belgeler" başlıklı 4. maddesinde; "Tanıma veya denklik başvurusu, şahsen ya da yetkili makamlarca düzenlenmiş vekâletnameye sahip kişi tarafından Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği yöntem, usul ve esaslar çerçevesinde aşağıda belirtilen belgelerle yapılır:... f) Türkiye Cumhuriyeti uyruklu başvuru sahiplerinden yükseköğrenim süresince kullanılan pasaportların asılları veya giriş-çıkış tarihlerini gösteren ve işlem gören sayfalarının Türkiye Cumhuriyeti noterleri ya da Türkiye Cumhuriyeti Dış Temsilcilikleri tarafından onaylanmış okunaklı sureti ile il emniyet müdürlüğünden alınmış giriş-çıkış belgesi; çift uyruklu başvuru sahiplerinin öğrenim süresince öğrenim gördüğü ülkede yaşıyor olduğunu gösterir belge." hükmü, "Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi"başlıklı6. maddesinde,"(1) 5 inci maddeye göre tanınan bir yükseköğretim kurumu ve programından mezun olup başvuruya esas belgeleri tam olanların başvuruları, aşağıdaki hususlar yönüyle incelenir: a) Belgelerin asıllığı, gerçeğe uygunluğu, üzerinde kazıntı, silinti ve benzeri tahrifatın bulunup bulunmadığı, belgelerin başvuran kişiye ait olup olmadığı, kişinin ilgili ülkede kalıp kalmadığı, pasaport bilgileri ve ülkeye giriş-çıkış dökümlerinin uygunluğu, b) Mezuniyet tanıma belgesi başvurusunda bulunan ilgililerin mezun olduğu yükseköğretim kurumunun ve programının tanınıp tanınmadığı ve alınan eğitimin derecesi, c) Diploma denklik belgesi başvurusunda, denkliği talep edilen diplomaya esas yükseköğretim programının asgari süre, kredi ve kazanımlar açısından Türk yükseköğretim sisteminde yer alan programa ve derecelere eşdeğer olup olmadığı, ç) Denklik için başvurusu yapılan diploma programının aynısı veya benzerinin Türk yükseköğretim sisteminde bulunmadığı durumlarda, bu Yönetmelikte belirtilen diğer şartların sağlanması hâlinde diplomanın ön lisans, lisans ve yüksek lisans dereceleri açısından Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğerliği, d) Unvan kullanılmasını gerektiren durumlarda 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 43 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca kazanılan unvanla aynı olup olmadığı. (2) Kişinin sunduğu tüm belgeler Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı tarafından birinci fıkra kapsamında incelendikten ve gerektiğinde Bilim Alanı Danışma Komisyonundan ve/veya üniversitelerden görüş alındıktan sonra bir ön inceleme raporu hazırlanır ve Komisyona sunulur. (3) Komisyonun gerekli görmesi halinde, tanıma veya denkliği için başvurusu yapılan diploma ve diğer belgelerin gerçek olup olmadığı, öğrenim programının türü, niteliği ve düzeyi konularında, başvuru sahibinin kendisinden, ilgili yükseköğretim kurumundan veya ilgili ülke yetkili makamlarından belge teyidi, ek bilgi ve belge istenebilir."; hükmü, "Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi sonucu yapılacak işlemler" başlıklı 7. maddesinin 6. fıkrasında; "Diploma denklik başvuruları aşağıda belirtilen hâllerde reddedilir: a) Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınmayan yükseköğretim kurumlarında görülen eğitim-öğretim sonunda alınan diplomalara ilişkin mezuniyet tanıma belgesi ve/veya denklik başvuruları reddedilir. Ancak Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınmayan bir yükseköğretim kurumundan, tanınan başka bir yükseköğretim kurumuna geçerek öğrenimini tamamlayanların diplomaları, öğreniminin en az %70’ini tanınan yükseköğretim kurumundan almış olmaları hâlinde incelemeye tabi tutulur. b) İlgililerin, uzaktan öğretim kapsamı dışında kalan açık öğretim ve dışarıdan eğitim gibi devam zorunluluğu bulunmayan bir eğitim-öğretim süreci sonunda aldıkları diplomalara ilişkin denklik başvuruları gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilir. Ancak bu programlarda alınan derslerin en az % 70’ini örgün eğitim şeklinde alanların diplomaları incelemeye tabi tutulur. c) Mezuniyet tanıma belgesine veya denkliği talep edilen diplomaya esas teşkil eden yükseköğretim programının, eğitim programı/alanı ve derecesi bakımından Türk yükseköğretim sistemindeki ilgili programlara denk görülmemesi hâlinde başvuru talebi reddedilir. ç) Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalarla öğrenim dilinin Türkçe olarak belirlendiği programlar ile Yükseköğretim Kurulu tarafından yurtdışında tanınan Türkçe programlar dışında öğrenim dili Türkçe olan programlardan alınan diplomalar için yapılan denklik başvuruları reddedilir. d) Öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda her bir eğitim-öğretim dönemi için öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir. Öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye’deki ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır. e) Tanınan bir yükseköğretim kurumundan alınmış olmasına rağmen ön lisans, lisans veya yüksek lisans eğitimine eşdeğer olmayıp genellikle meslek eğitimini içeren ve alınmış olduğu ülkede bir üst öğrenime geçişe izin vermeyen veya Türkiye’deki akademik derecelere karşılık gelmeyen ara derecelere ilişkin başvurular reddedilir." hükmü yer almaktadır." hükmü yer almaktadır.
Yukarıda içeriğine yer verilen Denklik Yönetmeliği hükümleri uyarınca denklik başvurularında, Yükseköğretim Kurulu tarafından lisans eğitiminin düzeyi ve içeriğine yönelik olarak yapılacak inceleme ve değerlendirmeler kapsamında mezun olunan programın Türk yükseköğretim programlarına eşdeğer olup olmadığı hususuna ek olarak başvuru sahiplerinin eğitime devam edip etmediklerine karine teşkil edecek şekilde objektif bir kriter olarak yurtdışında kaldığı sürenin lisans eğitimi için yeterli olup olmadığı hususunun da dikkate alınması gerektiği tartışmasızdır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 44. maddesi uyarınca, Ülkemiz üniversitelerinde öğrenim süresine devam konusundaki takdirin üniversite senatolarına bırakıldığı, bu kapsamda Türkiye'de bulunan üniversitelerin eğitim öğretim sürelerini belirleyen düzenlemelere bakıldığında; Örneğin, Ankara Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim Öğretim Yönetmeliğinin 11/4. maddesi (14 hafta, 70 iş günü), Gazi Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 7/1. Maddesi (14 hafta, 70 iş günü) , İstanbul Üniversitesi Önlisans Ve Lisans Eğitim Ve Öğretim Yönetmeliği'nin 14/2. Maddesi (70 iş günü), İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi Ön Lisans Ve Lisans Öğretim Ve Sınav Yönetmeliği'nin 5/1. maddesi (70 iş günü) ve Diyarbakır Dicle Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği'nin 11/2. maddesi (diğerlerinden farklı olarak 15 hafta, 75 iş günü)'ndeki düzenlemeler dikkate alındığında, lisans eğitimi kazanımlarını elde edebilmek için ülkemiz fakültelerindeki genel uygulamanın, her bir yarıyıl için asgari eğitim sürenin 70 iş günü olarak belirlendiği görülmektedir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Adalet Önlisans programından mezun olduğu, kredi transfer suretiyle Kosova Cumhuriyeti'nde bulunan "….." dan 20/04/2018 tarihinde 240 AKTS krediyi tamamlayarak hukuk bölümü lisans diploması aldığından bahisle, diplomasının tanınması ve denklik verilmesi talebiyle davalı idareye yaptığı başvurunun reddi üzerine görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, davacının denklik başvurusunun reddi gerekçesinin, eğitim aldığı Ülkede eğitim aldığı kayıt tarihi ile mezuniyet tarihi itibariyle (15/09/2015-20/04/2018) 197 günlük sürenin hukuk alanındaki lisans eğitimi kazanımlarını elde etmesi için gerekli olan eğitime devam süresinin yetersiz olduğu gerekçesine dayandığı görülmektedir.
Bu durumda, Ülkemiz uygulamasında eğitime devam süresiyle ilgili düzenleme yapma yetkisinin üniversite senatolarına bırakıldığı ve üniversite senatoları tarafından genel bir uygulama olarak hukuk eğitimi için bir dönemde 70 iş günü eğitim süresinin arandığı göz önünde bulundurulduğunda, davacının toplamda 2,5 yıllık (5 dönem) eğitimi boyunca Kosova Ülkesinde Kosova …. University'den aldığı hukuk eğitimi için 197 günlük kalış süresinin yetersiz olduğu kanaatine varıldığından, davacının denklik başvurusunun reddi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmakla, istinafa konu İdare Mahkemesi kararı belirtilen bu açıklamayla yerinde görülmüştür.
İstinaf başvurusuna konu edilen mahkeme kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun olup kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, 2577 sayılı Yasanın 45/3. maddesi uyarınca istinaf başvurusunun yukarıda yapılan açıklamayla reddine, istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin başvuruda bulunan üzerinde bırakılmasına ve posta gideri avansından artan miktarın Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333. maddesi uyarınca istinaf başvurusunda bulunana iadesine, 2577 sayılı Yasanın 45. maddesinin 6. fıkrası gereğince diğer kanun yolları kapalı ve kesin olmak üzere, 16.03.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)