(3194 S. K. m. 5, 6)
İSTEMİN ÖZETİ: Eskişehir 2. İdare Mahkemesi'nce verilen 29/11/2018 günlü, E:2018/91, K:2018/859sayılı kararın; hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kaldırılması ve işin esası hakkında yeniden karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesince dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
Duruşma yapılmasına gerekli görülmedi.
Dava, Çiçekevler Konut Yapı Kooperatifi üyesi olan davacı tarafından, kooperatife ait Eskişehir ili, Tepebaşı ilçesi, ..... Mahallesi, 11203 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alana ilişkin yapılan kadastro yenilemesinden sonra imar planı ile kadastral sınır arasında meydana gelen uyumsuzluğun giderilmesine yönelik 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine ilişkin Tepebaşı Belediyesi Meclisinin 06.06.2017 tarihli, 154 sayılı kararının onaylanmak üzere Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Meclisine sunulması üzerine, plan değişikliğine konu alanın 1/25000 ölçekli nazım imar planında konut alanında kaldığından, kadastral sınır yenilemesinden kaynaklanan uyumsuzluğun ve talep edilen plan değişikliğinin yapılacak 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile birlikte değerlendirilmesi gerektiğinden, alanda 1/1000 ölçekli uygulama imar plan değişikliği yapılmasının uygun görülmediğine, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin alanın mevcut plan kararları doğrultusunda tadilen oyçokluğuyla kabulüne dair Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Meclisinin 14.11.2017 tarihli, 578 sayılı kararının, Büyükşehir Belediye Başkanı tarafından 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun 14.maddesi uyarınca yeniden görüşülmek üzere Meclise iade edilmesi üzerine, eski kararda ısrar edilmek suretiyle alınan Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Meclisinin 15.01.2018 tarihli, 37 sayılı kararının iptali istemiyle açılmış; İdare Mahkemesince, dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda 1/25.000 ölçekli nazım imar planı bulunmakla birlikte 1/5000 ölçekli nazım imar planının bulunmadığı, 1/25.000 ölçekli bir planda nazım imar planı ile amaçlanan ticaret, sanayi, konut gibi bölgelerle iskan bakımından yoğun veya seyrek bölgeleri ve iskana elverişli, iskana elverişli olmayan veya iskana izin verilmeyen bölgeleri, topoğrafik özelliklerden faydalanma konularını, ulaşım sistemlerini ve bu gibi ana hatları göstermek hedefine ulaşılamayacağı, olayda, 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapılmadan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının yapıldığı, imar mevzuatına göre 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve değişikliklerinin 1/5000 ölçekli plan kararlarına göre yapılıp çizilmesi gerektiğinden 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapılmamış bir alanda idarece 1/1000 ölçekli plan ve plan değişikliği yapılamayacağından, dava konusu ısrar kararında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı davacı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde uygulama imar planları, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan; nazım imar planı ise varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkeleri, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bir bütün olan plan olarak tanımlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun 6. maddesinde, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, anılan Kanunun 8. maddesinde ise, planların tanımlaması yapılarak, planlar bölge planı, çevre düzeni planı, nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak kademelendirilmiş ve alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunluluğu getirilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre uygulama imar planları nazım imar planına göre çizilen planlar olduğundan nazım imar planı bulunmayan bir alanda uygulama imar planı yapılması, revizyonu ve ilavesi hukuken mümkün değildir. Uygulama imar planı değişikliğine gelince, bazı istisnai durumlarda nazım imar planı bulunmayan alanlarda sınırlı olarak uygulama imar planı değişikliği yapılabileceği Danıştay Altıncı Dairesinin içtihatlarında kabul edilmektedir.
İmar planlarının yargısal denetiminde, planlanan yöredeki taşınmazların imar planında tahsis edildikleri amaçlar yönünden ilgili mevzuata, üst ölçekli planlara, şehircilik ilkeleri ile planlama esaslarına ve kamu yararına uygunluk açısından detaylı bir şekilde incelenmesi gerekmektedir.
Bu çerçevede, uyuşmazlık konusu olayda olduğu gibi nazım imar planı yapılmayan alanda uygulama imar planı yapılması ve buna göre alanın yapılaşması sonrasında parsel ya da parselleri kapsayıcı sınırlı şekilde yapılan uygulama imar planı değişikliğine nazım imar imar planı bulunmadığı gerekçesiyle izin verilmemesi hakkaniyete uygun düşmeyecektir.
Eskişehir 1.İdare Mahkemesinde aynı konuda E:2018/54 sayılı dosyada açılan davada anılan Mahkemece yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda;
1-Uyuşmazlık konusu 3808, 3659 sayılı parsellerin 1988 yılında İl İdare Kurulunca kabul edilen 1/1000 ölçekli mevzi imar planında "Havai Fişek ve Maytap Fabrikası Alanı" olarak yer aldığı,
2-İl İdare Kurulu tarafından 1999 yılında onaylanan 1/1000 ölçekli mevzi imar planında Konut Alanı olarak düzenlendiği ve Ayrık-İkiz Nizam 2 katlı, TAKS:0.20-KAKS:0.40 ve H.max:6.50 metre yapılaşma hakları tanımlanarak 8 adet plan notu düzenlendiği,
3-Eskişehir Büyükşehir Belediye Meclisinin 20.09.2016 tarihli, 375 sayılı kararıyla kabul edilen Eskişehir Metropolitan Alanı Merkez Bölgesi 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planında uyuşmazlık konusu 11203 ada, 1 parselin Düşük Yoğunluklu (51-120 kişi/ha) Gelişme Konut Alanında kaldığı,
4-Eskişehir Metropolitan Alanı Merkez Bölgesi 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı Açıklama Raporunda; “5.3-Genel Hükümler: ... 5-Bu planın sınırları içinde yer alan onaylı 1/5000 ölçekli nazım imar planları ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının bu plan kararlarına aykırı olmayan kararları yürürlüktedir. … 6-Bu planın sınırları içinde yer alan yürürlükteki 1/5000 ölçekli nazım imar planları ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının bu plan kararlarına aykırı plan kararları bu plan kararları doğrultusunda değiştirilecektir" şeklinde düzenleme yer aldığı,
5-Tepebaşı Belediye Meclisinin 06.06.2017 tarihli, 154 sayılı kararıyla; İl İdare Kurulu tarafından onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında TAKS:0.20 KAKS:0.40 Ayrık İkiz Nizam 2 kat yapılaşma koşullu, tüm cephelerden 5'er metre yapı yaklaşma mesafeli Konut Alanına, Park Alanına, Boru Hattı ve Yol Alanına isabet eden Yukarısöğütönü Mahallesi, 11203 ada, 1 sayılı parselde (eski 3808-3659 parseller) 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin kabul edildiği, plan değişikliğinin amacının söz konusu parseldeki kadastral sınır yenilemesinden kaynaklanan uyumsuzluğun giderilmesi olarak belirtildiği,
6-Tepebaşı Belediyesi Meclisinin 06.06.2017 tarihli, 154 sayılı kararıyla kadastro yenilemesinden sonra kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde 11203 ada, 1 parselde yapılan düzenlemeler sonucunda; Konut Alanı miktarının 880 m² azalırken Park Alanının 1,059 m² artırılarak 2,230 m² ve Otopark Alanında 293 m² artışla 1,163 m² olarak ayrıldığı,
7-1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği teklifiyle imar planı sınırının kadastral sınırlara göre yeniden düzenlenmesine bağlı olarak batı ve kuzey kısımdaki 7 metrelik yollar kadastral sınırlara göre düzenlendiği, parselin doğu cephesindeki 10 metrelik yol güzergahı aynen muhafaza edilirken Ayrık-İkiz Nizam 2 katlı, TAKS:0.20-KAKS:0.40 ve H.max:6.50 metre yapılaşma haklarında değişiklik yapılmadığı ve mevcut plan notlarına “Ayrık nizam yapılaşma alanlarında ikiz nizam yapı yapılabilir.” ifadesinin ilave edildiği, dolayısıyla konut yoğunluğu azaltılırken park- otopark- yol gibi donatı alanlarında artış yapıldığı,
8-Üst kademe Eskişehir 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Uygulama Hükümleri ile Eskişehir Metropolitan Alanı Merkez Bölgesi 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı hükümleri uyarınca İl İdare Kurulunun 13.04.1999 tarihli, 1999/1093 sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planın yürürlükte olduğu, bu plana göre uyuşmazlık konusu taşınmazda kadastral uyumsuzluk söz konusu olmaması durumunda yapı ruhsatı alınması ve yapı inşa edilmesinde herhangi bir sorun yaşanmayacağı,
9-Dava konusu plan değişikliği teklifinin kadastral uyumsuzluktan kaynaklanan ayrıntı kapsamında uygulamaya ilişkin değişiklik olduğu, kullanım kararlarını, yapı ve nüfus yoğunluğunu artıran ve donatı dengesini bozan bir değişiklik olmadığı, dolayısıyla dava konusunun kadastral sınırlara ilişkin uyumsuzluğun kadastro yenilemesi ile giderilmesinden sonra parsel sınırında küçük miktarda değişiklik olmasına bağlı olarak 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile kadastral durum arasındaki uyumsuzluk nedeni ile plan değişikliği yapılması öngörüldüğü,
10-Kentsel planlamanın en temel unsurlarından birisi olan imar planlarının kademeli birlikteliği ilkesine göre, 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının plan ana kararlarının belirlendiği 1/5000 ölçekli nazım imar planı kararlarına uygun düzenlenmesi gerektiği ve bu planın mevcut olmadığı durumlarda da öncelikle söz konusu nazım planının hazırlanması gerektiği imar mevzuatına uygun işlem olmakla birlikte nazım planında düzenlenmesi gereken hususları etkilemeyen ve uygulamayı yönlendiren kararlara ilişkin plan ana kararlarını etkilemeyen kısmi değişikliklerin alt kademe 1/1000 ölçekli plan değişikliği ile yapılabileceği, tespit ve teknik eğerlendirmelerin yer aldığı görülmektedir.
Uyuşmazlıkta, Eskişehir Metropolitan Alanı Merkez Bölgesi 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planında Düşük Yoğunluklu Gelişme Konut Alanında kalan uyuşmazlık konusu taşınmazda düşük yoğunluklu konut yapılaşması öngören 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının yürürlükte olduğu, anılan taşınmazda kadastral uyumsuzluk söz konusu olmaması halinde 1999 onaylı ve yürürlükte bulunan 1/1000 ölçekli uygulama imar planına göre yapı ruhsatı alınmasına ve yapı inşa edilmesine hukuki bir engel bulunmamakla birlikte taşınmazda meydana gelen kadastral uyumsuzluktan kaynaklı olarak dava konusu plan değişikliğine gidilmesi üzerine, kullanım kararlarını değiştirilmediği, yapı ve nüfus yoğunluğunu artırılmadığı ve donatı dengesini bozulmadığı, bu nedenlerle 1/5000 ölçekli nazım planı ölçeğinde düzenleme yapılmasını gerektiren bir hususun olmadığı, uygulamayı yönlendiren kararlara ilişkin plan ana kararlarına ilişkin bir yönünün bulunmadığı, bu haliyle sadece alt kademede 1/1000 ölçekte yapılabilecek nitelikte bir değişiklik yapıldığı görülmektedir.
Bu durumda, ilk kez 1988 yılında mevzi imar planına konu edilen ve 1999 yılında düşük yoğunluklu yapılaşma öngörülen taşınmazda, zaman içerisinde kadastral uyumsuzluktan kaynaklanan uyumsuzluğu gidermeye dönük olarak donatı alanını da artıran, plan ana kararlarını etkilemeyen nitelikteki uyuşmazlık konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin kabul edilmemesi yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediğinden, aksi yöndeki değerlendirmelere dayalı olarak davanın reddi yolundaki istinafa konu mahkeme kararında isabet bulunmamaktadır.
Danıştay Altıncı Dairesinin 05/11/2018günlü, E:2014/6025, K:2018/8792 sayılı kararı da bu yöndedir.
Kararımız gerekçesinde bilirkişi raporu yönünden atıf yapılan Eskişehir 1. İdare Mahkemesinin 28.11.2018 günlü, E: 2018/51, K:2018/778 sayılı davanın reddi yolundaki kararına karşı yapılan istinaf istemi sonucunda Dairemizin 28/03/2019 zgünlü, E:2019/14, K:2019/299 sayılı kararıyla istinaf istemi kabul edilerek anılan mahkeme kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf başvurularının kabulü ile davanın reddi yolunda Eskişehir 2. İdare Mahkemesi'nce verilen 29/11/2018 günlü, E:2018/91, K:2018/859 sayılı kararın KALDIRILMASINA, 2577 sayılı Yasanın 45/4 maddesi uyarınca esastan incelenen davada, dava konusu işlemin İPTALİNE, aşağıda ayrıntısı yer alan dava ve istinaf aşamasına ait toplam 3.830,20 TL (276,10 TL + 182,10 TL)= 458,20 TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, posta gideri avansından artan miktarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde başvuranlara iadesine, 2577 sayılı Yasanın 45. maddesinin 6. fıkrası kapsamında bulunmayan karara karşı tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde Danıştay'a temyiz yolu açık olmak üzere, 03/04/2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)