(2577 S. K. m. 45, 46) (2886 S. K. m. 75)
İSTEMİN ÖZETİ: Muğla İli, Seydikemer ilçesi, .... Mahallesi .... Mevkii'sinde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 253 parsel sayılı taşınmazın 4.967,96 m2 si üzerinde sera, hayvan ağılı, ev ve avlu yapılmak suretiyle 18/02/2010 ilâ 17/02/2015 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiği gerekçesiyle davacı adına 25.792,96-TL ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilmesine dair Seydikemer Mal Müdürlüğü'nün 23/01/2018 tarih ve 562 sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile vaki itirazın reddi suretiyle tanzim ve tebliğ edilen aynı Müdürlüğün 09/03/2018 gün ve 1694 sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle açılan davada; uyuşmazlığa konu 23/01/2018 tarih ve 562 sayılı ecrimisil ihbarnamesinde dava konusu ecrimisilin 17/03/2017 tarihli taşınmaz tespit tutanağına istinaden talep edildiğinin anlaşılması üzerine Mahkememizin 24/09/2018 tarihli kararıyla davalı idareden 17/03/2017 tarihli taşınmaz tespit tutanağının gönderilmesi istenmiş, gelen cevabı yazıyla birlikte ibraz edilen 17/03/2017 tarihli taşınmaz tespit tutanağının incelenmesinden, tutanakta kullanıma konu edilen yüzölçümün, işgalcilerin ve kullanım amacının gösterildiği ancak işgalin başlangıç tarihinin belirtilmediği, yine tutanağı imza altına personellerin bağlı olduğu birimin gösterilmediği, başka bir ifadeyle söz konusu tutanakta işgal tespitlerinin hangi kurum tarafından yapıldığının belli olmadığı, bu durumda; haksız işgal nedeniyle davacı adına ecrimisil ihbarnamesi düzenlenebilmesi için yine yetkili idaresince usulüne uygun olarak hazırlanan taşınmaz tespit tutanağı ile işgalin başlangıcının ortaya konulması gerekirken bu niteliği eksik olan ve hangi kurum personeli tarafından tutulduğu anlaşılamayan tutanakla işgal tespitinin yapıldığı, bu itibarla, usulüne uygun olmadığı değerlendirilen 17/03/2017 tarihli taşınmaz tespit tutanağı esas alınmak suretiyle düzenlenen dava konusu ecrimisil ihbarnamelerinde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolunda Muğla 1. İdare Mahkemesi Hakimliğince verilen 24/12/2018 tarih, E: 2018/1035, K: 2018/1844 sayılı kararın; ecrimisilin yöntemine uygun olarak hesaplandığı, yetkili idare tarafından tesis edilen dzüeltme ihbarnamesinde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek istinaf yoluyla kaldırılması istemidir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: İstinaf başvuru dilekçesine yanıt verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi Altıncı İdare Dava Dairesince; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler incelenerek gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinde, "... İstinaf, temyizin şekil ve usullerine tabidir.
Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir.
Bölge idare mahkemelerinin 46 ncı maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir..." kuralına yer verilmiş; "Temyiz" başlıklı 46. maddesinde Bölge İdare Mahkemelerinin kararlarının tebliğini izleyen 30 gün içerisinde Danıştayda temyiz edilebileceği öngörüldükten sonra temyize tabi kararlarının hangileri olduğu sayma yoluyla sınırlanarak belirlenmiş, "temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin 2. fıkrasında, "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" kaldırma nedenleri olarak sayılmıştır.
Dava, Muğla ili, Seydikemer ilçesi, .... Mahallesi .... Mevkii'sinde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 253 parsel sayılı taşınmazın 4.967,96 m2 si üzerinde sera, hayvan ağılı, ev ve avlu yapılmak suretiyle 18/02/2010 ilâ 17/02/2015 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiği gerekçesiyle davacı adına 25.792,96-TL ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilmesine dair Seydikemer Mal Müdürlüğü'nün 23/01/2018 tarih ve 562 sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile vaki itirazın reddi suretiyle tanzim ve tebliğ edilen aynı Müdürlüğün 09/03/2018 gün ve 1694 sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle açılmıştır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75. maddesinin "Ecrimisil ve tahliye" başlıklı 75. maddesinin 1. fıkrasında, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." kuralı, anılan Kanunun 2. fıkrasında ise, "Ecrimisil fuzuli şagil tarafından rızaen ödenmez ise, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur." kuralı yer almıştır.
6009 sayılı Kanunun 25. maddesiyle 2886 sayılı Kanuna "Terkin Edilecek Ecrimisiller" başlığı ile eklenen Geçici 3. maddesinde ise, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce tespit ve takdir edilen, tebliğ edilen veya tahakkuk ettirilen ecrimisil alacaklarının tespit tarihinden geriye doğru beş yılı aşan kısmı hangi aşamada olursa olsun düzeltilir veya terkin edilir, tahsil edilmiş olanlar iade edilmez." kuralına yer verilmiştir.
Yukarıda sözü edilen 6009 sayılı Kanun ile 2886 sayılı Devlet İhale Kanununda yapılan değişiklik ile tespit tarihinden geriye doğru beş yıllık bir dönem için fuzuli şagilden ecrimisil istenebileceği yolunda yasal sınırlama getirilmiştir. Bir başka ifade ile ecrimisil alacakları yönünden yasa ile "beş yıllık zamanaşımı" süresi belirlenmiştir. Yasakoyucu tarafından, tespit tutanağı ile idarenin bilgisi dahiline giren işgalden dolayı tespit tarihinden en fazla beş yıl geriye doğru gidilerek ecrimisil istenilebileceğini, beş yılı aşan ecrimisil alacağının ise zamanaşımına uğradığı kabul edilmiştir.
Diğer yandan; Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin "Tespit" başlıklı84. maddesinde; "(1) Hazine taşınmazlarından kiraya verilen, irtifak hakkı kurulan veya kullanma izni verilenlerin dışında kalanların fiilî durumları, İdarece hazırlanan program dâhilinde mahallinde tespit edilir. Taşınmazların tespitleri yılda en az bir defa yapılır, ancak tespit programlarının süresi beş yıldan fazla olamaz. Bu tespitlerin yapılması konusunda illerde defterdarlar, ilçelerde ise malmüdürleri veya varsa milli emlak müdürleri gerekli tedbirleri alırlar. Tespitten önceki sürelere ait işgal ve tasarruflar sebebiyle ecrimisil takip ve tahsilatı yapılarak bu taşınmazlar denetim ve idare altına alınır. (2) Taşınmazın mahallinde düzenlenecek Taşınmaz Tespit Tutanağında(Ek-8); işgalin başlangıç tarihi, taşınmazın işgale veya kullanıma konu olan yüzölçümü, işgalcileri, kullanım amacı, ecrimisil takdirinde yararlanılabilecek bilgiler ile bilinmesinde yarar görülen diğer bilgilere yer verilir." kuralına yer verilmiştir.
Yukarıda anılan yasa ve yönetmelik kuralları birlikte değerlendirildiğinde; idarelerce ecrimisilin konusu işgalin yeri, büyüklüğü, dönemi, kullanım biçimi, işgalcinin kimliği konusunda dayanak işlemin "taşınmaz tespit tutanağı" olduğu, aynı zamanda bu tutanağın düzenlendiği tarihin geriye dönük olarak istenecek ecrimisil bakımından beş yıllık zamanaşımı süresinin de başlangıcını oluşturduğu açıktır.
Diğer yandan; ecrimisilin istenmesine ilişkin yönetsel süreçte bu tutanağın tek başına etkili sonuçlar doğuran niteliği bulunmadığı, hazırlık işlemi niteliğinde bir işlem olduğu, ecrimisile esas alınmasında istenen şekil şartlarını ve maddi belirlemeleri içermesinin yeterli olduğu gözönünde bulundurulduğunda; etkili ve sonuç işlem olan ihbarnameden ayrılabilir niteliği ile tutanağın düzenlendiği tarihin bu yönüyle zamanaşımı bakımından asıl işlemin hukuka uygunluk denetiminde esas alınabileceği, düzenleme tarihi ile ecrimisil dönemi bakımından oluşacak zamanaşımının hukuksal sonuçlarının da bu döneme özgülerek ihbarnamenin hukuka uygunluk denetimi bakımından değerlendirilemesi gerekeceği kabul edilmelidir.
Bu ilkeler uyuşmazlığımızın maddi çerçevesine özgülendiğinde; olayda aynı döneme ilişkin olarak daha önce davalı idarenin düzenlediği 20.01.2017 tarihli ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin dayanağı Taşınmaz Tespit Tutanağının 17.02.2015 tarihli olduğu, anılan düzeltme ihbarnamesine yönelik olarak açılan davada, "yer yönünden yetkiaşımı" gerekçesiyle Muğla 2. İdare Mahkemesince verilen 22.02.2018 tarih, E:2017/790, K:2018/385 sayılı iptal kararının, istinaf incelemesinden de geçtiği, Dairemizin 31.05.2018 tarih, E: 2018/1050, K: 2018/999 sayılı kararı ile davalının istinaf başvurusunun reddedildiği,davalı idarece davacıya yönelik önceki ihbarnamenin iptaline ilişkin yargı kararının gerekçesi de gözetilerek yetkili idari birim tarafından dava konusu ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin düzenlenerek davacıya tebliğ edildiği, yargı kararının uygulanmasına yönelik olarak yeniden ecrimisil istenmesi sürecinde davalı idarece yerinde 17.03.2017 tarihli Tutanağın da düzenlendiği, bu tarih itibariyle ecrimisile konu dönem bakımından kısmen geriye dönük beş yıllık zamanaşımının geçtiği, ancak idarenin 17.02.2015 tarihli Taşınmaz Tespit Tutanağına dayanılarak düzenlenen ilk Ecrimisil İhbarnamesinin tebliği ile zamanşımının kesildiği, açılan davada verilen iptal kararı üzerine kararın gerekçelerine uygun olarak tesis edilen ecrimisil ihbarnamesi yönünden de zamanaşımından sözedilemeyeceği açıktır.
Bu durumda; davalı idarenin yargı yerince verilmiş iptal kararının gerekçesi uyarınca tesis ettiği ecrimisil ihbarnamesinin konusu 18.02.2010-17.02.2015 işgal dönemi bakımından 17.02.2015 tarihli Taşınmaz Tespit Tutanağına dayanılarak tesis edilen ilk ihbarname ile geriye doğru beş yıllık zamanaşımı süresinin kesildiği, bu nedenle dava konusu ihbarname öncesinde düzenlenen 17.03.2017 tarihli Tutanak nedeniyle işgal dönemi bakımından zamanaşımından söz edilemeyeceği açık olduğundan; giderek ecrimisilin de takdir komisyonu tarafından 17.02.2015 tarihli Taşınmaz Tespit Tutanağındaki işgal biçimi ve büyüklükleri ile hesaplandığı gözönünde bulundurulduğunda; 6360 sayılı Yasa ile kurulan Seydikemer İlçesi sınırları içinde bulunan taşınmaza ilişkin ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin dayanağı olan "Taşınmaz Tespit Tutanağının", il düzeyinde yetkisi bulunan defterdarlık uzmanı personel tarafından düzenlenmesinde yetki gaspı bulunmadığının kabulü gerektiğinden; başvuruya konu kararın gerekçesinde hukuksal isabet bulunmamaktadır.
Uyuşmazlık konusu ihbarnamenin, diğer unsurları yönünden hukuka uygunluk denetiminin yapılmasına gelince;
Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in "tanımlar" başlıklı 4. maddesinin (d) fıkrasında, "Ecrimisil" Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat olarak tanımlanmış; yönetmeliğin "ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 85. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan 2. fıkrasında ise, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına, işgalcinin kusurlu olup olmadığına ve taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekline bakılmaksızın İdarenin bu taşınmazdan işgalden önceki hâliyle elde edebileceği muhtemel gelir esas alınır. Ecrimisilin tespitinde; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, gerektiğinde ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur" kuralına yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, Muğla ili, Seydikemer ilçesi, .... Mahallesi .... Mevkii'sinde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 253 parsel sayılı Hazineye ait taşınmazın 4.967,96 m2si üzerinde cam sera, ev ağıl, avlu ve tarımsal kullanım yapılmak suretiyle 18/02/2010-17/02/2015 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinin Seydikemer Milli Emlak Müdürlüğü'nün 17/03/2017 tarihli Taşınmaz Tespit Tutanağı ile tespiti üzerine taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı 23/01/2018 tarihli ihbarname davacıdan 25.792,96 TL ecrimisil istendiği, davacının itirazının da dava konusu 09.03.2018 tarihli düzeltme ihbarnamesi ile reddedildiği, ecrimisilin taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı Muğla Defterdarlığının 01.11.2017 tarih ve 11566 sayılı yazıları ekinde gönderilen Defterdarlık Uzmanı .... ve Defterdarlık Uzman Yardımcısı .... tarafından hazırlanan rapordaki tüm unsurlar göz önünde bulundurularak ve belirlenen fiyatlara ÜFE oranında artış/azalış yapılarak hesaplandığı anlaşılmaktadır.
Bakılan davada, Hazineye ait taşınmazın fuzulen işgal edildiği sabit olduğundan davacıdan ecrimisil istenilmesi yerinde ise de, ecrimisil bedelinin aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri dikkate alınmadan ya da belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmadan, ecrimisil takdir kararındaki belirlemeler dikkate alınmak suretiyle anılan karardaki bilgiler ışığında belirlenen fiyatlara ÜFE oranı uygulanmak suretiyle belirlenmesinde yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine uyarlık görülmemiştir.
Bu durumda, ecrimisil bedelinin ilgili kuruluşlardan yada bilirkişilerden soruşturularak edinilecek bilgiler ile uyuşmazlığa konu taşınmaza emsal taşınmazların kira bedelleri veya bunlar için istenilen ecrimisiller ile ilgili olarak verilmiş yargı kararları esas alınarak belirlenmesi gerekirken, bu hususlarda hiçbir araştırma yapılmaksızın tesis edilen işlemde hukuka uyarlık, başvuruya konu kararda ise anılan gerekçe ile sonucu itibariyle hukuksal isabetsizlik görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; Muğla 1. İdare Mahkemesi Hakimliğince verilen 24/12/2018 tarih, E: 2018/1035, K: 2018/1844 sayılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan gerekçe ile reddine, aşağıda ayrıntısı gösterilen yargılama giderlerinin istinaf isteminde bulunan üzerinde bırakılmasına, yatırılan posta gideri avansından artan tutarın Mahkemesince yatırana iadesine, 04/04/2019 tarihinde oybirliği ile kesin olarak karar verildi.(¤¤)