İSTEMİN ÖZETİ: Dava; Samsun …. Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığı'nda sözleşmeli erbaş olarak eğitim görmekte olan davacının, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle ön sözleşmesinin feshine ilişkin 23/02/2018 tarihli işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle mahrum kaldığı parasal haklarının yoksun kaldığı tarihten itibaren yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Samsun 1. İdare Mahkemesi'nin 22/05/2019 gün ve E:2018/1222, K:2019/576 sayılı kararıyla; davacı tarafından icra edilecek olan görev, Kara Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde milli güvenliğin tesisi amacına yönelik bir görev olduğundan, yapılacak görevin hassasiyeti, vasfı ve niteliği ile güvenlik soruşturması sonucunda elde edilen bilgiler birlikte değerlendirildiğinde, davacının, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle uzman erbaş ön sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan, dava konusu işlem hukuka uygun bulunduğundan, davacının bu işlem nedeniyle mahrum kaldığı parasal haklarının yoksun kaldığı tarihten itibaren yasal faiziyle tahsiline karar verilmesi istemi de yerinde görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Davacı tarafından; herhangi bir sabıkasının olmadığı, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanmasını gerektirecek bir durum bulunmadığı gibi TSK istihbarat faaliyetlerinde zaafa sebebiyet verecek bir aile yapısının bulunmadığı, kendisi dahil hiçbir yakın akrabasının ülke aleyhine faaliyette bulunan bir örgütle bağlantısının bulunmadığı ileri sürülerek istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: İstinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Samsun Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi'nce dava dosyası 2577 sayılı Kanunun 45. maddesi uyarınca incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava; Samsun .... Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığı'nda sözleşmeli erbaş olarak eğitim görmekte olan davacının, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle ön sözleşmesinin feshine ilişkin 23/02/2018 tarihli işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle mahrum kaldığı parasal haklarının yoksun kaldığı tarihten itibaren yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi istemine ilişkindir.
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 19. maddesinde; "Personelde aranacak nitelikler, müracaat şekli ve zamanı, müracaatın kabul edilmesi, sözleşmenin yapılması ve feshedilmesi sebepleri, verilecek sicilin şekil ve usulleri görevde başarısız olma ve kendilerinden istifade edilememe halleri ve bunlara yapılacak işlem şekli, sözleşmenin uzatılmasında uygulanacak esaslar, uzman onbaşıların uzman çavuş olabilmeleri için gerekli şartlar, astsubay sınıfına geçirilecekler için uygulanacak esaslar, astlık üstlük münasebetleri ile bu hususlardaki işlem şekli ve ilgili diğer hususlar kanunun yürürlüğe girmesini takip eden 6 ay içerisinde Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca müştereken çıkarılacak bir yönetmelikte gösterilir." hükmüne yer verilmiştir.
20.09.2005 tarih ve 25942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin "Personelde aranacak nitelikler" başlıklı 6. maddesinde; "Uzman erbaş olarak alınacaklarda aşağıdaki şartlar aranır:... g)İcra edilen temel askerlik eğitimini başarıyla tamamlayanlardan güvenlik soruşturması uygun olmak veya ilk atamaları doğrudan doğruya kıt’a veya birliklere yapılan uzman erbaşlar için güvenlik soruşturması uygun olmak...." düzenlemesine yer verilmiş, aynı maddenin ikinci fıkrasında; "Uzman erbaş olmak için gerek muvazzaflık görevini yaptığı sırada, gerekse terhislerini müteakip başvuruda bulunan ve alınmaları uygun görülen personelin, güvenlik soruşturmaları; kuvvet komutanlıkları veya Jandarma Genel Komutanlığı yahut Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından yaptırılır. Temel askerlik eğitimi sırasında güvenlik soruşturması sonuçlanmayanların eğitimleri devam ettirilir. Bunlardan güvenlik soruşturmaları olumlu sonuçlananlar göreve başlatılır, olumsuz sonuçlananların ise Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı ile ilişiği kesilir. Türk Silahlı Kuvvetlerinin manevi şahsiyetine gölge düşüren veya askerliğin şeref ve haysiyeti ile bağdaşmayacak eylemlerde bulunanlar ile tutum ve davranışları ile yasa dışı siyasi, yıkıcı, bölücü ideolojik görüşü benimseyenler, uzman erbaş olarak istihdam edilmezler." kuralı yer almıştır.
12.04.2000 tarih ve 24018 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği’nin işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde Devletin güvenliğinin, iç ve dış menfaatlerinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının gizlilik dereceli birim ve kısımlarını belirlemek, Türk Silahlı Kuvvetlerinde, emniyet ve istihbarat teşkilatlarında, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel ile ilk defa veya yeniden kamu hizmeti ve görevlerine atanacaklar hakkında yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını düzenlemektir." düzenlemesine, 2.maddesinde, "Bu Yönetmelik; yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde Devletin güvenliğinin, iç ve dış menfaatlerinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgeleri, bunların toplanmasını ve işlemini yürüten bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının ilgili birim ve kısımlarının belirlenmesini, Türk Silahlı Kuvvetlerinde, emniyet ve istihbarat teşkilatlarında, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personeli, ilk defa veya yeniden kamu hizmeti ve görevlerine atanacakları ayrıca bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının yurtdışı teşkilatlarında sürekli görevlendirilecek bütün personel için yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının esas ve usullerini, bunu yapacak mercileri, hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacak gizlilik dereceli yerlerde çalışan kamu personeli ile meslek grupları ve üst kademe yöneticilerini kapsar." hükmüne, “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinde; “f) Arşiv araştırması: Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının mevcut kayıtlardan saptanmasını,”, “g) Güvenlik soruşturması: Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, yıkıcı ve bölücü faaliyetlerde bulunup bulunmadığının, ahlaki durumunun, yabancılar ile ilgisinin ve sır saklama yeteneğinin mevcut kayıtlardan ve yerinden araştırılmak suretiyle saptanması ve değerlendirilmesini,” tanımlarına yer verilmiş, 9.maddesinde. "Türk Silahlı Kuvvetlerinin kadro ve kuruluşlarında yer alacak personelin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, Türk Silahlı Kuvvetlerince bu Yönetmeliğe uygun olarak hazırlanacak yönerge uyarınca yapılır." düzenlemesi yer almıştır.
Anılan Yönetmelik uyarınca hazırlanan Silahlı Kuvvetler İstihbarata Karşı Koyma Koruyucu ve Güvenlik İşbirliği Yönergesi'nin Üçüncü Bölüm Birinci Kısımda yer alan 1. maddesinin (a) fıkrasında; "Her türlü güvenlik önleminin ana unsuru insandır. Türk Silahlı Kuvvetlerine ait maddî/manevî değeri olan ve hassasiyetle muhafaza edilmesi gereken her çeşit bilgi, belge, doküman veya tesis, insanın fiziki veya fikri kontrolündedir. Bu nedenle TSK bünyesindeki personelin hassas ölçülerle değerlendirilmesi başlı başına önemli bir güvenliktir." düzenlemesine, 2.maddesinin (d) bendinin 3.alt bendinde, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında kişinin içinde bulunduğu ortam da dikkate alınarak, terör örgütleri, yasa dışı oluşumlar, cebir ve tehdit kullanarak dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatleri değiştirmeye çalışan unsurlarla ilişkisi; bu tür faaliyetlerde bulunup bulunmadığı ve 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanuna ve Atatürk İlke ve İnkılaplarına aykırı davranıp davranmadığının araştırılacağı belirtilmiş, 12. maddesinin "Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Olumsuz Sonuçlanan Personel Hakkında Yapılacak İşlemler" başlıklı (b) bendinde; "(1) Yeni işe alınacak personel hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının tamamlanmasını müteakip, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz kabul edileceği hallerden birine veya birkaçına sahip olduğu anlaşılan personel işe alınmaz. Herhangi bir nedenle işe alınmış ise gizlilik dereceli yerden uzaklaştırılarak hakkında idarî işlem yapılır veya gerekiyorsa yasal işlem yapılmak üzere, durumu adlî makamlara bildirilir." ve "Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırmasının Olumsuz Kabul Edileceği Haller" başlıklı 13. maddesinde; "Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonuçları, soruşturma konusu şahsın içinde bulunduğu ortam da dikkate alınarak değerlendirilir. Bu değerlendirme, Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesine alınacak şahıslar hakkında karar verirken, idarenin takdir hakkının en uygun adaydan yana kullanılmasını sağlamaya yöneliktir. Bu kapsamda; a. Cumhuriyetin, Anayasada belirtilen temel niteliklerini, değiştirmeye yönelik faaliyette bulunanların, devletin egemenlik alâmetlerini, Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini aşağılayanların,.....f.Cebir veya tehdit kullanarak dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatleri değiştirmeye çalışan unsurların faaliyetlerine iştirak eden veya yasa dışı örgütlerle iltisaklı bulunanların... h. 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanuna, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununa ve Atatürk ilke ve inkılaplarına aykırı davrandığı anlaşılanlar veya yetkili makamlarca bu faaliyetlerde bulunduğu bildirilenlerin ı. Ayrıca haklarında MİT Müsteşarlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, mahallî kolluk kuvvetleri veya yetkili amirlerinden herhangi biri tarafından; (1) Yıkıcı faaliyetlerde bulunduğu veya haklarında Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının temel ilkelerine bağlı olmadığını gösteren emare bulunduğu, (2) Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmaya, Türk Devletinin ve Cumhuriyetin varlığını tehlikeye düşürmeye, temel hak ve hürriyetleri yok etmeye yönelik faaliyet yürüttüğü, (3) Devletin bir kişi veya zümre tarafından yönetilmesini, sosyal bir sınıfın diğer sosyal sınıflar üzerinde üstünlük kurmasını sağlamaya yönelik faaliyet yürüttüğü, (4) Dil, din, ırk ve mezhep ayrımı yaratarak bu kavram ve görüşlere dayanan bir devlet düzeni kurmaya çalıştığı, bu tür faaliyetlerde bulunan yerli veya yabancı dernek, grup, kulüp, teşkilat ve benzeri teşekküllerden herhangi birine üye olduğu veya bunlarla sıkı işbirliği içinde bulunduğu, bunları desteklediği veya sempatizanı olduğu, ..... hususlarında bilgi verilenlerin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz kabul edilir..." düzenlemesi yer almıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden, Samsun .... Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığı'nda sözleşmeli erbaş olarak eğitim görmekte olan davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturması sonucunda, Kanun Hükmünde Kararname kapsamında kapatılan ve Tokat ili Reşadiye ilçesinde bulunan FETÖ/PDY kontrolündeki bir pansiyonda 2013-2014 yılları arasında kaldığının tespiti üzerine güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle Kara Kuvvetleri Komutanlığı'nın 23.02.2018 tarih ve Tyn.D.Yzm.Erb.Ş..(2) sayılı ve "Uzman Erbaş Adaylarının Güvenlik Soruşturma Sonuçları" konulu emri uyarınca 23.02.2018 tarihinden itibaren sözleşmesinin feshedilmesi üzerine, anılan işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle mahrum kaldığı parsal haklarının yoksun kaldığı tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi istemiyle görülmekte olan iş bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, idarece açılan sınavı kazanan ve uzman erbaş olarak atanmak için Yönetmelikte öngörülen genel ve özel koşulları taşıyan davacının, hakkındaki güvenlik soruşturmasının olumsuz olduğu gerekçesiyle işlemlerinin sonlandırıldığı, güvenlik soruşturmasının olumsuz olarak değerlendirilmesinin ise istihbari nitelikteki bilgi notuna dayandırıldığı, söz konusu bilgi notunda; davacının "KHK kapsamında kapatılan FETÖ/PDY kontrolünde Tokat/Reşadiye'deki bir pansiyonda 2013-2014 yılları arasında kaldığının belirtildiği" şeklindeki bilgiye yer verildiği görülmüştür.
Bu arada, Jandarma Genel Komutanlığı'nca gerçekleştirilen sözleşmeli uzman erbaş temini sınavlarında başarılı olan davacı tarafından, hakkında yürütülen güvenlik soruşturmasının aynı istihbari bilgi nedeniyle olumsuz olduğundan bahisle adaylık işlemlerinin sonlandırılmasına ilişkin başka bir işlemin iptali istemiyle Ankara 14. İdare Mahkemesi'nin E:2020/3 esasına kayden açılan dava sonucu verilen 10/01/2020 günlü ve K:2020/30 sayılı karar da; "Mahkemesince 23/01/2019 tarihli ara kararı ile davalı Jandarma Genel Komutanlığı'ndan davacının Tokat/Reşadiye'de 2013-2014 yılları arasında kaldığı belirtilen pansiyonun isminin ve bu pansiyonun FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisaklı olduğuna ve KHK kapsamında kapatıldığına ilişkin tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesinin ve davacının söz konusu pansiyonda kaldığı süreye ilişkin bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenildiği, Jandarma Genel Komutanlığı tarafından verilen cevabi yazıda, ara kararda istenilen hususlara ilişkin idarelerinde bilgi ve belge olmadığının belirtildiği, davacının beyan dilekçelerinde anılan pansiyonda 01/10/2013-10/01/2014 tarih aralığında kaldığını belirtmesi üzerine 27/02/2019 tarihli ara karar ile MİT Başkanlığından, davacının pansiyonda kaldığı tarih aralığına ilişkin beyanı aksine bir bilgi ve belge var ise gönderilmesinin istenildiği, MİT Başkanlığınca gönderilen 13/03/2019 tarihli ara karar cevabında; icracı makamların kayıtlarının esas alınması gerektiğinin belirtildiği; 03/04/2019 tarihli ara kararı üzerine, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü ve Reşadiye Kaymakamlığından gelen cevabi yazılardan, 2013-2014 öğrenm döneminde, Tokat ili Reşadiye ilçesinde Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğüne bağlı erkek öğrenci yurdunun bulunmadığı, davacının (ve arkadaşlarının) Reşadiye Kaymakamlığına bağlı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına 16/05/2014 tarihinde sunduğu başvuru dilekçesi ile kira yardımı talebinde bulunduğu, talebi kabul edilerek Vakıf tarafından 1.500,00-TL para yardımı yapıldığı" tespitlerine yer verildiği anlaşılmaktadır.
Yine Samsun 1. İdare Mahkemesi'nce çeşitli tarihlerde yapılan ara kararları ile davalı idareden; davacının, Tokat/Reşadiye'de yer alan söz konusu pansiyonda kaldığı tarihlerin ve davacı ile ilgili olarak, FETÖ/PDY terör örgütü kapsamında herhangi bir adli/idari soruşturma yahut kovuşturma bulunup bulunmadığının sorularak; anılan hususa ilişkin bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenildiği, davalı idare tarafından ise söz konusu hususlara ilişkin olarak herhangi bir bilgi ve belgenin gönderilmediği görülmüştür.
Yine davacının UYAP üzerinden yapılan sorgulaması neticesinde de, FETÖ/PDYterör örgütü ile iltisaklı veya irtibatlı olduğu hususunda davacı hakkında herhangi bir ceza soruşturması yahut kovuşturmasının bulunmadığı anlaşılmıştır.
Bu durumda; 2013-2014 eğitim-öğretim döneminde Tokat ili Reşadiye ilçesinde Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğüne bağlı erkek öğrenci yurdu bulunmadığı, davacının 01.10.2013-10.01.2014 tarihleri arasında KHK ile kapatılan pansiyonda kaldığı, 2014 yılı ocak ayında pansiyondan ayrıldığı, bu tarihten sonra Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı yardımı ile kirasını ödediği hususları karşısında, işlemin dayanağı olarak gösterilen davacının 01.10.2013-10.01.2014 tarihleri arasında KHK ile kapatılan pansiyonunda kalmış olmasının, Tokat ilinin Reşadiye ilçesinde, 2013-2014 öğretim döneminde Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğüne bağlı erkek yurdu bulunmadığı da dikkate alındığında tek başına davacının terör örgütü ile irtibatını ve iltisakını ortaya koymaktan uzak olduğu, söz konusu istihbari bilgi ile ilgili olarak herhangi bir soruşturma veya kovuşturmanın yapıldığı yönünde bir bilgi elde edilemediği, diğer taraftan davalı idarece güvenlik soruşturmasının olumsuz olduğunu gösterecek hem davacının kendisi hakkında, hem de Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinin eki formda yer verilen kendisini etkileyebilecek yakın çevresi (anne, baba, kardeş, eş, çocuk) açısından somut kanaate ve bilgiye dayalı güvenilir, teyit edilebilir nitelikte, hukuken denetlenebilen başkaca herhangi bir somut bilgiye de yer verilmemesi karşısında, davacı hakkında yürütülen güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle uzman erbaş ön sözleşmesinin sonlandırılmasına ilişkin işlemde hukuka ve mevzuat hükümlerine uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan, Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca, hukuka aykırılığı yargı kararı ile tespit edilen dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının da dava açma tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödemesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, Samsun 1. İdare Mahkemesi'nin 22/05/2019 günlü, E:2018/1222, K:2019/576 sayılı kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, davacının dava konusu işlem nedeniyle mahrum kaldığı parasal haklarının davanın açıldığı 16/04/2018 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesine, dava ve istinaf aşamasına ait aşağıda dökümü yapılan toplam 522,60 TL yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.700,00-TL avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, artan posta avansının davacıya iadesine, kararın tebliğinden itibaren otuz (30) gün içerisinde Danıştay'a temyiz yolu açık olmak üzere, 23/06/2020 tarihinde oy çokluğu ile karar verildi.
AZLIK OYU
İstinaf dilekçesinde ileri sürülen iddialar, istinaf başvurusuna konu Samsun 1.İdare Mahkemesi'nin 22/05/2019 gün ve E:2018/1222, K:2019/576 sayılı kararının dayandığı gerekçeler karşında yerinde ve kararın kaldırılmasına neden olacak mahiyette görülmediğinden, istinaf başvurusunun reddi gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum. (¤¤)