İSTEMİN ÖZETİ: Dava, Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı İtfaiye Daire Başkanlığı Fatsa İtfaiye Müdürlüğünde taşeron şirket bünyesinde itfaiye eri olarak görev yapan davacı tarafından, 696 sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine istinaden sürekli işçi kadrosuna alınma talebi ile yapmış olduğu başvurunun, 657 sayılı Kanunun 48/A-5 maddesinde aranan şartları taşımadığı gerekçesiyle reddedilmesine ilişkin 02/04/2018 tarih, 60428172-924.99-E.5670 sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
Ordu İdare Mahkemesi'nin 16/11/2018 gün ve E:2018/643, K:2018/1380 sayılı kararıyla; dosyada mevcut tespit komisyonu kararı ile dosyada yer alan diğer bilgi ve belgeler incelendiğinde, davacının başvurusunun reddedilme gerekçesinin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olması olarak gösterildiği, bu gerekçenin mevzuattaki karşılığının ise 657 sayılı Kanunun 48/A-8 maddesi olması gerekirken, davalı idarece hatalı bir şekilde, belirli suçlardan mahkum olmama şartını düzenleyen 657 sayılı Kanunun 48/A-5 maddesi dayanak gösterilerek reddedildiği, bu durumda; dayanağı mevzuat hükmü hatalı olarak belirlenen dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Davalı idare tarafından; yerel mahkemenin dava konusu işlemin bir hukuki sebebe dayanıp dayanmadığı ve işlemin sebep unsurunun hukuka uygun olup olmadığı yönünde inceleme yapması gerektiği, oysa gerekçeli kararda işlemin sebebinin hukuka uygunluğu konusunda bir değerlendirme yapılmaksızın eksik inceleme ile karar verildiği ileri sürülerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca mahkeme kararının istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Davalı idarenin istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmuştur.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Samsun Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi'nce dava dosyası 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi hükümleri doğrultusunda incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava, Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı İtfaiye Daire Başkanlığı Fatsa İtfaiye Müdürlüğünde taşeron şirket bünyesinde itfaiye eri olarak görev yapan davacı tarafından, 696 sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine istinaden sürekli işçi kadrosuna alınma talebi ile yapmış olduğu başvurunun, 657 sayılı Kanunun 48/A-5 maddesinde aranan şartları taşımadığı gerekçesiyle reddedilmesine ilişkin 02/04/2018 tarih, 60428172-924.99-E.5670 sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 23. maddesinde; "5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MİT Müsteşarlığı hariç) ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, bu Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatlarında; ödemeleri merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandığı, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden, anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden karşılanan 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlar; a) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen şartları taşımak, b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamış olmak, c) Bu kapsamda çalıştırılmalarına ilişkin olarak açtıkları davalardan ve/veya icra takiplerinden feragat edeceğine dair yazılı beyanda bulunmak, ç) En son çalıştığı idare ile daha önce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştığı iş sözleşmelerinden dolayı bu madde ile tanınan haklar karşılığında herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğine dair yazılı bir sulh sözleşmesi yapmayı kabul ettiğini yazılı olarak beyan etmek kaydıyla, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde idaresinin hizmet alım sözleşmesinin yapıldığı birimine, sürekli işçi kadrolarında istihdam edilmek üzere yazılı olarak başvurabilirler." hükmüne, 657 sayılı Kanunun 48. maddesinde ise; "Devlet memurluğuna alınacaklarda aşağıdaki genel ve özel şartlar aranır. A) Genel şartlar: 1. Türk Vatandaşı olmak, 2. Bu Kanunun 40 ncı maddesindeki yaş şartlarını taşımak, 3. Bu Kanunun 41 nci maddesindeki öğrenim şartlarını taşımak, 4. Kamu haklarından mahrum bulunmamak, 5. Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak, 6. Askerlik durumu itibariyle; a) Askerlikle ilgisi bulunmamak, b) Askerlik çağına gelmemiş bulunmak, c) Askerlik çağına gelmiş ise muvazzaf askerlik hizmetini yapmış yahut ertelenmiş veya yedek sınıfa geçirilmiş olmak, 7. 53 üncü madde hükümleri saklı kalmak kaydı ile görevini devamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığı bulunmamak. 8. Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak.(...)" hükümlerine yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı İtfaiye Daire Başkanlığı Fatsa İtfaiye Müdürlüğünde taşeron şirket bünyesinde itfaiye eri olarak görev yapan davacı tarafından, 696 sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine istinaden sürekli işçi kadrosuna alınma talebi ile yapmış olduğu başvurunun, FETÖ/PDY'ye müzahir KHK ile kapatılan bir şirkette SGK kaydının bulunduğundan bahisle 657 sayılı Yasa 48/A-5. maddesinde yer alan şartları taşımadığı gerekçesiyle reddedilmesine dair 30/03/2018 tarih ve 9 sayılı tespit komisyonu kararının bildirimine dair 02/04/2018 tarih, 60428172-924.99-E.5670 sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, davacının sürekli işçi kadrosuna alınma başvurusunun, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunun olumsuz olması nedeniyle 30/03/2018 tarih ve 9 sayılı tespit komisyonu kararıyla reddedildiği, davacının başvurusunun bu doğrultuda 657 sayılı yasa 48/A-8 maddesi yazılarak reddedilmesi gerekirken, sehven maddi hata yapılarak 657 sayılı yasa 48/A-5 maddesinin yazılmasının işlemi sakatlayan esaslı bir hata olmadığı, idare mahkemesince davacının sözkonusu SGK kaydının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında değerlendirilerek hüküm kurulması gerekirken, anılan gerekçeyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 1.fıkrasında; idare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine başvurulabileceği; 3. fıkrasında, bölge idare mahkemesinin, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararının hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar vereceği, karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkünse gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı vereceği; 4. fıkrasında, bölge idare mahkemesinin, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vereceği, bu halde bölge idare mahkemesinin işin esası hakkında yeniden bir karar vereceği; 6. fıkrasında ise, bölge idare mahkemelerinin 46. maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen hükümlerde, Bölge İdare Mahkemesinin, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar vereceği, karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı vereceği, kararı hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek, işin esası hakkında yeniden bir karar vereceği, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye göndereceği düzenlenmiş olup, bu hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden, İdare Mahkemesi tarafından, uyuşmazlığın esasına ilişkin olarak doğrudan bir değerlendirme yapılmadan hüküm verilen kararlara karşı istinaf incelemesi yapılırken Bölge İdare Mahkemesince bu tür durumlarda verilecek kararlar hakkında Kanunda açık bir düzenleme bulunmamakla birlikte, Bölge İdare Mahkemesinin, Mahkeme kararını kaldırarak uyuşmazlık hakkında kendisinin karar verebilmesi için gerekli olan ön şartın, İdare Mahkemesince uyuşmazlığın esası hakkında bir karar verilmiş olmasına bağlı olduğunun anlaşılması gerektiği, aksi halde, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın esasına ilişkin hüküm kurulmayan dava konusu işlemle ilgili olarak Bölge İdare Mahkemesince, uyuşmazlığın esası incelenerek hüküm kurulması halinde Kanunun öngördüğü iki aşamalı yargısal denetimin gerçekleşmeyeceğinin açık olduğunun anlaşılması karşısında, iki aşamalı olması gereken yargısal denetimin ilk aşaması olan ilk derecede yargısal denetimin gerçekleştirilmesi için dosyanın işin esası ile ilgili değerlendirme yapılarak bir karar verilmek üzere İdare Mahkemesine gönderilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, Ordu İdare Mahkemesi'nin 16/11/2018 günlü, E:2018/643, K:2018/1380 sayılı kararın kaldırılmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Ordu İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, mahkemesince yeniden verilecek kararda yargılama giderleri hüküm altına alınacağından bu haliyle yargılama giderleri hakkında hüküm kurulmasına yer olmadığına, 2577 sayılı Kanunun 45. maddesinin 5. fıkrası uyarınca 06/03/2020 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi. (¤¤)