(2709 S. K. m. 48, 49, 70)
İSTEMİN ÖZETİ: İzmir-Gaziemir Subay ve Astsubay Yetiştirme Okul Komutanlığı'nda "subay adayı" olarak eğitim gören davacının, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle ilişiğinin kesilmesine ilişkin 22/06/2017 tarih ve PER:46008895-1190-89034-17 sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada, yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre güvenlik soruşturmasının olumsuz olarak değerlendirilmesi için hem kişinin tutum ve davranışları yönünden hem de içinde bulunulan ortama yönelik olarak bir değerlendirme yapılmış olması gerektiği, kişinin aileden ve çevreden soyutlanabileceğini ve içinde yetiştiği aile ve çevreden etkilenip şekillenmediğini söylemenin olası olmadığı, hakkında güvenlik soruşturması yapılanın. Kurumun ve yürütülen hizmetin gereği bir değerlendirmeye tabi tutulacağının kuşkusuz olduğu, Türk Silahlı Kuvvetlerinin bir parçası olan davalı idarede hem Türk Silahlı Kuvvetlerine hem de emniyet ve asayişe dair görevlerin yürütüldüğü dikkate alındığında, subay olarak eğitime alınacak olan personel için daha titiz bir inceleme ve değerlendirmenin, idarenin takdir hakkının en uygun adaydan yana kullanılmasını sağlamanın gereği olduğunun kabulü gerektiği, bu durumda, hakkında "Ortaöğretim yıllarında İzmir/Ödemiş'te bulunan ve FETÖ/PDY kontrolünde faaliyet göstermekte iken KHK ile kapatılan Özel Çakırağa Orta Öğrenim Erkek Öğrenci Yurdunda yatılı olarak kaldığı" şeklinde bilgi bulunan davacının dış kaynaktan muvazzaf subay adayı teinini sınavında başarılı olmasına karşın, hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda subay temel eğitiminin sonlandırılarak ilişiğinin kesilmesine yönelik işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar veren İzmir 4. İdare Mahkemesi'nin 29/06/2018 gün ve E: 2017/1613, K: 2018/1062 sayılı kararının; Ödemiş Anadolu Öğretmen Lisesi öğrencisi olduğu 2006-2007 öğretim yılında Ödemiş'te devlete ait yurt bulunmaması nedeniyle bir yıl adı geçen Yurtta kaldığı, ertesi yıl okul naklinin yapıldığı, terör örgütü ile hiçbir ilişkisinin bulunmadığı, hiçbir olumsuzluğunun söz konusu olmadığı ileri sürülerek, istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5.İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:
Dava, İzmir-Gaziemir Subay ve Astsubay Yetiştirme Okul Komutanlığı'nda "subay adayı" olarak eğitim gören davacının, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle ilişiğinin kesilmesine ilişkin 22/06/2017 tarih ve PER:46008895-1190-89034-17 sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Çalışma ve sözleşme hürriyeti" başlıklı 48. maddesinde "Herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir." kuralına, "Çalışma hakkı ve ödevi" başlıklı 49. maddesinde "Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir" kuralına ve "Hizmete girme" başlıklı 70. maddesinde" Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez." kuralına yer verilmiştir.
Fakülte ve Yüksek Okullar Askeri Öğrenci Komutanlıkları ve Öğrencileri ile Fakülte ve Yüksek Okullardan Yetişen Subaylara Ait Yönetmeliğin 8. Kısım 1. Bölüm 25. maddesinde, en az 4 yıl süreli fakülte ve yüksekokulları kendi nam ve hesabına bitirenler ile bu öğrenimlerini müteakip lisansüstü öğrenim yapmış olanlardan muvazzaf subay olmak için müracaat edenler hakkında aranacak niteliklerin belirlendiği, Sosyal Durum, Ahlak ve Karakterle ilgili Şartlar başlıklı (a) fıkrasının değişik 2. Bendinde, taksirli suçlar hariç olmak üzere; affa veya zamanaşımına uğramış yahut para cezasına çevrilmiş veya ertelenmiş hükümlülüklerine ilişkin kayıtları adli sicilden çıkartılmış olsa bile bir cürümden hükümlü bulunmamak veya soruşturma altında olmamak, değişik 4. bendinde ise yapılacak güvenlik soruşturmasından olumlu sonuç almak gerektiği hükme bağlanmıştır.
4045 sayılı Güvenlik Soruşturması, Bazı Nedenlerle Görevlerine Son Verilen Kamu Personeli İle Kamu Görevine Alınmayanların Haklarının Geri Verilmesine ve 1402 Numaralı Sıkıyönetim Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un 1. maddesinde; "Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması; kamu kurum ve kuruluşlarında, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile Genelkurmay Başkanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ve ceza infaz kuramları ve tutukevlerinde çalışacak personel hakkında yapılır. Devletin güvenliğini, ulusun varlığını ve bütünlüğünü iç ve dış menfaatlerinin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgeler ile gizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplarının tespiti, birim ve kısımların tanımlarının yapılması, güvenlik soruşturmasının ve arşiv araştırmasının usul ve esasları ile bunu yapacak merciler ve üst kademe yöneticilerinin kimler olduğu Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulacak yönetmelik ile düzenlenir." hükmü yer almaktadır.
Anılan hükme istinaden Bakanlar Kurulu kararı ile çıkartılan 12/4/2000 tarih ve 24018 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği’nin 1. maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde Devletin güvenliğinin, iç ve dış menfaatlerinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu bakanlıklar ile kamu kuram ve kuruluşlarının gizlilik dereceli birim ve kısımlarını belirlemek, Türk Silahlı Kuvvetlerinde, emniyet ve istihbarat teşkilatlarında, ceza infaz kuramları ve tutukevlerinde çalışacak personel hakkında yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını düzenlemektir.” Hükmüne, Kapsam başlıklı 2.maddesinde "Bu Yönetmelik; yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde Devletin güvenliğinin, iç ve dış menfaatlerinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgeleri, bunların toplanmasını ve işlemini yürüten bakanlıklar ile kamu kuram ve kuruluşlarının ilgili birim ve kısımlarının belirlenmesini, Türk Silahlı Kuvvetlerinde, emniyet ve istihbarat teşkilatlarında, ceza infaz kuramları ve tutukevlerinde çalışacak personeli, ayrıca bakanlıklar ile kamu kuram ve kuruluşlarının yurtdışı teşkilatlarında sürekli görevlendirilecek bütün personel için yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının esas ve usullerini, bunu yapacak mercileri, hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacak gizlilik dereceli yerlerde çalışan kamu personeli ile meslek gruplan ve üst kademe yöneticilerini kapsar." hükmüne, “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinde; “f) Arşiv araştırması: Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının mevcut kayıtlardan saptanmasını,”, “g) Güvenlik soruşturması: Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, yıkıcı ve bölücü faaliyetlerde bulunup bulunmadığının, ahlaki durumunun, yabancılar ile ilgisinin ve sır saklama yeteneğinin mevcut kayıtlardan ve yerinden araştırılmak suretiyle saptanması ve değerlendirilmesini,” tanımlarına yer verilmiş, "Gizlilik dereceli birim, kısım ve görevler" başlıklı 6. maddesinde "Bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşları; varsa, gizlilik dereceli birim ve kısımlarıyla görevlerin neler olduğunu belirleyen gizlilik dereceli yönergelerini (...) (1) yürürlüğe koyarlar ve güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını yapacak makamlara gönderirler, "hükmüne, 9. maddesinde, Türk Silahlı Kuvvetlerinin kadro ve kuruluşlarında yer alacak personelin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının, Türk Silahlı Kuvvetlerince bu yönetmeliğe uygun olarak hazırlanacak yönerge uyarınca yapılacağı, “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında araştırılacak hususlar” başlıklı 11. maddesinde; “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında kişinin içinde bulunduğu ortam da dikkate alınarak: a) Kimlik kontrolü, kimlik kayıtlarının doğruluk derecesi, uyrukluğu, geçmişte yabancı bir devletin uyrukluğuna girip girmediği, b) Kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığı, kolluk kuvvetlerinin ve istihbarat ünitelerinin arşivlerinde bilgiler bulunup bulunmadığı, adli sicil kaydının ve hakkında bir tahdidin olup olmadığı, c) Yıkıcı faaliyetlerde bulunup bulunmadığı ve 5816 sayılı Atatürk Aleyhine işlenen Suçlar Hakkında Kanuna ve Atatürk ilke ve inkılaplarına aykırı davranıp davranmadığı, d) Şeref ve haysiyetini ihlal edecek ve görevine yansıyacak şekilde kumara, uyuşturucuya, içkiye, paraya ve aşırı bir şekilde menfaatine düşkün olup olmadığı, ahlak ve adaba aykırı davranıp davranmadığı, e) Yabancılarla, özellikle hasını ve hasını olması muhtemel Devlet mensupları ve temsilcileriyle ilgili derecesinin içyüzü ve nedeni, f) Sır saklama yeteneğinin olup olmadığı, araştırılır.” hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan Yönetmeliğin 9.maddesinde belirtilen Silahlı Kuvvetler İstihbarata Karşı Koyma, Koruyucu Güvenlik ve İşbirliği Yönergesinin 13.maddesinde ise Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırmasının Olumsuz Kabul Edileceği Haller bentler halinde sayılmış bulunmaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden, Hava Kuvvetleri Komutanlığı 2016 yılı muvazzaf subay temini kapsamında yapılan seçim aşaması sınavlarında başarılı olan davacının hakkında yapılan güvenlik soruşturmasından elde edilen istihbari bilgi notunun 14.06.2017 günlü MSB Üst Değerlendirme Komisyonunca olumsuz olarak değerlendirilmesi sonucunda adaylık işlemleri iptal edilerek ilişiğinin kesildiği anlaşılmıştır.
Bakılan davada hakkında yapılan güvenlik soruşturması sonucunda kendisiyle doğrudan ilgili olumsuz herhangi bir bilgiye rastlanmayan ve herhangi bir suçtan hüküm giydiği tespit edilmeyen davacının devletin güvenliğini tehlikeye düşürebilecek ideolojik veya yasa dışı faaliyetlerde ya da kurumun güvenliğini ihlal edebilecek tutum ve davranışlar içerisinde bulunduğunun ortaya koyan hukuken kabul edilebilir somut bir tespite yer verilmediği gibi davacının ortaöğrenim öğrencisi olduğu yıllarda kapatıldığı tarihe kadar yürürlükteki hukuk kuralları çerçevesinde ilgili Devlet Kurum ve Kuruluşlarının denetim ve gözetimi altında faaliyet gösterdiğinin kabulü gereken öğrenci yurdunda zorunlu nedenlerle kalıp kalmadığının, ailevi ve mali durumlarının değerlendirilmediği, Ödemiş'te Devlete ait öğrenci yurdu bulunup bulunmadığı, davacının terör örgütüyle irtibatlı veya iltisaklı olabileceğine veya ilişkisinin sürdüğüne dair başka hiçbir iddianın öne sürülmediği, bilgi ve belgenin ibraz edilmediği görülmüş olup sadece tek başına hukuki delil olarak kabul edilemeyecek olan istihbari bilgi notunda yer alan ifade esas alınarak tesis edilen ilişik kesme işleminde hukuka, hak ve adalet ilkelerine uyarlık bulunmamıştır.
Açıklanan nedenlerle; istinaf başvurusunun kabulüyle, İzmir 4. İdare Mahkemesi'nin 29/06/2018 gün ve E:2017/1613, K:2018/1062 sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, aşağıda dökümü yapılan 470,20-TL yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.362,00-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, yatırılan posta gideri avansından artan miktarın Mahkemesince HMK'nun 333. maddesi uyarınca yatıranlara iadesine, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içerisinde Danıştay'da temyiz yolu açık olmak üzere 02/05/2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)