İSTEMİN ÖZETİ: Dava; .... Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi .... Anabilim Dalı'nda araştırma görevlisi olarak görev yapan davacı tarafından, aynı Anabilim Dalı doktor öğretim üyesi kadrosuna atamasının yapılmamasına ilişkin 22/04/2018 tarih ve E.9514 sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
Samsun 2. İdare Mahkemesi'nin 22/05/2019 gün ve E:2018/1188, K:2019/565 sayılı kararıyla; davacının kendisi hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında; Devletin güvenliğini tehlikeye düşürebilecek yasa dışı ideolojik bir görüşü benimsediği veya kurumun güvenliğini ihlal edebilecek tutum ve davranışlar içerisinde bulunduğunu ortaya koyan hukuken kabul edilebilir somut bir tespite yer verilmediği, hakkında FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan ceza soruşturması bulunmakla birlikte hakkında açılmış bir kamu davası sonucunda verilmiş bir mahkumiyet kararının bulunmadığı, güvenlik soruşturmasında belirtilen tespitlerin halen .... Üniversitesi'nde araştırma görevlisi olarak çalıştığı da göz önünde tutulduğunda, FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile irtibatlı ya da iltisaklı olduğunu veya bu terör örgütüne üye olduğunu tek başına ortaya koyacak nitelik ve yeterlilikte olmadığı, davacıya ait güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında, yukarıda hükümlerine yer verilen Yönetmelikte yer alan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında araştırılacak hususlarla ilgili olarak herhangi bir araştırma ya da tespitin yer almadığı hususları ile atanmak istediği kadronun niteliği bir bütün olarak dikkate alındığında, davacının doktor öğretim üyesi kadrosuna atanmamasına ilişkin dava konusu işlemde sebep unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı kanaatine varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline hükmedilmiştir.
Davalı idare tarafından; FETÖ/PDY'nin kamu kurumlarının neredeyse tamamında örgütlendiğinin ve somut darbe teşebbüsünün de bu yapılanmadan kaynaklandığının anlaşılması üzerine söz konusu tehdidin bertaraf edilmesi amacıyla olağanüstü tedbir alınmasının gerektiği ve idarelerinin de bu düşünceyle hareket ettiği, davacının hakkındaki istihbari bilgilerin değerlendirilmesi suretiyle güvenlik soruşturmasının olumlu sonuçlanmaması nedeniyle 657 sayılı Kanun'un 48/A-8.maddesi koşullarını taşımadığından atamasının yapılmadığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olarak tesis edildiği ileri sürülerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması istemidir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: İstinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Samsun Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi'nce, dava dosyası 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava; .... Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi .... Anabilim Dalı'nda araştırma görevlisi olarak görev yapan davacı tarafından, aynı Anabilim Dalı doktor öğretim üyesi kadrosuna atamasının yapılmamasına ilişkin 22/04/2018 tarih ve E.9514 sayılı işleminin iptali istemine ilişkindir.
12/06/2018 tarih ve 30449 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği'nin, "Genel şartlar" başlıklı 3. maddesinde; "(1) Bu Yönetmelik hükümlerine göre doktor öğretim üyesi, doçent ve profesör kadrolarına atanabilmek için;
a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesindeki genel şartlara sahip olmak,
...
gerekir." kuralı yer almaktadır.
27/11/2016 tarih ve 29872 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 676 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 74. maddesi ile eklenen ve dava konusu işleme dayanak teşkil eden657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Devlet memurluğuna alınacaklarda genel ve özel şartları" düzenleyen 48. maddesinin A-8 bendinde "güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak" kuralına yer verilmiş olup, anılan düzenleme 08/03/2018 tarih ve 30354 (mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7070 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 60. maddesiyle yasalaşmıştır.
Yukarıda anılan yasa hükmü ile Devlet memurluğuna alımlarda güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılması zorunlu hale getirilerek hakkında yapılan güvenlik soruşturması veya arşiv araştırması olumsuz sonuçlananların Devlet memurluğuna girişi engellenmiştir.
Ancak, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Devlet memurluğuna alınacaklarda genel ve özel şartları düzenleyen 48. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendine eklenen (8) numaralı alt bendinin Anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle açılan iptal davasında, Anayasa Mahkemesi'nin 24/07/2019 gün ve E: 2018/73; K: 2019/65 sayılı kararı ile, "...
Bu bağlamda güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasıyla elde edilen veriler kişisel veri niteliğindedir. Kuralla güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında kamu mercileri tarafından özel yaşamı ile ilgili sorular sorulması da dâhil olmak üzere bir bireyin özel hayatı, iş ve sosyal yaşamıyla ilgili bilgilerinin alınması, kaydedilmesi ve kullanılması özel hayata saygı hakkına sınırlama niteliğindedir.
Anayasa'nın 129. maddesinin birinci fıkrasında memurlar ve kamu görevlilerinin Anayasa ve kanunlara sadık kalarak faaliyette bulunma yükümlülükleri düzenlenmiştir. Belirtilen hususlar gözetilerek kamu görevlerine atanacak kişiler bakımından birtakım şartlar getirilmesi doğaldır. Bu şekilde aranan nitelikler kamu hizmetinin etkin ve sağlıklı bir biçimde yürütülmesi amacına yöneliktir. Dolayısıyla kamu görevine atanmadan önce kişilerin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasını öngören kural kanun koyucunun takdir yetkisindedir. Ancak bu alanda düzenleme getiren kuralların kamu makamlarına hangi koşullarda ve hangi sınırlar içinde tedbirler uygulama ve özel hayatın gizliliğine yönelik müdahalelerde bulunma yetkisi verildiğini yeterince açık olarak göstermesi ve olası kötüye kullanmalara karşı yeterli güvenceleri sağlaması gerekir.
Kuralda güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılması memurluğa alımlarda genel şartlar arasında sayılmasına karşın güvenlik soruşturmasına ve arşiv araştırmasına konu edilecek bilgi ve belgelerin neler olduğuna, bu bilgilerin ne şekilde kullanılacağına, hangi mercilerin soruşturma ve araştırmayı yapacağına ilişkin herhangi bir düzenleme yapılmamıştır. Diğer bir ifadeyle güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilen kullanılmasına ilişkin temel ilkeler belirlenmeksizin kuralla sadece güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması Devlet memurluğuna alımlarda aranacak şartlar arasında sayılmıştır.
Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda Devlet memurluğuna atanmada esas alınacak kişisel veri niteliğindeki bilgilerin alınmasına, kullanılmasına ve işlenmesine yönelik güvenceler ve temel ilkeler kanunla belirlenmeksizin bunların alınmasına ve kullanılmasına izin verilmesi Anayasa’nın 13., 20. ve 128. maddeleriyle bağdaşmamaktadır." gerekçesiyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendine eklenen (8) numaralı alt bendinin iptaline karar verilmiş, sözkonusu karar 29/11/2019 gün ve 30963 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Kanun, kanun hükmünde kararname veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmi Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmi Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.
İptal kararının yürürlüğe girişinin ertelendiği durumlarda, Türkiye Büyük Millet Meclisi, iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğu dolduracak kanun tasarı veya teklifini öncelikle görüşüp karara bağlar.
İptal kararları geriye yürümez.
Anayasa Mahkemesi kararları Resmi Gazetede hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar. " hükmüne yer verilmiştir.
Bir kanun ya da kanun hükmünde kararnamenin uygulanması niteliğindeki idari işlemlerin iptali istemiyle dava açmak durumunda kalan ve Anayasanın 153. maddesi uyarınca itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulmasını isteme hakkına sahip olan kişilerin, hak veya menfaatlerini ihlal eden kuralın iptal davası veya itiraz yoluyla daha önce yapılan başvuru sonucunda Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş olması halinde iptal hükmünün hukuki sonuçlarından yararlanmaları gerekeceği açıktır.
Yukarıda yer verilen Anayasanın 153. maddesine göre, yasama, yürütme ve yargı organları için bağlayıcı olan Anayasa Mahkemesinin söz konusu kararının, bu karardan önce açılmış bulunan ve henüz sonuçlanmamış olan tüm davalara uygulanması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; .... Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi .... Anabilim Dalı'nda araştırma görevlisi olarak görev yapan davacının, aynı Anabilim Dalı için ilan edilen doktor öğretim üyesi kadrosuna atamasının yapılması istemiyle başvuruda bulunduğu, anılan kadroya atanmak için yapılan deneme derslerinde ve giriş sınavlarında başarılı olan davacının Fen Edebiyat Fakültesi Fakülte Yönetim Kurulu'nun 13/12/2017 tarih ve 2017/815 sayılı kararı ile üç yıl süre ile ".... Anabilim Dalı doktor öğretim üyesi" kadrosuna atanmasının yapılmasına karar verildiği, 13/12/2017 tarih ve E.125825 sayılı yazı ile anılan kararın Rektörlük onayına sunulduğu, davalı Üniversite Personel Daire Başkanlığı'nın 20/12/2017 tarih ve E.30183 sayılı yazısı ile davacı hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yaptırılmasının Samsun Valiliği'nden istenilmesi üzerine sunulan bilgiler davalı idarece değerlendirilerek, davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle dava konusu işlem ile doktor öğretim üyesi kadrosuna atamasının yapılmaması üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta; dava konusu işlemin yasal dayanağı olan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48. maddesinin A-8 bendinde yer alan Devlet memurluğuna alımlarda güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması gerektiğine ilişkin düzenlemenin, Anayasaya ve hukuka aykırı olduğunun Anayasa Mahkemesinin yukarıda belirtilen 24/07/2019 gün ve E: 2018/73; K:2019/65 sayılı kararı ile ortaya konularak iptal edilmesi karşısında, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığı gerekçesiyle davalı idarece yapılan değerlendirme sonucunda davacının, atamasının yapılmamasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Bu durumda, İdare Mahkemesince dava konusu işlemin iptaline karar verilmesinde sonuç itibarıyla hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçe ile reddine, aşağıda dökümü yapılan yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan miktarın istinaf isteminde bulunana iadesine, 2577 sayılı Kanunun 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca 10/07/2020 tarihinde oybirliği ile kesin olarak karar verildi. (¤¤)