(657 S. K. m. 48) (3269 S. K. m. 19) (4045 S. K. m. 1) (Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği m. 1, 2, 4, 9)
İSTEMİN ÖZETİ: Isparta Terörizmle Mücadele Eğitim ve Tatbikat Merkez Komutanlığında uzman erbaş komando temel kursunu başarıyla tamamlayan davacı tarafından, güvenlik soruşturması olumsuz neticelendiği gerekçesiyle sözleşmesinin feshine ilişkin 14/06/2018 tarih ve MRK.Ş.:17217803-1980-1455280-18 Sayılı işlemin, hukuka aykırı olduğu, sözleşmenin neden feshedildiğinin bildirilmediği, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandırılmasını gerektirecek bir durum olmadığı ileri sürülerek iptali istemiyle açılan davada, ara karar sonucu davacı hakkında soruşturma - kovuşturma bulunmadığının anlaşıldığı, sadece kız kardeşinin KHK ile kapatılan okulda öğrenci kaydı bulunduğundan bahisle güvenlik soruşturmasının olumsuz değerlendirilerek sözleşmenin feshinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline ilişkin, Isparta İdare Mahkemesi'nin 22/01/2019 gün ve E:2018/1094, K:2019/97 Sayılı kararının, davalı idare vekili tarafından; mesleğin hassasiyeti de dikkate alınarak, mevzuatın verdiği yetki çerçevesinde en uygun adayın belirlenmeye çalışıldığı, işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülerek kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.
Karar veren Konya Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:
KARAR : Dava, Kara Kuvvetleri Komutanlığı Isparta Terörizmle Mücadele Eğitim ve Tatbikat Merkezi Komutanlığında uzman erbaş olarak görev yapan davacının, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin 14/06/2018 tarih ve MRK.Ş.:17217803-1980-1455280-18 Sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun 48. maddesinde Devlet memurluğuna alınacaklarda aranacak genel ve özel şartlar belirlenmiş, aynı maddenin genel şartlar başlıklı A/8 fıkrasında "Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak" koşuluna yer verilmiştir.
3269 Sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 19. maddesinde, "Personelde aranacak nitelikler, müracaat şekli ve zamanı, müracaatın kabul edilmesi, sözleşmenin yapılması ve feshedilmesi sebepleri, verilecek sicilin şekil ve usulleri görevde başarısız olma ve kendilerinden istifade edilememe halleri ve bunlara yapılacak işlem şekli, sözleşmenin uzatılmasında uygulanacak esaslar, uzman onbaşıların uzman çavuş olabilmeleri için gerekli şartlar, astsubay sınıfına geçirilecekler için uygulanacak esaslar, astlık üstlük münasebetleri ile bu hususlardaki işlem şekli ve ilgili diğer hususlar kanunun yürürlüğe girmesini takip eden 6 ay içerisinde Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca müştereken çıkarılacak bir yönetmelikte gösterilir." hükmü yer almaktadır.
Uzman Erbaş Kanunu'nun 19. maddesi uyarınca çıkarılan 20/09/2005 tarihli Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 6. maddesinde, "(1) Uzman erbaş olarak alınacaklarda aşağıdaki şartlar aranır: ( ... ) g) İcra edilen temel askerlik eğitimini başarıyla tamamlayanlardan güvenlik soruşturması uygun olmak veya ilk atamaları doğrudan doğruya kıt'a veya birliklere yapılan uzman erbaşlar için güvenlik soruşturması uygun olmak. ..." kuralı yer almaktadır.
4045 Sayılı Güvenlik Soruşturması, Bazı Nedenlerle Görevlerine Son Verilen Kamu Personeli ile Kamu Görevine Alınmayanların Haklarının Geri Verilmesine ve 1402 Numaralı Sıkıyönetim Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un 1. maddesinde; "Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması; kamu kurum ve kuruluşlarında, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile Genelkurmay Başkanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ve ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel hakkında yapılır. Devletin güvenliğini, ulusun varlığını ve bütünlüğünü iç ve dış menfaatlerinin zarar, görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgeler ile gizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplarının tespiti, birim ve kısımların tanımlarının yapılması, güvenlik soruşturmasının ve arşiv araştırmasının usul ve esasları ile bunu yapacak merciler ve üst kademe yöneticilerinin kimler olduğu Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulacak yönetmelik ile düzenlenir." hükmüne yer verilmektedir.
Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği'nin amacını düzenleyen 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı; yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde Devletin güvenliğinin, iç ve dış menfaatlerinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının gizlilik dereceli birim ve kısımlarını belirlemek, Türk Silahlı Kuvvetlerinde, emniyet ve istihbarat teşkilatlarında, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel hakkında yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını düzenlemektir." kuralına yer verilmiş; 2.maddesinde yönetmeliğin kapsadığı personel belirlenmiş, 4.maddesinin (f ve g) bentlerinde; arşiv araştırması ile güvenlik soruşturmasının araştırma ve soruşturmaya konu kişi hakkında yapılacağı belirtilmiş, (k) bendinin 9.maddesinde; Türk Silahlı Kuvvetlerinin kadro ve kuruluşlarında yer alacak personelin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının, Türk Silahlı Kuvvetlerince bu Yönetmeliğe uygun olarak hazırlanacak yönerge uyarınca yapılacağı belirtilmiş, 2011 tarih ve 114-1 (c) sayılı Genel Kurmay Başkanlığınca çıkarılan Silahlı İstihbarata Karşı Koyma, Koruyucu Güvenlik ve İşbirliği Yönergesinin "Güvenlik Soruşturma ve Arşiv Araştırmasının Olumsuz Kabul Edileceği Haller" başlığıyla düzenlenen 13.maddesinde, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonuçlarının, soruşturma konusu şahsın içinde bulunduğu ortamın da dikkate alınarak değerlendirileceği, bu değerlendirmenin Türk Silahlı Kuvvetlerinin bünyesine alınacak şahıslar hakkında karar verilirken, idarenin takdir hakkının en uygun adaydan yana kullanılmasını sağlamaya yönelik olduğu, aynı maddenin "ı" bendinde ise; ayrıca haklarında MİT Müsteşarlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, mahalli kolluk kuvvetleri veya yetkili amirlerinden herhangi biri tarafından, bilgi verilenlerin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz kabul edileceği düzenlenmiştir.
Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanmasının sözleşmenin feshi sebebi olduğu, güvenlik soruşturmasının, mesleğin hassasiyeti göz önüne alınınca aile bireylerini de kapsayabileceği sonucuna varılmaktadır.
Nitekim Danıştay 1.Dairesinin 25/03/2003 gün ve E:2003/15, K:2003/40 Sayılı kararında, arşiv araştırmasının aile bireylerini de kapsayacağı belirtilmiştir. Ayrıca, Anayasa Mahkemesi'nin Birinci Bölümünün 24/01/2018 gün ve E:2014/16940 Sayılı kararında sözleşmenin feshinin bir ceza olmadığı, aile bireyleri ile olumsuzluklar sebebiyle sözleşmenin feshinin hakkaniyete aykırı olmadığı, cezaların şahsiliği ilkesinin ihlali olmayacağı ifade edilmiştir.
Bu durumda, davacının kardeşinin KHK.ile kapatılan okulda kaydının bulunması sebebiyle sözleşmesinin sona erdirilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle, Isparta İdare Mahkemesi'nin 22/01/2019 gün ve E:2018/1094, K:2019/97 Sayılı kararına yapılan istinaf talebiyle ilgili olarak:
1- Davalı idarenin istinaf talebinin kabulüyle, Isparta İdare Mahkemesi kararının KALDIRILMASINA,
2- Davanın REDDİNE,
3- Aşağıda dökümü yapılan 377,60-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4- İstinaf aşamasında yapılan 72,00-TL masraf ile 1.362.00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalı idareye verilmesine,
5- Yargılama giderlerinden artan kısmın Mahkemesince davacıya iadesine,
2577 Sayılı Kanun'un 45 ve 46/c maddesi uyarınca bu kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içinde Danıştay'a temyiz yolu açık olmak üzere, 18.04.2019 gününde oyçokluğu ile karar verildi.
AZLIK OYU
Dava dosyasının incelenmesinden, davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturmasında herhangi bir olumsuzluk tespit edilmediği, ancak kardeşinin, KHK ile kapatılan okulda (Lise) öğrenci kaydının bulunduğuna dair bilgi notuna istinaden dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Anayasanın 38/7.maddesinde; suç ve cezaların şahsiliği ilkesi en üst norm olarak kabul edilmiş olup, bu kural kollektif cezalandırma uygulamasının Anayasal güvencesidir.
Nitekim davacının, sözleşmesinin feshi sebebi kendisi ile ilgili olmayıp, kardeşi ile ilgili bilgi notudur.
Anılan işlem sebebi yukarıda belirtilen Anayasal kurala aykırı olduğu gibi üçüncü kişi ile ilgili bilgi notu Anayasaya ile korunan çalışma hakkı ve kamuda görev alma hakkının ihlali sebebi de olmamalıdır.
Açıklanan nedenlerle istinaf isteminin reddi gerektiği düşüncesiyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum. (¤¤)