(2577 S. K. m. 45)
İstemin Özeti: 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılan Özel ..... Eğitim İşletmeleri A.Ş’ye ait okulların temizlik ihalesini alan şirkette işçi olarak çalışan davacının; işçilik alacaklarının ödenmesine ait 06/10/2017 tarihli başvurusunun reddine ilişkin 17/10/2017 tarih ve 61289699-000-10560 sayılı Sakarya Valiliği Defterdarlık KHK İşlemleri Bürosu işleminin iptali ile işçilik alacaklarının işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davada; Özel ..... Eğitim İşletmeleri A.Ş'nin 667 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılarak Hazineye devredildiği, Sakarya 1. İş Mahkemesince SGK kayıtları ile tanık beyanlarından davalı idareye devredilen Özel ..... Eğitim İşletmeleri A.Ş ile ..... Temizlik ve Sosyal Hizm.Turz.Sey.Gıda San.ve Tic.Ltd.Şti. arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunduğunun, bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle ihbar tazminatı, kıdem tazminatı, fazla mesai ile ulusal bayram ve genel tatil ücret alacağı olmak üzere toplam 33.588,51-TL işçi alacağının hüküm altına alındığı, alt işveren nezdinde çalışan davacı işçinin ödenmeyen işçilik alacaklarından alt işveren ile birlikte asıl işverenin müştereken ve mütesilsilen sorumlu olduğu, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, Sakarya 1. İş Mahkemesinin 26/09/2017 tarih ve E:2016/18, K:2017/286 sayılı kararında hüküm altına alınan işçi alacağının davalı idareye başvuru tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali ve davanın kabulü yolunda Sakarya 1. İdare Mahkemesi Hakimliğince verilen 10/10/2018 tarih ve E:2017/917, K:2018/836sayılı kararın, kapatılan ..... Eğitim İşletmeleri A.Ş. hakkında İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunca hazırlanan raporun Milli Emlak Genel Müdürlüğüne sunulduğu iddialarıyla kaldırılması ve işin esası hakkında yeniden karar verilmesi davalı idare tarafından istenilmektedir.
Savunmanın Özeti: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Onuncu İdare Dava Dairesince gereği görüşüldü:
17.08.2016 tarih ve 29804 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (08.03.2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 7091 sayılı Kanun ile aynen kabul edilmiştir) "Devir işlemlerine ilişkin tedbirler" başlıklı 5. maddesinde "(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralınan varlık); her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemi yapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, asıl borçlu ve diğer kefiller hakkında kesin aciz vesikası bulunan haller hariç olmak üzere kefaletten doğmaması ve Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne veya diğer terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle bunları uygun bir takvim dahilinde ödemeye, kapatılan kurum ve kuruluşların taahhüt ve garanti ettiği ancak vermediği mal ve hizmet bedellerinin ödemesini durdurmaya veya ödemeye, tahsili mümkün olmadığı anlaşılan veya tahsilinde ve takibinde yarar bulunmayan hak ve alacaklar ile taahhüt ve garantilerin tahsilinden vazgeçmeye, her türlü sulh işlemini yapmaya, devralınan varlıklarla ilişkili kredi veya gerçek bir mal veya hizmet ilişkisine dayanan borçlar nedeniyle konulmuş ve daha önce kaldırılmış takyidatları kredinin veya borcun ödenebilmesini sağlamak amacıyla kaldırıldığı andaki koşullarla tekrar koydurmaya ve ihyaya, menkul rehinleri dikkate almaya, devralınan varlıklara konulan takyidatların sınırlarını belirlemeye ve kaldırmaya, finansal kiralama dahil sözleşmelerin feshine veya devamına karar vermeye, devralınan varlıkların idaresi, değerlendirilmesi, elden çıkarılması için gerekli her türlü tedbiri almaya, gerektiğinde devralınan varlıkların tasfiyesi veya satışı amacıyla uygun görülen kamu kurum ve kuruluşlarına devretmeye, devir kapsamında olmadığı belirlenen varlıkları iadeye, kapatılanların gerçek kişiye ait olması halinde devralınacak varlıkların kapsamını belirlemeye, tereddütleri gidermeye, uygulamaları yönlendirmeye, bütün bu işlemleri yapmak amacıyla usul ve esasları belirlemeye, vakıflar yönünden Vakıflar Genel Müdürlüğü, diğerleri yönünden Maliye Bakanlığı yetkilidir.....(4) Birinci fıkra kapsamında tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren başlar. (5)(Değişik: 2/1/2017-KHK-679/6 md.) Borçların ödenmesinde, kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay gibi borçlar, çalışanların sigorta primleri, rehinli alacaklar, enerji, iletişim ve su kullanım borçları, çeşidine bakılmaksızın beşyüz Türk Lirasını geçmeyen borçlar ve diğerleri şeklinde sıralama esas alınır. Kapatılan özel öğretim kurum ve kuruluşları, kurs, dershane, öğrenci yurtları ve pansiyonlara avans veya peşin ödeme şeklinde kapatma tarihinden sonraki dönemler için ifa edilmiş olan öğrenim ve barınma bedelleri, yukarıda belirtilen sıraya tabi tutulmaksızın iade edilir." düzenlemesi yer almaktadır.
29.11.2016 tarih ve 29872 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 675 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (08.03.2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 7082 sayılı Kanun ile aynen kabul edilmiştir) "Dava ve takip usulü" başlıklı 16. maddesinde "(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler aleyhine 17/8/2016 tarihinden önce açılan davalar ile bu kapsamda Hazine ile Vakıflar Genel Müdürlüğüne husumet yöneltilen davalarda mahkemelerce, 15/8/2016 tarihli ve 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle red kararı verilir. Bu kararlar duruşma günü beklenmeksizin dosya üzerinden kesin olarak verilir ve davacılara resen tebliğ edilir. Tarafların yaptığı yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır.
(2) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler aleyhine 17/8/2016 tarihinden önce başlatılan icra ve iflas takipleri ile bu kapsamda Hazine ile Vakıflar Genel Müdürlüğüne husumet yöneltilen takipler hakkında icra müdürlüklerince, 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi uyarınca düşme kararı verilir. Bu kararlar dosya üzerinden kesin olarak verilir ve takip alacaklısına resen tebliğ edilir. Tarafların yaptığı takip giderleri kendi üzerlerinde bırakılır.
(3) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler veya kapatılma ya da resen terkin üzerine Maliye Bakanlığı ile Vakıflar Genel Müdürlüğü aleyhine 17/8/2016 tarihi dahil bu tarihten sonra açılan davalar ile icra ve iflas takipleri hakkında 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesi gereğince dava veya takip şartının bulunmaması nedeniyle davanın reddine veya takibin düşmesine karar verilir.
(4) Birinci ve ikinci fıkralar uyarınca verilen kararlarda davacı veya alacaklının 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci maddesinde belirtilen usule uygun olarak ilgili idari makama, tebliğ tarihinden itibaren otuz günlük hak düşürücü süre içinde başvurabileceği belirtilir. İdari başvuru üzerine idari merci tarafından verilecek karar aleyhine idari yargıda dava açılabilir. İdari yargının verdiği karar kesin olup, uyuşmazlık adli yargıda hiçbir şekilde dava konusu yapılamaz." hükmü yer almaktadır.
Öte yandan, Maliye Bakanlığının Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca Kapatılan Kurum ve Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Genelgesinin (2016/1) "İstihkak ve alacak taleplerine yönelik başvuruların değerlendirilmesi" başlıklı 14. maddesinde "(1) Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin istihkak ve alacak talepleri, bunların yönetim merkezinin bulunduğu yerdeki İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilmek üzere alacaklının yerleşim yerindeki İl KHK İşlemleri Bürosuna Yapılabilir. (2) Fettuhlahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)'ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen alacak ve istihkak talepleri, değerlendirilmek üzere İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından görevli İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna iletilir. İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, bu belgelerle birlikte diğer bilgi ve belgeleri de tetkik etmek ve gerektiğinde ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlar. İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen raporu, işlem yapılmak üzere İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilir. (3) Borçların ödenmesindeki sıralama dikkate alınmak suretiyle Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşmayan istihkak ve alacak talepleri, İl KHK İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılır. (4) Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşan istihkak ve alacak taleplerine ilişkin İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu raporu, İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından gerekçeli görüşüyle birlikte nihai karar verilmek üzere Bakanlığa iletilir" düzenlemesi yer almaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden, davacının 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılan Özel ..... Eğitim İşletmeleri A.Ş’ye ait ..... Kolejinde temizlik ihalesi işini alan ..... Temizlik ve Sosyal Hiz. Turz Sey. Gıd. San. Ve Tic. Ltd. Şti'nin işçisi olarak 24/06/2008-07/07/2015 tarihleri arasında çalıştığı, iş akdinin haksız fesh edildiğinden bahisle işçilik alacakları için açılan davanın Sakarya 1. İş Mahkemesinin 26.09.2017 tarih ve E:2016/18, K:2017/286 sayılı kararıyla Özel ..... Eğitim İşletmeleri A.Ş yönünden 675 sayılı KHK'nın 16/1 maddesi ve 670 Sayılı KHK'nın 5. maddesi uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle reddedildiği, aynı KHK'nın 16/4 maddesi uyarınca, hükmedilen alacakların tarafına ödenmesi istemiyle yapılan 06/10/2017 tarihli başvurunun 17/10/2017 tarih ve 61289699-000-10560 sayılı Sakarya Valiliği Defterdarlık KHK İşlemleri Bürosu işlemi ile reddedilmesi üzerine bu işlemin iptali ile Sakarya 1. İş Mahkemesinin 26.09.2017 tarih ve E:2016/18, K:2017/286 sayılı kararında hüküm altına alınan işçilik alacaklarının yasal faiziyle birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İstinafa konu Sakarya 1. İdare Mahkemesi Hakimliğinin 10.10.2018 tarih ve E:2017/917; K:2018/836 sayılı kararıyla "Özel ..... Eğitim İşletmeleri A.Ş'nin 667 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılarak Hazineye devredildiği, Sakarya 1. İş Mahkemesince SGK kayıtları ile tanık beyanlarından davalı idareye devredilen Özel ..... Eğitim İşletmeleri A.Ş ile ..... Temizlik ve Sosyal Hizm.Turz.Sey.Gıda San.ve Tic.Ltd.Şti. arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunduğu, İş Mahkemesince bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle ihbar tazminatı, kıdem tazminatı, fazla mesai ile ulusal bayram ve genel tatil ücret alacağı olmak üzere toplam 33.588,51-TL'nin hüküm altına alındığı, alt işveren nezdinde çalışan davacı işçinin ödenmeyen işçilik alacaklarından alt işveren ile birlikte asıl işverenin de müştereken ve mütesilsilen sorumlu olduğu anlaşılmakla dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, dava konusu işlem hukuka aykırı bulunduğundan ve idarenin hukuka aykırı işlemi nedeniyle davacının, yoksun kaldığı parasal haklarının kendisine ödenmesi Anayasa’nın amir hükmü olduğundan, bu işlem nedeniyle yoksun kalınan Sakarya 1. İş Mahkemesinin 26/09/2017 tarih ve E:2016/18, K:2017/286 sayılı kararında hüküm altına alınan işçilik alacaklarının davalı idareye başvuru tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiği" gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali, işçilik alacaklarının davalı idareye başvuru tarihinden (06/10/2017) itibaren yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
I-İstinafa konu Mahkeme kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmı yönünden:
Mahkeme kararında yer verildiği üzere 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinin 6 fıkrası uyarınca, asıl işverinin alt işverenle birlikte sorumlu olduğu, Sakarya 1. İş Mahkemesinin 07.09.2017 tarih ve E:2016/18, K:2017/286 sayılı kararıyla da, davacının 24.06.2008-05.07.2015 tarihleri arasında ..... Temizlik ve Sosyal Hizm.Turz. Sey. Gıda San ve Tic. Ltd. Şti. nezdinde Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılan ..... Eğitim İşletmeleri A.Ş.'nin işyerinde çalıştığı, ..... şirketinin alt işveren, ..... Eğitim İşletmelerinin asıl işveren olarak davacının hizmet sözleşmesine bağlı hak ve alacaklarından birlikte sorumlu olduğuna karar verildiği anlaşılmakta olup, davacının alt işverenden alacağını talep etmesi gerektiğinden bahisle davacının talebinin değerlendirilmemesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, bu gerekçeyle dava konusu işlemin iptali yönünde verilen İdare Mahkemesi kararında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
II-İstinafa konu Mahkeme kararının davacının işçilik alacaklarının davalı idareye başvuru tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiğine ilişkin kısım yönünden:
Yukarıda yer verilen 670 ve 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler ile Maliye Bakanlığınca çıkarılan 2016/1 sayılı Genelgede yer verilen düzenlemelerin değerlendirilmesinden; 20.07.2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılarak Hazineye devredilen her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları, belge ve evrakları ile borç ve yükümlülükleri konusunda istihkak ve alacak taleplerinin alacaklının yerleşim yerindeki İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılacağı, talepler hakkında İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından rapor düzenleneceği, idarece yapılacak değerlendirme sonucunda,
-Hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi,
- Asıl borçlu ve diğer kefiller hakkında kesin aciz vesikası bulunan haller hariç olmak üzere kefaletten doğmaması,
-Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne veya diğer terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması,
koşullarıyla ve bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle, uygun bir takvim dahilinde ödemeye yapılacağı, Maliye Bakanlığınca belirlenecek tutarı aşmayan miktar yönüyle taleplerin İl KHK İşlemleri Bürosunca sonuçlandırılacağı, Bakanlıkça belirlenen miktarı aşan tutar yönüyle İl KHK İşlemleri Bürosunun gerekçeli görüşü alınarak Maliye Bakanlığınca bir karar verileceği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; davacının talebinin değerlendirmeye alınmaması yukarıda yer verildiği üzere hukuka aykırı bulunduğundan, davacının kapatılan kuruluştan olan alacak talebi yönüyle İl KHK İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunca, hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, asıl borçlu ve diğer kefiller hakkında kesin aciz vesikası bulunan haller hariç olmak üzere kefaletten doğmaması, Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne veya diğer terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması koşulları yönüyle değerlendirme yapılmak suretiyle miktara göre talep hakkında İl KHK İşlemleri Bürosu veya Maliye Bakanlığınca bir karar verilmesi gerektiğinden, dolayısıyla, kapatılan kuruluştan olan istihkak ve alacaklara ilişkin davacının talebiyle birlikte tüm talepler bir arada değerlendirilerek bir karar verileceğinden, davacının işçilik alacağının olup, olmadığı ve miktarı idarece yapılacak araştırma ve değerlendirme sonucunda ortaya çıkacağından, bu aşamada davacının parasal hak talebi hakkında karar verilmesine olanak yoktur.
Öte yandan bu karar üzerine davacının talebi hakkında bir değerlendirme yapılarak idarece nihai bir karar verileceği, verilecek kararın ilgili aleyhine olması durumunda bu işleme karşı da dava yoluna başvurulabileceği açıktır.
Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine, Sakarya 1. İdare Mahkemesi Hakimliğince verilen 10/10/2018 tarih ve E: 2017/917, K: 2018/836 sayılı kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmı yönünden istinaf başvurusunun reddine, kararın "dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı Sakarya 1. İş Mahkemesinin 26.09.2017 tarih ve E:2016/18, K:2017/286 sayılı kararında hüküm altına alınan işçilik alacaklarının davalı idareye başvuru tarihinden (06.10.2017) itibaren yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine" ilişkin kısmın kaldırılmasına, bu kısım hakkında karar verilmesine yer olmadığına, aşağıda dökümü gösterilen ve davacı tarafından karşılanan 171,40-TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, İdare Mahkemesince davacı lehine avukatlık ücretine hükmedildiğinden, davacı lehine yeniden avukatlık ücretine hükmedilmesine gerek bulunmadığına, davalı idare tarafından karşılanan 59,00-TL yargılama giderinin idare üzerinde bırakılmasına, posta gideri için alınan paranın kullanılmayan kısmının ilgilisine iadesine, kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu Mahkemeye gönderilmesine oybirliği ile 04/04/2019 tarihinde kesin olarak ve oybirliği ile karar verildi. (¤¤)