(AİHS m. 7) (2709 S. K. m. 38) (2577 S. K. m. 17, 45) (7068 S. K. m. 7, 8) (682 S. KHK. m. 7, 8)
İSTEMİN ÖZETİ: Gaziantep 1. İdare Mahkemesi'nin 18/05/2018 tarih E: 2017/997, K: 2018/515 Sayılı kararın istinaf yoluyla incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma dilekçesi verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi'nce 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek işin gereği görüşüldü:
KARAR: Dava; Gaziantep İl Emniyet Müdürlüğü .... Şube Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapmakta olan davacının, işlediği ileri sürülen fiili nedeniyle 682 Sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 8. maddesinin 4/a-7. fıkrası uyarınca "4 ay kısa süreli durdurma" cezası ile tecziye edilmesi gerekmiş ise de, daha önce cezası bulunmadığından, anılan Kanun Hükmünde Kararname'nin 7/2.maddesi uyarınca "3 günlük aylık kesimi" cezası ile tecziye edilmesine karar verilmesine ilişkin 14.04.2017 tarih ve 2017/270 karar numaralı Gaziantep Valiliği İl Polis Disiplin Kurulu işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesi'nce; "... Uyuşmazlığa konu olayda, dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile soruşturma dosyasının birlikte değerlendirilmesinden; 4.sınıf emniyet müdürü Ş.K. tarafından 28.03.2016 tarihinde hazırlanan raporda da olaylara şahit olduğu belirtilen uygulamada görevli komiser yardımcısı D.E.'nin soruşturma kapsamında alınan ifadesinde, kahvaltı için kendisi aracılığıyla sorumlu müdürden izin istenildiğini belirttiği, davacının sorumlu amirine yüksek sesle bağırdığına ve üzerine yürüdüğüne ilişkin herhangi bir beyanın bulunmadığı, yine soruşturma kapsamında bilgisine başvurulan uygulamada görevli polis memuru S.K.'nin ifadelerinde, davacının sorumlu amirine yüksek sesle bağırdığına ve üzerine yürüdüğüne ilişkin herhangi bir beyanın bulunmadığı, davacı tarafından uygulamadan sorumlu amirine karşı sarf edilen sözlerin ise, uygulama esnasında durdurulan ve cam filmi bulunan araç şoförünün araçta bulunan yaşlı bayanı hastanedeki randevu saatine yetiştirmek için davacıdan izin istemesi üzerine davacı tarafından sorumlu amir olan 4.sınıf emniyet müdürü Ş.K.'ya yönlendirilmesi sonucu Ş.K. tarafından davacıya hitaben yüksek sesle vatandaşı kendisine göndermemesi yönündeki uyarı üzerine davacı tarafından açıklama yapmak amacıyla kullanılan ifadeler mahiyetinde olduğunun görülmesi karşısında, tutanağa ve disiplin cezasına konu söz konusu davranışların "görev sırasında amir veya üstlerine saygısız davranmak" olarak değerlendirilmesine olanak bulunmadığı açık olduğundan, somut olayda davacının disiplin cezası verilmesini gerektirir bir eyleminin bulunmadığı kanaatine varıldığından, davacının 682 Sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 8 .maddesinin 4/a-7. fıkrası uyarınca "4 ay kısa süreli durdurma" cezası ile tecziye edilmesi gerekmiş ise de, daha önce almış olduğu cezası bulunmadığından, anılan Kanun Hükmünde Kararname'nin 7/2.maddesi uyarınca "3 günlük aylık kesimi" cezası ile tecziye edilmesine karar verilmesine ilişkin 14.04.2017 tarih ve 2017/270 karar numaralı Gaziantep Valiliği İl Polis Disiplin Kurulu kararında hukuka uyarlık bulunmamıştır." gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
7068 Sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un "Disiplinsizlik ve Cezaları" başlıklı Üçüncü Bölümü'nde yer alan "Disiplin cezaları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında; personele verilecek disiplin cezaları, uyarma, kınama, aylıktan kesme, kısa süreli durdurma, uzun süreli durdurma, meslekten çıkarma ve Devlet memurluğundan çıkarma olarak belirlenmiş olup, aynı maddenin 2. fıkrasında; kurumda geçmiş hizmetleri sırasında çalışmaları olumlu bulunan ve iyi veya çok iyi derecede değerlendirme puanı alan personel için verilecek cezalarda bir derece hafif olanının uygulanabileceği hükmüne yer verilmiştir. Yine Kanun'un ''Disiplin Cezası Verilecek Fiiller'' başlıklı 8. maddesinin 4. fıkrasının (a) bendinin (7) numaralı alt bendinde ise görevi sırasında amir ve üstlerine saygısız davranmak fiili dört ay kısa süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller arasında sayılmıştır. Dava konusu işlemin sebebi olan eylemin gerçekleştiği tarihte yürürlükte bulunan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü ve 23.01.2017 tarih ve 29957 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 682 Sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'de de aynı fiile karşılık aynı cezanın öngörülmüş olduğu görülmektedir.
7068 Sayılı Kanun'un 8. maddesinin 1. fıkrasının e) bendinde ise nezaket kurallarına aykırı tavır ve davranışlarda bulunmak fiili uyarma cezasını gerektiren fiiller arasında sayılmıştır. Aynı hükme 682 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname'de de yer verilmiş olduğu görülmektedir.
1982 Anayasasının 38. maddesinin 1. fıkrasında, kimsenin kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamayacağı belirtilerek, “suçun kanuniliği”, 3. fıkrasında da, ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirlerinin ancak kanunla konulacağı belirtilerek, “cezanın kanuniliği” ilkesi kurala bağlanmıştır.
Anayasa Mahkemesi kararlarında; Anayasanın 38. maddesinde öngörülen suç ve cezaların kanuniliği ilkesi, insan hak ve özgürlüklerini esas alan bir anlayış çerçevesinde değerlendirilmiştir. Anayasa'nın 38. maddesine paralel olarak Türk Ceza Kanununda yer alan “suçta ve cezada kanunilik” ilkesi uyarınca, hangi fiilerin yasaklandığı ve bu yasak fiilere verilecek cezaların hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak biçimde kanunda gösterilmesi; kuralın açık, anlaşılır ve sınırlarının belli olması gerektiği, kişilerin yasak fiileri önceden bilmesi düşüncesine dayanan bu ilkeyle temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alınmasının amaçlandığı vurgulanmıştır. Anayasa'nın 38. maddesinde idari ve adli cezalar arasında bir ayrım yapılmadığından, disiplin cezalarının da bu maddede öngörülen ilkelere tâbi olduğu kabul edilmiştir.
Nitekim; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin, ''Kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi'' başlığını taşıyan 7. maddesinde yer alan, hiç kimse işlendiği zaman ulusal veya uluslararası hukuka göre suç oluşturmayan bir fiil veya ihmalden dolayı suçlu bulunamaz kuralı da, Anayasanın 38. maddesi ve Anayasa Mahkemesi kararları ekseninde değerlendirilmelidir.
Davalı idare tarafından; davacının söz konusu olayda kusurlu olduğu, davacının davranışlarıyla mevzuat veya talimatlara aykırı tutum ve davranış sergilediği anlaşıldığından davacının disiplin suçu işlediğinin anlaşıldığı, davacı hakkında tesis edilen disiplin cezasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek idare mahkemesi kararının kaldırılması istenilmektedir.
Dava dosyasının incelenmesinden, Gaziantep İl Emniyet Müdürlüğü .... Şube Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapmakta olan davacı hakkında 24.03.2016 Perşembe günü 08:00 ile 12:00 saatleri arasında Şanlıurfa Yolu Gaziantep İl girişi istikametinde yapılan sabit uygulama görevi esnasında sorumlu amiri olan 4.sınıf emniyet müdürü Ş.K.'yı eleştirdiği, üzerine yürüdüğü, vatandaşla amirini karşı karşıya getirmek suretiyle huzursuzluk çıkardığı ve göreve kayıtsızlık gösterdiği ve savsakladığından bahisle 4.sınıf emniyet müdürü Ş.K. tarafından 28.03.2016 tarihinde hazırlanan rapor üzerine başlatılan disiplin soruşturması sonucu düzenlenen 29.06.2016 tarihli soruşturma raporunda özetle; davacının .... Şube Müdürlüğü ekibi ile birlikte uygulama noktası ve saatinde görev aldığı, sorumlu müdür ve komiserinin bilgisi dahilinde istirahatli olduğu saatte kahvaltısını yaparak uygulama görevine başladığı, bilgisine başvurulan komiser yardımcısı D.E. ve polis memuru S.K.'nin alınan ifadelerinde belirttikleri üzere davacının da diğer görevlilerle beraber uygulamadan sorumlu müdür tarafından verilen talimatları yerine getirdiği ve Ş.K.'ya herhangi bir sözlü ve fiili saldırıda bulunmadığı, ayrıca davacının son 4 yıl içerisindeki performans puanının çok iyi olduğu ve herhangi bir disiplin cezası bulunmadığı belirtilerek tecziye edilmesine gerek olmadığı yönünde teklifte bulunulduğu, 14.04.2017 tarihinde toplanan Gaziantep Valiliği İl Polis Disiplin Kurulu'nun 2017/270 numaralı kararı ile davacının görevi sırasında uygulama noktasından sorumlu 4.sınıf emniyet müdürü Ş.K.'ya karşı söylemiş olduğu sözlerde daha dikkatli olması gerekirken bu şekilde davranmayarak yanlış anlaşılmalara sebebiyet verecek davranışta bulunduğu, bu haliyle kusurlu olduğu ve "Görev sırasında amir ve üstlerine saygısız davranışta bulunmak" suçunu işlediğinin anlaşıldığından bahisle 682 Sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 8.maddesinin 4/a-7.fıkrası uyarınca "4 ay kısa süreli durdurma" cezası ile tecziye edilmesi gerekmiş ise de, daha önce almış olduğu cezası bulunmadığından, anılan Kanun Hükmünde Kararname'nin 7/2. maddesi uyarınca "3 günlük aylık kesimi" cezası ile tecziye edilmesine karar verilmesi üzerine, söz konusu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, Mahkemece özetle, davacının eylemlerinin "görev sırasında amir veya üstlerine saygısız davranmak" olarak nitelendirilemeyeceği, bu nedenle olayda disiplin cezası verilmesini gerektirir bir eyleminin bulunmadığı kanaatine varıldığından dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de, dosyanın incelenmesinden, soruşturma sırasında alınan ifadelerde, 24/03/2016 tarihinde trafikte araç kontrolü yapıldığı sırada durdurulan bir araçta bulunan şahısların da duyabileceği biçimde davacının amiri olan şube müdürü 4.sınıf emniyet müdürü Ş.K'ya "müdürüm vatandaş içinde bağırmanız yakışık almıyor" dediğinin sabit olduğu, Mahkemece bahsi geçen ifade için "...uygulama esnasında durdurulan ve cam filmi bulunan araç şoförünün araçta bulunan yaşlı bayanı hastanedeki randevu saatine yetiştirmek için davacıdan izin istemesi üzerine davacı tarafından sorumlu amir olan 4.sınıf emniyet müdürü Ş.K.'ya yönlendirilmesi sonucu Ş.K. tarafından davacıya hitaben yüksek sesle vatandaşı kendisine göndermemesi yönündeki uyarı üzerine davacı tarafından açıklama yapmak amacıyla kullanılan ifadeler mahiyetinde olduğu" kabul edilse de, amire karşı kullanılan "müdürüm vatandaş içinde bağırmanız yakışık almıyor" ifadesinin 7068 Sayılı Kanun'un 8. maddesinin 1. fıkrasının e) bendindeki nezaket kurallarına aykırı tavır ve davranışlarda bulunmak fiiline vücut verdiğinin açık olduğu, ancak eylem tarihi itibarıyla yürürlükte olan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nde anılan hükme ya da benzerine yer verilmemiş olduğundan, yukarıda açıklanan kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi gereği davacı hakkında anılan eylemi nedeniyle cezalandırma yoluna gidilemeyeceğinden aksi yöndeki dava konusu işlemde hukuka uyarlık; sonucu itibarıyla Mahkeme kararında ise hukuka aykırılık bulunmamıştır.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle, Gaziantep 1. İdare Mahkemesi'nce verilen 18/05/2018 tarih ve E: 2017/997, K: 2018/515 Sayılı karar sonucu itibariyle hukuka uygun olduğundan, davalı idarenin istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçeyle reddine, posta giderinden ibaret 66,00-TL istinaf yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan miktarın istinaf talebinde bulunan tarafa re'sen iadesine, 12/03/2020 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi. (¤¤)