(3194 S. K. m. 42)
İSTEMİN KONUSU: Bursa 2. İdare Mahkemesi Hâkimliği’nin 22/11/2018 günlü, E:2017/1753, K:2018/1349sayılı kararının istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması ve talepleri doğrultusunda karar verilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: ....., 4876 parselde 21/08/2017 tarihinde hafriyat işlemine başlanıldığının bildirilmesi üzerine yapılan kontrolde hafriyatın tamamlandığı ve dolgu işlemine başlandığı, hafriyatın batı cephesinde bulunan bahçe duvarının sınırından hafriyat alındığı, güvenlik önlemlerinin yeterli olmadığının tespit edilerek 23/08/2017 günlü, 10/21 sayılı yapı tatil tutanağı ile mühürlenerek durdurulmasına rağmen mühür kaldırılmadan inşaata devam edildiği, dolgu ve grobeton uygulamasının tamamlandığı, komşu parselde bulunan bahçe duvarına yalnızca ahşap malzemelerle dayama yapıldığından bahisle düzenlenen 25/08/2017 günlü tutanak esas alınarak 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca, daha önce 06/09/2017 günlü, 237 sayılı Çiftlikköy Belediye Encümeni kararı ile verilen 4.012,80.-TL idari para cezasının bir kat artırılması suretiyle 8.025,60.-TL idari para cezası verilmesine ilişkin 06/09/2017 günlü, 238 sayılı Çiftlikköy Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.
İlk derece mahkemesi kararının özeti: Bursa 2. İdare Mahkemesi Hâkimliği’nin 22/11/2018 günlü, E:2017/1753, K:2018/1349 sayılı kararı ile; ... uyuşmazlık konusu olayda; dava konusu yerde gerekli güvenlik önlemleri alınmadan 21.08.2017 tarihinde hafriyat çalışmalarına başlandığı, 23.08.2017 tarihinde yapılan denetimde ruhsat alınmadan hafriyat çalışması yapıldığının tespit edilerek 10/21 sayılı Yapı Tespit Durdurma Tutanağı düzenlenerek mühürleme işlemi tesis edildiği, bu durumun fotoğraflarla da ortaya konulduğu, 25.08/2017 tarihinde yapılan kontrollerde izinsiz olarak mührün sökülerek çalışmaya devam edildiğinin tutanak ile tespit edilerek yeniden mühürleme işlemi yapıldığı dava dosyasında bulunan Bina İnşaatı İşçilik Yapım Sözleşmesinde işverenin ..... olduğu, yüklenicinin ise ..... Turizm Limited Şirketi olduğu, sözleşmedeki işveren ile yüklenici şirket adına atılan imzaların aynı olduğu ve bu durumda aynı kişi olan davacı ..... tarafından atıldığı, 23/08/2017 tarihinde davacıya ruhsat verildiği halde ruhsat alınmadan önce hafriyat çalışması yapıldığının davacı tarafından da kabul edildiği ancak cezaların şahsiliği ilkesi uyarınca kendisinin sorumlu olmadığı ve yüklenici şirketin sorumlu olması gerektiği beyanında bulunduğu mevzuata aykırı fiilin davacı tarafından yapıldığının sabit olduğu anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği ancak; dava konusu para cezasının miktarına tekerrür hükümleri gereğince esas alınan 06/09/2017 tarihli ve 237 karar sayılı encümen kararının, Bursa 1. İdare Mahkemesi'nin 2017/1733 esası üzerinden açılan davanın yapılan yargılaması sonucunda 10.10.2018 tarihli ve 2018/1212 sayılı kararı ile iptal edilmesi sebebiyle tekerrüre esas alınan ancak belirtilen mahkeme kararı ile iptal edilen 4.012,80 TL'lik kısım yönünden iptali; geriye kalan 4.012,80 TL'lik kısım yönünden ise davanın reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davacıya 8.025,60 TL para cezası verilmesine ilişkin işlemin 4.012,80 TL'lik kısmının iptaline, kalan 4.012,80 TL'lik kısım yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAFA BAŞVURANLARIN İDDİALARI:
(DAVACI)- Davacı tarafından; aynı yerle ilgili olarak 4.012,80.-TL idari para cezası verilmesine ilişkin 06/09/2017 günlü, 237 sayılı Çiftlikköy Belediye Encümeni kararının, Bursa 1. İdare Mahkemesi Hâkimliğinin 10/10/2018 günlü, E:2017/1733, K:2018/1212 sayılı kararıyla iptal edildiği, iş bu davaya konu 8.025,60.-TL idari para cezasının tamamının iptali gerekirken 4.012,80.-TL’si yönünden davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğu ileri sürülerek dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
(DAVALI)-Davalı idare tarafından; 06/09/2017 günlü, 237 sayılı Çiftlikköy Belediye Encümeni kararı ile verilen 4.012,80.-TL idari para cezasının iptal edilmiş olmasının, ayrı bir işlem olan 8.025,60.-TL idari para cezası verilmesine ilişkin 06/09/2017 günlü, 238 sayılı encümen kararına karşı açılan davayı etkileyecek yönünün bulunmadığı, 3194 sayılı Kanunun 42/6.maddesi uyarınca verilen idari para cezasının hukuka uygun olduğu öne sürülmekte ve davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI:
DAVACI: Savunma verilmemiştir.
DAVALI: Savunma verilmemiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Beşinci İdare Dava Dairesince; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 6545 sayılı Kanunun 19. maddesi ile değişik 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
....., 4876 parselde 21/08/2017 tarihinde hafriyat işlemine başlanıldığının bildirilmesi üzerine yapılan kontrolde hafriyatın tamamlandığı ve dolgu işlemine başlandığı, hafriyatın batı cephesinde bulunan bahçe duvarının sınırından hafriyat alındığı, güvenlik önlemlerinin yeterli olmadığı tespit edilerek 23/08/2017 günlü, 10/21 sayılı yapı tespit durdurma tutanağı ile mühürlenerek durdurulmuş, bu tutanak esas alınarak 06/09/2017 günlü, 237 sayılı Çiftlikköy Belediye Encümeni kararı ile 3194 sayılı İmar Kanununun 42.maddesi uyarınca 4.012,80.-TL idari para cezası verilmiştir.
Mühür kaldırılmadan inşaata devam edildiği, dolgu ve grobeton uygulamasının tamamlandığı, komşu parselde bulunan bahçe duvarına yalnızca ahşap malzemelerle dayama yapıldığından bahisle 25/08/2017 günlü tutanak düzenlenmiş, söz konusu tutanak esas alınarak 06/09/2017 günlü, 238 sayılı Çiftlikköy Belediye Encümeni kararı ile 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca, daha önce 06/09/2017 günlü, 237 sayılı Çiftlikköy Belediye Encümeni kararı ile verilen 4.012,80.-TL idari para cezası bir kat artırılmak suretiyle 8.025,60.-TL idari para cezası verilmiştir.
Anılan belediye encümeni kararının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "istinaf" başlıklı (Değişik 6545 S.K./19. md.) 45. maddesinin 3. fıkrasında; “Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir.”; 4. fıkrasında; "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir..."; 6. fıkrasında ise, "Bölge idare mahkemelerinin 46 ncı maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir." hükümleri yer almaktadır.
3194 sayılı İmar Kanununun 32.maddesinde yer alan düzenlemeye göre; ruhsatsız ya da ruhsat ve eklerine aykırı yapı hakkında kanunda öngörülen yaptırımların uygulanabilmesi, ihtilaf konusu imalatın ilgili fen elemanları tarafından açık ve tereddüde yer bırakmayacak şekilde saptanarak usule uygun şekilde düzenlenecek bir tutanağa bağlanması ile mümkündür.
3194 sayılı Kanunun 42.maddesinin 1.fıkrasında; bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanacağı, 2.fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, fıkrada belirtildiği şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı hüküm altına alınmış, aynı maddenin 6. fıkrasında; "Yukarıdaki fıkralarda belirtilen fiil ve hallerin, yapının inşa edilmesi süreci içinde tekrarı halinde, idari para cezaları bir kat artırılarak uygulanır." hükmüne yer verilerek eylemin tekrarı halinde cezanın bir kat artırılması düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıdaki hükümlerin değerlendirilmesinden, ruhsat alınmadan veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapıların yıkımına karar verilebilmesi ve yapı sahipleri hakkında kanunda öngörülen yaptırımların uygulanabilmesi için; idarenin ilgili fen elemanları tarafından düzenlenen yapı tatil tutanağının, imara aykırı yapıları, ölçüleri ile birlikte somut ve ayrıntılı olarak belirtecek şekilde düzenlenmesi gerektiği, bu tutanağa dayanarak verilen yıkım kararında yıkılacak kısımların, para cezasında ise cezaya esas hesaplamaya ilişkin verilerin duraksamaya neden olmayacak belirgin bir şekilde tespit edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden; ....., 4876 parselde 21/08/2017 tarihinde hafriyat işlemine başlanıldığının bildirilmesi üzerine yapılan kontrolde hafriyatın tamamlandığı ve dolgu işlemine başlandığı, hafriyatın batı cephesinde bulunan bahçe duvarının sınırından hafriyat alındığı, güvenlik önlemlerinin yeterli olmadığının 23/08/2017 günlü, 10/21 sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edilerek, 06/09/2017 günlü, 237 sayılı Çiftlikköy Belediye Encümeni kararı ile 3194 sayılı İmar Kanununun 42.maddesi uyarınca 4.012,80.-TL idari para cezası verildiği, 23/08/2017 günlü, 10/21 sayılı yapı tespit durdurma tutanağı ile mühürlenerek durdurulmasına rağmen belediyeye bildirim yapılmadan ve mühür kaldırılmadan inşaata devam edildiği, dolgu ve grobeton uygulamasının tamamlandığı, komşu parselde bulunan bahçe duvarına yalnızca ahşap malzemelerle dayama yapıldığından bahsedilmiş ise de, söz konusu tutanağın şekil ve krokiler içermediği, tutanakta aykırılıkların büyüklüğü ve etkilediği alanın m2'sinin somut bir şekilde belirtilmediği, söz konusu tutanağın 3194 sayılı Kanunun 32. maddesi hükmünde belirtilen "Yapı Tatil Tutanağı"nın ihtiva etmesi gereken unsurları taşımadığı, para cezasının ne şekilde hesaplandığının kararda veya hesaplama tutanağında açıklanmadığı görülmektedir.
Bu durumda; yapı tatil tutanağının para cezası işlemlerine dayanak olacağı hususu dikkate alındığında aykırılıktan etkilenen alanın (m2) cinsinden niteliği vurgulanarak yapı tatil zaptında gösterilmiş olması gerekmekte olup imara aykırı yapının ebatları ile aykırılıktan etkilenen alanın gösterilmediği, usule uygun düzenlenmeyen tutanağa dayalı olarak tesis edilen dava konusu encümen kararında hukuka uyarlık, İdare Mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin kısmında hukuki isabet, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmında ise sonucu itibariyle isabetsizlik görülmemiştir.
Öte yandan, imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin, mevzuata aykırı yapının inşa edilmesi süreci içerisinde tekrarı halinde idari para cezasının her bir tekrarda bir kat artırılarak uygulanacağı sabit olup tekerrür hükmünün uygulanabilmesi için; yapılan ilk tespitten sonra idari para cezası verilmesi ve bu idari para cezasına konu aykırılığın tespitinden sonra mevzuata aykırı yapının inşasına devam edildiğinin tekrar tespiti üzerine, yapılan yeni tespite göre inşaatın devam edilen kısmı üzerinden 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasına göre hesaplanan para cezasının, aynı maddenin 6. fıkrası uyarınca bir kat artırılarak uygulanması gerekmektedir.
Dava konusu uyuşmazlıkta; davalı idarece tutulan 23/08/2017 günlü ilk tespit üzerine davacıya para cezası verildiği, 25/08/2017 günlü ikinci tespit üzerine aykırılıktan etkilenen alan üzerinden değil önceki para cezasının bir kat arttırılarak uygulandığı görülmektedir.
Bu durumda; yapı tatil tutanağı ile tespit edilen aykırılıklar nedeniyle para cezası verilmesinden sonra aynı yapıda ruhsat ve eklerine aykırı ya da ruhsatsız olarak yapı yapıldığının yeniden tespiti halinde tespite konu aykırılıklar üzerinden yeni fiile verilecek ceza miktarı belirlendikten sonra, bu miktar üzerinden tekerrür hükmü uygulamak suretiyle, başka bir ifadeyle; ilk yapılan tespitten sonra inşasına devam edilen kısım üzerinden hesaplanan para cezasının bir kat artırılarak uygulanması mümkünken bir önceki cezanın iki katının alınması suretiyle tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan, tekerrüre esas 23/08/2017 günlü ilk tespit üzerine davacıya para cezası verilmesine ilişkin 06/09/2017 günlü, 237 sayılı Çiftlikköy Belediye Encümeni kararının, Bursa 1. İdare Mahkemesi Hâkimliğinin 10/10/2018 günlü, E:2017/1733, K:2018/1212 sayılı kararıyla iptaline kesin olarak karar verildiğinden, olayda tekerrür hükümlerinin uygulanma koşullarının ortadan kalktığını da vurgulamak gerekir.
Karar sonucu: Açıklanan nedenlerle;
1-2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca davalı idarenin İSTİNAF BAŞVURUSUNUN YUKARIDA BELİRTİLEN GEREKÇEYLE REDDİNE,
2-2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca davacının İSTİNAF BAŞVURUSUNUN KABULÜNE,
3-Aynı Kanun maddesi uyarınca Bursa 2. İdare Mahkemesi Hâkimliği’nin 22/11/2018 günlü, E:2017/1753, K:2018/1349 sayılı kararının davanın reddine ilişkin kısmının KALDIRILMASINA,
4-Dava konusu encümen kararının 4.012,80.-TL idari para cezasına ilişkin kısmının da İPTALİNE,
5-Davacı tarafından yapılan ve aşağıda dökümü yapılan 159,30.-TL dava ve 168,80.-TL istinaf yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
6-Davalı idarece yapılan 164,80.-TL istinaf giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasına,
7-İlk derece mahkemesi kararının davalı idarenin istinaf başvurusu gerekçeli olarak reddedilmek suretiyle kesinleşen iptale ilişkin kısmında davacı lehine vekâlet ücretine hükmedildiğinden, davacı lehine yeniden vekâlet ücretine hükmedilmesine gerek olmadığına,
8-Artan posta giderinin mahkemesince istinaf isteminde bulunanlara iadesine,
9-2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 6.bendi gereğince kararın taraflara tebliği için dosyanın ait olduğu mahkemesine gönderilmesine,
10-Aynı Kanun maddesi uyarınca kesin olarak 09/04/2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)