(657 S. K. m. 48) (4045 S. K. m. 1) (Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği m. 1, 2, 4, 6)
İSTEMİN ÖZETİ: Pamukkale Üniversitesi'nce 28/05/2018 tarihinde ilan edilen, Fen Edebiyat Fakültesi, Fizik Bölümü, Matematiksel Fizik Anabilim Dalı doktor öğretim üyesi kadrosuna atanmak amacıyla başvuran davacının, arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlandığından bahisle atanmamasına ilişkin davalı idare işleminin iptali istemiyle açılan davada, Pamukkale Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Fakülte Yönetim Kurulu'nun 25/07/2018 tarih ve 35 toplantı sayılı kararı ile doktor öğretim üyesi olarak atanması uygun bulunan davacının, arşiv araştırması ve güvenlik soruşturmasında elde edilen istihbari mahiyetteki bilgilere dayanılarak güvenlik soruşturması olumsuz değerlendirilmek suretiyle atamasının yapılmadığı, nitekim davacının istihbari bilgilerde yer alan hususların gerçekleştiğini dolaylı olarak ikrar ettiği, idarenin davacıyı doktor öğretim üyeliği kadrosuna atayıp atamama konusunda sahip olduğu takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri dışında kullandığından bahsedilemeyeceği, davacının doktor öğretim üyesi kadrosuna arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlandığından bahisle atanmamasına ilişkin dava konusu işlemin hukuka, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu gerekçesiyle davayı reddeden Denizli İdare Mahkemesi'nin 09/04/2019 gün ve E:2018/1417, K:2019/404 sayılı kararının; memuriyete engel bir suçtan dolayı mahkumiyet kararının bulunmadığı ileri sürülerek, istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: İstinafa konu kararın usule ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5.İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:
Dava; Pamukkale Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Fizik Bölümü, Matematiksel Fizik Anabilim Dalı doktor öğretim üyesi kadrosuna atanmak amacıyla başvuran davacının, arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlandığından bahisle atanmamasına ilişkin davalı idare işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48.maddesinde, "Devlet memurluğuna alınacaklarda aşağıdaki genel ve özel şartlar aranır. A) Genel şartlar: 1.Türk Vatandaşı olmak, 2.Bu Kanunun 40'ncı maddesindeki yaş şartlarını taşımak, 3.Bu Kanunun 41'nci maddesindeki öğrenim şartlarını taşımak, 4.Kamu haklarından mahrum bulunmamak, 5.(Değişik: 23/1/2008-5728/317 md.) Türk Ceza Kanununun 53'üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkum olmamak. 6.Askerlik durumu itibariyle; a) Askerlikle ilgisi bulunmamak, b) Askerlik çağına gelmemiş bulunmak, c) Askerlik çağına gelmiş ise muvazzaf askerlik hizmetini yapmış yahut ertelenmiş veya yedek sınıfa geçirilmiş olmak, 7. 53'üncü madde hükümleri saklı kalmak kaydı ile görevini devamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığı bulunmamak. 8. (Ek: 3/10/2016 - KHK-676/74 md.; Aynen kabul:1/2/2018-7070/60 md.) Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak. B) Özel şartlar: 1. Hizmet göreceği sınıf için 36 ve 41'nci maddelerde belirtilen öğretim ve eğitim kurumlarının birinden diploma almış olmak, 2. Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak." hükümlerine yer verilmiştir.
4045 sayılı Güvenlik Soruşturması, Bazı Nedenlerle Görevlerine Son Verilen Kamu Personeli İle Kamu Görevine Alınmayanların Haklarının Geri Verilmesine ve 1402 Numaralı Sıkıyönetim Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un 1.maddesinde; "Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması; kamu kurum ve kuruluşlarında, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile Genelkurmay Başkanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ve ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel hakkında yapılır. Devletin güvenliğini, ulusun varlığını ve bütünlüğünü iç ve dış menfaatlerinin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgeler ile gizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplarının tespiti, birim ve kısımların tanımlarının yapılması, güvenlik soruşturmasının ve arşiv araştırmasının usul ve esasları ile bunu yapacak merciler ve üst kademe yöneticilerinin kimler olduğu Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulacak yönetmelik ile düzenlenir." hükümleri yer almaktadır.
Anılan Kanun hükmüne istinaden Bakanlar Kurulu Kararı ile çıkartılan ve 12/4/2000 Tarih ve 24018 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği’nin 1.maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı; yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde Devletin güvenliğinin, iç ve dış menfaatlerinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının gizlilik dereceli birim ve kısımlarını belirlemek, Türk Silahlı Kuvvetlerinde, emniyet ve istihbarat teşkilatlarında, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel hakkında yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını düzenlemektir.” kuralına, "Kapsam" başlıklı 2.maddesinde, "Bu Yönetmelik; yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde Devletin güvenliğinin, iç ve dış menfaatlerinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgeleri, bunların toplanmasını ve işlemini yürüten bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının ilgili birim ve kısımlarının belirlenmesini, Türk Silahlı Kuvvetlerinde, emniyet ve istihbarat teşkilatlarında, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personeli, ayrıca bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının yurtdışı teşkilatlarında sürekli görevlendirilecek bütün personel için yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının esas ve usullerini, bunu yapacak mercileri, hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacak gizlilik dereceli yerlerde çalışan kamu personeli ile meslek grupları ve üst kademe yöneticilerini kapsar." kuralına yer verilmiş, 4.maddesinde, “f) Arşiv araştırması: Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının mevcut kayıtlardan saptanmasını,”, “g) Güvenlik soruşturması: Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, yıkıcı ve bölücü faaliyetlerde bulunup bulunmadığının, ahlaki durumunun, yabancılar ile ilgisinin ve sır saklama yeteneğinin mevcut kayıtlardan ve yerinden araştırılmak suretiyle saptanması ve değerlendirilmesini,” tanımlarına yer verilmiş, "Gizlilik dereceli birim, kısım ve görevler" başlıklı 6.maddesinde, "Bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşları; varsa, gizlilik dereceli birim ve kısımlarıyla görevlerin neler olduğunu belirleyen gizlilik dereceli yönergelerini (...) (1) yürürlüğe koyarlar ve güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını yapacak makamlara gönderirler." kuralına, “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında araştırılacak hususlar” başlıklı 11.maddesinde, "Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında kişinin içinde bulunduğu ortam da dikkate alınarak: a) Kimlik kontrolü, kimlik kayıtlarının doğruluk derecesi, uyrukluğu, geçmişte yabancı bir devletin uyrukluğuna girip girmediği, b) Kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığı, kolluk kuvvetlerinin ve istihbarat ünitelerinin arşivlerinde bilgiler bulunup bulunmadığı, adli sicil kaydının ve hakkında bir tahdidin olup olmadığı, c) Yıkıcı faaliyetlerde bulunup bulunmadığı ve 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanuna ve Atatürk ilke ve inkılaplarına aykırı davranıp davranmadığı. d) Şeref ve haysiyetini ihlal edecek ve görevine yansıyacak şekilde kumara, uyuşturucuya, içkiye, paraya ve aşırı bir şekilde menfaatine düşkün olup olmadığı, ahlak ve adaba aykırı davranıp davranmadığı, e) Yabancılarla, özellikle hasım ve hasım olması muhtemel Devlet mensupları ve temsilcileriyle ilgili derecesinin iç yüzü ve nedeni, f) Sır saklama yeteneğinin olup olmadığı, araştırılır." kuralına yer verilmiş bulunmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, davacının Pamukkale Üniversitesi'nce 28/05/2018 tarihinde ilan edilen Fen Edebiyat Fakültesi, Fizik Bölümü, Matematiksel Fizik Anabilim Dalı doktor öğretim üyesi kadrosuna atanması amacıyla başvurduğu, Pamukkale Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Fakülte Yönetim Kurulu'nun 25/07/2018 tarih ve 35 toplantı sayılı kararı ile davacının akademik ve bilimsel çalışmalarının jüri tarafından incelenmesi sonucunda verilen jüri raporlarının değerlendirilerek doktor öğretim üyesi kadrosuna dört (4) yıl süre ile atanmasının uygun bulunduğu, davacının arşiv araştırması ve güvenlik soruşturmasında; davacının kendisi hakkında, "Aşırı sol terör örgütlerine müzahir/sempatizan şahıslardan olabileceği, aşırı sol terör örgütleri organizesinde düzenlenen etkinliklere katıldığı, bölücü terör örgütünün gençlik yapılanması faaliyetleri kapsamında Çanakkale Sulh Ceza Mahkemesi'nin 2002/10 sorgu ve 2002/116 Hz. sayısına kayden 2002 yılında tutuklandığı" istihbari mahiyetteki bilgilere ulaşıldığı, davacının güvenlik soruşturma olumsuz olarak değerlendirilmek suretiyle atamasının yapılmaması üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bakılan davada, davacının güvenlik soruşturmasında elde edilen istihbari mahiyetteki bilgilere dayanılarak güvenlik soruşturması olumsuz olarak değerlendirilmek suretiyle doktor öğretim üyesi kadrosuna atanması uygun görülmemişse de davacı hakkında istihbari mahiyette bilgiler içeren bilgi notunda yer alan ifadelerin, ihtimale dayandığı, kesin ve yer, zaman ve yasa dışı eylem, suç, cezai v.b. somut olaylarla desteklenmediği gibi somut bilgi ve belgelere dayanmamaktadır. Davacının tehdit suçundan yargılanması sonucunda Çanakkale 1.Sulh Ceza Mahkemesi'nin 11/06/2009 günlü ve E:2009/89, K:200/439 sayılı kararı ile 6 ay 7 gün hapis cezası karşılığı 3.740,00 YTL adli para cezası ile cezalandırıldığı, 5 yıl süre ile hükmün açıklanmasının geri bırakılması nedeniyle denetimli serbestlik kararının verildiği, bu kararın 07/07/2019 tarihinde kesinleştiği, davacının bu mahkumiyeti Devlet memurluğuna alınmada engel suçlardan olmayıp hükmün açıklanmasının geri bırakılması nedeniyle davacının hiç suç işlememiş gibi değerlendirilmesi gerektiği açıktır.
Belirtilen duruma göre, memuriyetine engel bir mahkumiyeti bulunmayan davacının, Devletin güvenliğini tehlikeye düşürebilecek yasa dışı ideolojik bir örgüte bağlı olduğu veya kurumun güvenliğini ihlal edebilecek tutum ve davranışlar içerisinde bulunduğunu ortaya koyan hukuken kabul edilebilir somut bir tespite yer verilmemesi, bilgi notunda yer alan kesin olmayan ihtimale dayalı bilgilere dayanılarak güvenlik soruşturması olumsuz olarak değerlendirilmek suretiyle doktor öğretim üyesi kadrosuna atanmamasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle; davacının istinaf başvurusunun kabulüne, istinafa konu Denizli İdare Mahkemesi'nin 09/04/2019 gün ve E:2018/1417, K:2019/404 sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, aşağıda dökümü yapılan 571,30 TL yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.362,00 TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, posta ücreti avansından artan miktarın Mahkemesince HMK'nun 333.maddesi uyarınca yatıranlara iadesine, 30/05/2019 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi. (¤¤)